Quy định về thủ tục ghi nợ tiền sử dụng đất năm 2021
Trong quá trình thực hiện nghĩa vụ tài chính với Nhà nước, một số đối tượng đặc thù được pháp luật cho phép áp dụng cơ chế ghi nợ tiền sử dụng đất. Việc nắm rõ các quy định về đối tượng, điều kiện và trình tự thực hiện là rất quan trọng để đảm bảo quyền lợi hợp pháp của người sử dụng đất.
Khái niệm và trường hợp phải nộp tiền sử dụng đất
Tiền sử dụng đất là khoản tiền mà người sử dụng đất có trách nhiệm hoàn trả cho ngân sách Nhà nước trong các trường hợp sau:
- Được Nhà nước giao đất có thu tiền sử dụng đất;
- Được Nhà nước cho phép chuyển mục đích sử dụng đất (ví dụ: từ đất nông nghiệp sang đất ở);
- Được Nhà nước công nhận quyền sử dụng đất (cấp Giấy chứng nhận lần đầu).
Theo Nghị định số 45/2014/NĐ-CP Quy định về thu tiền sử dụng đất, phạm vi điều chỉnh bao gồm các trường hợp giao đất có thu tiền, cho phép chuyển mục sử dụng đất từ đất nông nghiệp hoặc phi nông nghiệp sang đất ở, và công nhận quyền sử dụng đất cho các đối tượng đang sử dụng đất thuộc diện phải nộp tiền.
Đối tượng được áp dụng cơ chế ghi nợ tiền sử dụng đất
Không phải mọi trường hợp giao đất đều được ghi nợ. Theo quy định pháp luật tại thời điểm năm 2021, chỉ những hộ gia đình, cá nhân thuộc diện được giao đất tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất và thuộc các nhóm đối tượng sau đây mới được xem xét ghi nợ:
- Người có công với cách mạng;
- Hộ nghèo;
- Hộ gia đình, cá nhân là đồng bào dân tộc thiểu số;
- Hộ gia đình, cá nhân có hộ khẩu thường trú tại các địa bàn cấp xã được công nhận là địa bàn kinh tế – xã hội khó khăn hoặc đặc biệt khó khăn.
Thời hạn và nghĩa vụ trả nợ tiền sử dụng đất
Các quy định về thời gian ghi nợ và trách nhiệm tài chính được xác định cụ thể như sau:
- Thời hạn trả nợ: Hộ gia đình, cá nhân thuộc đối tượng nêu trên được trả nợ dần trong thời hạn 05 năm kể từ ngày có quyết định giao đất tái định cư của cơ quan nhà nước có thực hiện thẩm quyền.
- Ưu đãi về lãi suất: Trong thời hạn 05 năm này, người sử dụng đất không phải nộp tiền chậm nộp đối với số tiền đã được ghi nợ.
- Nghĩa vụ khi quá hạn: Nếu sau 05 năm kể từ ngày có quyết định giao đất tái định cư mà chưa trả hết số nợ ghi trên Giấy chứng nhận, người sử dụng đất phải nộp đủ số tiền còn nợ kèm theo tiền chậm nộp. Tiền chậm nộp được tính trên số tiền còn nợ theo quy định của pháp luật về quản lý thuế, bắt đầu từ thời điểm hết thời hạn 05 năm đến khi hoàn thành việc trả nợ.
Lưu ý, trong một số tranh chấp liên quan đến quyền lợi đất đai, người dân cần lưu ý các vấn đề về chứng cứ giao dịch như trường hợp đã trả tiền mua đất nhưng bị lật lọng vì không có văn bản mua bán để có phương án bảo vệ quyền lợi.
Trình tự, thủ tục ghi nợ tiền sử dụng đất
Quy trình thực hiện việc ghi nợ được thực hiện qua các bước phối hợp giữa người dân và cơ quan quản lý nhà nước:
Bước 1: Nộp hồ sơ
Người sử dụng đất thực hiện nộp hồ sơ tại Văn phòng đăng ký đất đai hoặc cơ quan tài nguyên và môi trường. Hồ sơ bao gồm:
- Đơn đề nghị ghi nợ tiền sử dụng đất;
- Các giấy tờ chứng minh thuộc đối tượng được ghi nợ (giấy chứng nhận hộ nghèo, giấy tờ chứng minh người có công, v.v.);
- Hồ sơ xin cấp Giấy chứng nhận theo quy định (bao gồm Quyết định giao đất tái định cư và Phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư đã được phê duyệt).
Bước 2: Trách nhiệm của cơ quan tiếp nhận hồ sơ
Cơ quan có thẩm quyền thực hiện các công việc:
- Rà soát, kiểm tra tính hợp lệ của hồ sơ;
- Lập Phiếu chuyển thông tin gửi đến cơ quan thuế và các cơ quan liên quan. Nội dung phiếu phải thể hiện rõ số tiền bồi thường về đất và hỗ trợ về đất mà người sử dụng đất được nhận;
- Trả Giấy hẹn cho người nộp hồ sơ theo đúng quy định.
Bước 3: Trách nhiệm của cơ quan thuế
Cơ quan thuế có trách nhiệm xác định các chỉ số tài chính sau:
- Xác định tổng số tiền sử dụng đất hộ gia đình, cá nhân phải nộp;
- Xác định số tiền sử dụng đất không được ghi nợ (là phần tiền bồi thường, hỗ trợ về đất mà người dân được nhận);
- Tính toán số tiền thực tế được ghi nợ bằng cách lấy tổng số tiền phải nộp trừ đi số tiền không được ghi nợ;
- Ấn định thời hạn nộp các khoản tiền: Thời hạn nộp phần không được ghi nợ theo quy định tại Nghị định số 79/2019/NĐ-CP và các văn bản liên quan; thời hạn nộp phần được ghi nợ là trong vòng 05 năm kể từ ngày có quyết định giao đất tái định cư.
Bước 4, 5 và 6: Thực hiện nghĩa vụ tài chính và nhận kết quả
Sau khi có thông báo từ cơ quan thuế, người sử dụng đất thực hiện nộp số tiền sử dụng đất đối với phần không được ghi nợ. Cơ quan chức năng tiến hành thu tiền theo quy định. Cuối cùng, sau khi hoàn tất các nghĩa vụ về tài chính và hồ sơ, người sử dụng đất sẽ nhận kết quả là Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đã được ghi nhận nội dung nợ tiền sử dụng đất.
