Tranh chấp đất đai đang ngày càng phổ biến, việc nộp hồ sơ khởi kiện lên Tòa án yêu cầu giải quyết tranh chấp không còn xa lạ
Tranh chấp đất đai ngày càng phổ biến và việc nộp hồ sơ khởi kiện ra Tòa án để yêu cầu giải quyết không còn xa lạ. Tuy nhiên, để thực hiện đúng thủ tục khởi kiện tranh chấp đất đai theo quy định của pháp luật thì không phải ai cũng nắm rõ. Bài viết dưới đây trình bày các bước cơ bản trong quá trình khởi kiện tranh chấp đất đai theo khung pháp lý áp dụng tại thời điểm năm 2019.
Giải quyết tranh chấp đất đai là một quá trình gồm nhiều giai đoạn, trong đó hòa giải là giai đoạn đầu tiên và bắt buộc. Theo Luật Đất đai năm 2013, các bên phải tiến hành hòa giải tranh chấp đất đai tại Ủy ban nhân dân cấp xã nơi có đất. Chỉ khi hòa giải tại cấp xã không thành thì các bên mới được quyền làm thủ tục khởi kiện tranh chấp đất đai. Việc khởi kiện có thể theo thủ tục tố tụng dân sự hoặc tố tụng hành chính tùy từng trường hợp.
Theo Điều 203 Luật Đất đai 2013, thẩm quyền giải quyết được xác định như sau:
Đơn khởi kiện cần thể hiện đầy đủ các nội dung: thời gian, địa điểm khởi kiện; Tòa án có thẩm quyền giải quyết; thông tin nguyên đơn, bị đơn, người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan; người đại diện bảo vệ quyền lợi cho nguyên đơn (nếu có); trình bày nội dung tranh chấp và yêu cầu đề nghị Tòa án giải quyết.
Kèm theo đơn khởi kiện phải có tài liệu, chứng cứ chứng minh quyền, lợi ích hợp pháp bị xâm phạm, ví dụ:
Trong thời hạn 07 ngày kể từ ngày nhận được giấy báo của Tòa án về việc nộp tiền tạm ứng án phí, người khởi kiện phải nộp tiền tạm ứng án phí và nộp lại biên lai cho Tòa án. Trường hợp được miễn hoặc không phải nộp tiền tạm ứng án phí thì không phải thực hiện nghĩa vụ này (theo Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về án phí, lệ phí Tòa án). Người khởi kiện cũng cần sửa đổi, bổ sung hồ sơ và cung cấp thêm tài liệu, chứng cứ khi được Tòa án yêu cầu.
Sau khi thụ lý vụ án, Tòa án tổ chức các công việc như hòa giải, đối chất (khi lời khai hai bên mâu thuẫn), định giá tài sản hoặc xác minh thực tế… tùy từng vụ việc. Để bảo đảm thi hành án, đương sự có quyền yêu cầu Tòa án áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời, thường là: cấm thay đổi, dịch chuyển hiện trạng tài sản đang tranh chấp; kê biên, phong tỏa tài sản; niêm yết tài sản…
Kết thúc giai đoạn xét xử, vụ án được đưa ra xét xử và Tòa án ban hành bản án. Nếu không đồng ý với bản án sơ thẩm, đương sự có quyền kháng cáo trong thời hạn 15 ngày kể từ ngày tuyên án.
