Việc sử dụng quyền hình ảnh của cá nhân phải được người đó đồng ý. Việc sử dụng hình ảnh của người khác vì mục đích thương mại
Hành vi sử dụng hình ảnh cá nhân kèm theo các chú thích sai sự thật, mang tính chất xuyên tạc hoặc bịa đặt trên các trang mạng và báo điện tử không chỉ gây tổn hại trực tiếp đến danh dự của cá nhân đó mà còn tác động tiêu cực đến dư luận xã hội. Để bảo vệ quyền lợi hợp pháp khi gặp phải các tình huống này, việc nắm vững các quy định về quyền hình ảnh của cá nhân là vô cùng cần thiết.
Quyền đối với hình ảnh là một trong những quyền nhân thân quan trọng được pháp luật dân sự Việt Nam bảo vệ nghiêm ngắt. Cụ thể, tại Khoản 1 Điều 32 Bộ luật Dân sự 2015 quy định về quyền của cá nhân đối với hình ảnh như sau:
Dựa trên quy định này, bất kỳ cá nhân hay tổ chức nào thực hiện việc sử dụng hình ảnh của người khác vào bất kỳ mục đích gì (bao gồm cả mục đích thương mại và phi thương mại) mà không được sự cho phép của chủ thể quyền đều được coi là hành vi vi phạm pháp luật. Trên thực tế, tình trạng xâm phạm này diễn ra rất phổ biến, đặc biệt là việc sử dụng hình ảnh trái phép để quảng cáo hoặc các hoạt động truyền thông mà không xin phép chủ sở hữu. Bên cạnh đó, trong lĩnh vực báo chí và mạng xã hội, việc đăng tải hình ảnh cá nhân kèm theo nội dung sai lệch có thể dẫn đến những hệ lụy pháp lý nghiêm trọng.
Khi hành vi sử dụng hình ảnh gây ra thiệt hại về danh dự, nhân phẩm hoặc uy tín, người bị xâm phạm có quyền yêu cầu bồi thường thiệt hại theo các quy định của pháp luật hiện hành.
Theo Bộ luật Dân sự 2015, uy tín, danh dự và nhân phẩm của công dân là những giá trị được pháp luật bảo vệ tuyệt đối. Nếu việc đưa tin sai sự thật hoặc sử dụng hình ảnh trái phép gây ra thiệt hại về vật chất hoặc tinh thần, người vi phạm phải có trách nhiệm bồi thường. Cụ thể, căn cứ theo Khoản 1 Điều 592 Bộ luật Dân sự 2015, người có hành vi xâm phạm danh dự, nhân phẩm, uy tín của người khác phải bồi thường thiệt hại thực tế xảy ra và một khoản tiền khác để bù đắp tổn thất về tinh thần cho người bị xâm phạm.
Đối với các hành vi sử dụng hình ảnh sai sự thật nhằm xúc phạm danh dự, nhân phẩm trên môi trường mạng, ngoài trách nhiệm dân sự, chủ thể vi phạm còn có thể bị xử phạt hành chính theo các văn bản pháp luật về quản lý thông tin trên mạng và công nghệ thông tin.
Căn cứ vào Nghị định số 72/2013/NĐ-CP về quản lý, cung cấp và sử dụng dịch vụ Internet và thông tin trên mạng, các hành vi cung cấp thông tin sai sự thật gây ảnh hưởng đến lợi ích của tổ chức, cá nhân đều nằm trong phạm vi kiểm soát của Nhà nước. Đặc biệt, nếu hành vi này đi kèm với việc thu thập và xử lý dữ liệu trái phép, chủ thể có thể đối mặt với mức phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng theo quy định tại điểm g, khoản 3, Điều 66 của Nghị định số 174/2013/NĐ-CP về hành vi: "Thu thập, xử lý và sử dụng thông tin của tổ chức, cá nhân khác mà không được sự đồng ý hoặc sai mục đích theo quy định của pháp luật".
Như vậy, việc tự ý sử dụng hình ảnh người khác để bôi nhọ hoặc trục lợi thương mại không chỉ là hành vi thiếu đạo đức mà còn là hành vi vi phạm pháp luật rõ ràng. Người dân cần chủ động bảo vệ quyền lợi của mình thông qua các biện pháp pháp lý như yêu cầu gỡ bỏ nội dung, yêu cầu xin lỗi công khai hoặc khởi kiện ra cơ quan tòa án có thẩm quyền để yêu cầu bồi thường thiệt hại.
