Trên thực tế cụm từ hoãn lại thuế thu nhập doanh nghiệp được sử dụng khá phổ biến. Nhưng không phải ai cũng nắm được thuế thu nhập doanh nghiệp hoãn lại là gì, bài viết sau sẽ giải đáp thắc mắc về vấn đề này.
Trong hoạt động kế toán và quản trị tài chính tại doanh nghiệp, thuật ngữ "thuế thu nhập doanh nghiệp hoãn lại" thường xuyên xuất hiện. Tuy nhiên, việc phân biệt rõ ràng giữa các khoản thuế phải nộp hiện hành và các khoản chênh lệch tạm thời là điều không dễ dàng đối với nhiều người làm công tác kế toán. Bài viết dưới đây sẽ cung lập góc nhìn pháp lý về bản chất của loại thuế này cũng như phương pháp xác định theo quy định hiện hành.
Theo các quy định về quản lý thuế, thu nhập chịu thuế của doanh nghiệp bao gồm thu nhập từ hoạt động sản xuất, kinh doanh hàng hóa, dịch vụ và các khoản thu nhập khác. Các khoản thu nhập khác này có thể đến từ việc chuyển nhượng vốn, chuyển nhượng dự án đầu tư, chuyển nhượng hoặc thanh lý tài sản, cũng như tiền lãi gửi tiết kiệm, lãi cho vay...
Mặc dù pháp luật chưa đưa ra một định nghĩa duy nhất và tách biệt hoàn toàn về khái niệm "thuế thu nhập doanh nghiệp hoãn lại", nhưng dưới góc độ kế toán, có thể hiểu đây là khoản thuế thu nhập doanh nghiệp mà doanh nghiệp sẽ phải nộp trong tương lai. Khoản thuế này phát sinh từ các chênh lệch tạm thời giữa giá trị ghi sổ của tài sản, nợ phải trả và cơ sở tính thuế của chúng.
Nói cách khác, khi có sự khác biệt giữa thời điểm ghi nhận doanh thu/chi phí theo chuẩn mực kế toán và thời điểm xác định thu nhập chịu thuế theo luật thuế, một khoản chênh lệch sẽ hình thành. Nếu chênh lệch này dẫn đến việc số thuế phải nộp trong tương lai tăng lên hoặc giảm đi so với hiện tại, nó sẽ được phản ánh thông qua các tài sản hoặc nghĩa vụ thuế hoãn lại. Việc nắm vững thuế thu nhập doanh nghiệp theo quy định pháp luật hiện hành là nền tảng để doanh nghiệp quản lý tốt các dòng tiền thuế này.
Việc xác định tài sản thuế thu nhập hoãn lại cần tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc tại Thông tư số 200/2014/TT-BTC của Bộ Tài chính. Theo đó, tài sản thuế thu nhập hoãn lại được xác định dựa trên công thức sau:
Tài sản thuế thu nhập hoãn lại = (Chênh lệch tạm thời được khấu trừ + Giá trị được khấu trừ chuyển sang năm sau của các khoản lỗ tính thuế và các khoản ưu đãi thuế chưa sử dụng) x Thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp hiện hành.
Trong quá trình tính toán, cần lưu ý các yếu tố trọng yếu sau:
Việc xác định chính xác các khoản chênh lệch tạm thời không chỉ giúp phản ánh trung thực tình hình tài chính của doanh nghiệp trên Báo cáo tài chính mà còn giúp nhà quản lý dự báo được các nghĩa vụ thuế trong tương lai. Điều này đặc biệt quan trọng khi doanh nghiệp đang tận dụng các loại ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp theo pháp luật hiện hành, vì các khoản ưu đãi chưa sử dụng hết có thể được chuyển sang các kỳ tính thuế sau để khấu trừ vào thu nhập chịu thuế.
Tóm lại, tài sản thuế thu nhập hoãn lại là một thành phần quan trọng trong cấu trúc vốn và kế toán của doanh nghiệp. Việc hiểu rõ cách hạch toán và xác định giá trị dựa trên sự biến động của các khoản lỗ tính thuế cũng như ưu đãi thuế sẽ giúp doanh nghiệp tối ưu hóa kế hoạch tài chính và tuân thủ đúng các chuẩn mực kế toán hiện hành.
