Trong các quan hệ dân sự và pháp lý, việc xác định một cá nhân đã chết là căn cứ quan trọng để giải quyết nhiều vấn đề liên quan đến quyền sở hữu, thừa kế và các chế độ chính sách. Bài viết dưới đây sẽ cung cấp thông tin chi tiết về quy trình, hồ sơ và thẩm quyền thực hiện thủ tục đăng ký khai tử theo quy định pháp luật tại thời điểm năm 2020.
Căn cứ pháp lý
- Luật Hộ tịch 2014;
- Thông tư số 250/2016/TT-BTC hướng dẫn về phí và lệ phí thuộc thẩm quyền quyết định của Hội đồng nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương.
Vai trò pháp lý của Giấy khai tử
Giấy khai tử (hay còn gọi là Giấy chứng tử) là văn bản hộ tịch do cơ quan Nhà nước có thẩm quyền cấp nhằm xác nhận một cá nhân đã qua đời. Đây là tài liệu pháp lý thiết yếu để thực hiện các mục đích sau:
- Xác định thời điểm mở thừa kế và xác định hàng thừa kế theo quy định của Bộ luật Dân sự;
- Làm căn cứ giải quyết các chế độ tử tuất, trợ cấp mai táng;
- Phục vụ việc phân chia, xác định tài sản chung của vợ chồng sau khi một bên chết;
- Xác nhận tình trạng hôn nhân để làm cơ sở cho việc đăng ký kết hôn mới (nếu có).
Quy trình thực hiện thủ tục đăng ký khai tử
1. Thủ tục đăng ký khai tử đối với công dân Việt Nam
Bước 1: Nộp hồ sơ khai tử
Trong thời hạn 15 ngày kể từ ngày có người chết, vợ, chồng, con, cha, mẹ hoặc người thân thích khác của người chết thực hiện nộp hồ sơ tại UBND cấp xã nơi cư trú cuối cùng của người chết.
Thành phần hồ sơ bao gồm:
- Tờ khai đăng ký khai tử (theo mẫu quy định);
- Giấy báo tử hoặc giấy tờ thay thế Giấy báo tử. Cụ thể: Người chết tại cơ sở y tế: Sử dụng Giấy báo tử do Thủ trưởng cơ lập cấp; Người chết do thi hành án tử hình: Sử dụng văn bản xác nhận của Chủ tịch Hội đồng thi hành án tử hình; Người bị Tòa án tuyên bố là đã chết: Sử dụng Bản án, quyết định có hiệu lực pháp luật của Tòa án; Trường hợp chết do tai nạn, bị giết hoặc chết đột ngột: Sử dụng văn bản xác nhận của cơ quan Công an hoặc kết quả giám định pháp y.
- Văn bản ủy quyền (nếu nhờ người khác thực hiện thay). Lưu ý: Nếu người được ủy quyền là người thân thích trong phạm vi ba đời thì không bắt buộc phải công chứng, chứng thực nhưng phải có giấy tờ chứng minh quan hệ huyết thống/hôn nhân.
Giấy tờ cần xuất trình để đối chiếu:
- Giấy tờ tùy thân còn giá trị sử dụng (Hộ chiếu, Chứng minh nhân dân hoặc Thẻ căn cước công dân) của người đi đăng ký;
- Giấy tờ chứng minh nơi cư trú cuối cùng của người chết (trong giai đoạn chuyển tiếp dữ liệu dân cư);
- Trường hợp không xác định được nơi cư trú cuối cùng thì xuất trình giấy tờ chứng minh nơi người đó chết hoặc nơi phát hiện thi thể.
Bước 2: Tiếp nhận và kiểm tra hồ sơ
Cán bộ tiếp nhận có trách nhiệm kiểm tra tính hợp lệ của các giấy tờ trong hồ sơ. Nếu hồ sơ đầy đủ, cán bộ sẽ viết giấy tiếp nhận và hẹn ngày trả kết quả. Trường hợp hồ sơ thiếu hoặc chưa đúng quy định, cơ quan tiếp nhận phải hướng dẫn cụ thể bằng văn bản về các nội dung cần bổ sung.
Bước 3: Trả kết quả
Công chức tư pháp - hộ tịch thực hiện ghi nội록 khai tử vào Sổ hộ tịch, cùng người đi đăng ký ký tên vào sổ và trình Chủ tịch UBND cấp xã ký trích lục khai tử để giao cho người dân. Đồng thời, thông tin của người chết sẽ được khóa trên Cơ sở dữ liệu hộ tịch điện tử.
2. Thủ tục đối với người nước ngoài hoặc công dân Việt Nam định cư ở nước ngoài chết tại Việt Nam
Quy trình thực hiện tương tự như trường hợp công dân Việt Nam, tuy nhiên thẩm quyền giải quyết thuộc về UBND cấp huyện nơi cư trú cuối cùng của người đó. Sau khi hoàn tất việc đăng ký, UBND cấp huyện có trách nhiệm thông báo bằng văn bản kèm trích lục hộ tịch cho Bộ Ngoại giao để thông báo cho cơ quan có thẩm quyền tại quốc gia mà người chết là công dân.
Thẩm quyền và thời hạn giải quyết
Thẩm quyền đăng ký khai tử
- UBND cấp xã: Thực hiện đối với công dân Việt Nam cư trú tại địa phương. Nếu không xác định được nơi cư trú cuối cùng, thực hiện tại nơi người đó chết hoặc nơi phát hiện thi thể.
- UBND cấp huyện: Thực hiện đối với người nước ngoài hoặc công dân Việt Nam định cư ở nước ngoài chết tại Việt Nam.
- UBND xã khu vực biên giới: Thực hiện đối với trường hợp người nước ngoài cư trú tại xã đó.
Thời hạn giải quyết
Việc đăng ký khai tử cần được thực hiện ngay trong ngày tiếp nhận yêu cầu. Nếu nhận hồ sơ sau 15 giờ, kết quả sẽ được trả vào ngày làm việc tiếp theo. Trong trường hợp cần xác minh thêm thông tin, thời hạn giải quyết không được quá 03 ngày làm việc.
Lệ phí đăng ký khai tử
Căn cứ quy định về phí và lệ phí tại địa phương:
- Miễn lệ phí: Áp dụng cho trường hợp đăng ký đúng hạn, người thuộc gia đình có công với cách mạng, người thuộc hộ nghèo hoặc người khuyết tật.
- Thu lệ phí: Áp dụng đối với các trường hợp đăng ký khai tử quá thời hạn 15 ngày kể từ ngày có người chết. Mức thu cụ thể sẽ do Hội đồng nhân dân cấp tỉnh tại địa phương quyết định tùy theo từng khu vực.
Xem thêm các chủ đề khác
