Sự mất giá (DEVALUATION) là gì? Các vấn đề liên quan đến sự mất giá

Legalzone trân trọng gửi đến bạn đọc giải đáp thắc mắc về vấn đề Sự mất giá (devaluation) là gì? Các vấn đề liên quan đến sự mất giá.

Thứ Ba, 17/5/2022, 00:25 (GMT+7)tuanci6

Trong kinh tế học vĩ mô, khái niệm về giá trị đồng tiền đóng vai trò then chốt trong việc điều tiết các hoạt động thương mại quốc tế và ổn định nền kinh tế. Một trong những cơ chế quan trọng mà các ngân hàng trung ương thường sử dụng để điều chỉnh cán cân thanh toán là sự mất giá (devaluation). Việc hiểu rõ bản chất, mục đích cũng như tác động của chính sách này là cần thiết để đánh giá sức khỏe của một nền kinh trừ.

Sự mất giá (Devaluation) là gì?

Sự mất giá (Devaluation) được hiểu là việc cơ quan quản lý tiền tệ thực hiện điều chỉnh giảm giá trị tỷ giá hối đoái chính thức của đồng nội tệ so với các đồng ngoại tệ mạnh (như USD, EUR) hoặc so với một chuẩn tiền tệ khác (như vàng). Về mặt kỹ thuật, sự mất giá xảy ra khi Chính phủ chủ động tăng lượng nội tệ sẵn sàng trao đổi để lấy một đơn vị ngoại tệ theo tỷ giá mới.

Cần phân biệt giữa mất giá (devaluation) và giảm giá (depreciation). Trong khi sự mất giá là một quyết định mang tính chủ động từ phía Nhà nước hoặc Ngân hàng Trung ương, thì sự giảm giá thường là kết quả của các biến động tự nhiên trên thị trường ngoại hối do cung cầu tác động.

Phá giá tiền tệ (Currency Devaluation)

Phá giá tiền tệ là biện pháp chủ động làm giảm giá trị đồng nội tệ so với ngoại tệ, dẫn đến việc tỷ giá hối đoái danh nghĩa tăng lên. Trong lịch sử, nhiều quốc gia từng áp dụng chế độ bản vị vàng để ấn định giá trị đồng tiền. Tuy nhiên, từ nửa sau thế kỷ 20, hệ thống này đã thay đổi; tỷ giá hiện nay chủ yếu gắn liền với các đồng tiền dự trữ lớn như USD hoặc Euro.

Việc thực hiện chính sách phá giá có thể là một công cụ điều tiết kinh tế vĩ mô. Ví dụ, nếu sự phá giá đi kèm với các chính sách hỗ trợ sản xuất trong nước, nó sẽ thúc đẩy tăng trưởng tiêu dùng nội địa. Cần lưu ý rằng, phá giá tiền tệ không đồng nghĩa với việc nền kinh tế đang rơi vào khủng hoảng; đây thường là một chiến lược được tính toán kỹ lưỡng nhằm điều chỉnh hướng phát triển kinh tế.

Mục đích của chính sách phá giá

Chính phủ áp dụng biện pháp này nhằm đạt được các mục tiêu sau:

Kích thích xuất khẩu và dịch vụ đối ngoại: Việc giảm giá trị nội tệ giúp hàng hóa trong nước trở nên rẻ hơn trên thị trường quốc tế, từ đó thu hút thêm ngoại tệ và cải thiện cán cân thanh toán quốc tế.
Hạn chế nhập khẩu: Giá hàng hóa nhập khẩu tăng lên sẽ làm giảm nhu cầu tiêu dùng hàng ngoại, giúp bảo vệ nguồn dự trữ ngoại hối.
Thu hút dòng vốn: Khuyến khích nhập khẩu vốn và các dòng kiều hối, đồng thời hạn chế tình trạng chảy máu ngoại tệ ra nước ngoài (xuất khẩu vốn).

Tác động của chính sách phá giá tiền tệ

Dưới góc độ kinh tế học, tác động của phá giá tiền tệ có thể được phân tích qua hai khía cạnh:

Về cung tiền: Để thực hiện phá giá, Ngân hàng Trung ương phải sử dụng nội tệ để mua ngoại tệ. Quá trình này thực chất là việc bơm thêm một lượng tiền vào lưu thông, làm tăng cung tiền trong nền kinh tế.
Về mô hình IS-LM: Khi sức cạnh tranh của hàng hóa trong nước tăng lên, xuất khẩu ròng sẽ tăng, dẫn đến tổng cầu tăng (đường IS dịch chuyển sang phải). Đồng thời, lượng cung tiền tăng khiến đường LM dịch chuyển sang phải. Kết quả cuối cùng là sản lượng cân bằng mới được thiết lập ở mức cao hơn.

Phân biệt giữa mất giá và lạm phát

Dù thường bị đánh đồng trong giao tiếp thông thường, nhưng về mặt pháp lý và kinh tế, mất giá và lạm phát là hai khái niệm khác biệt dù có mối liên hệ mật thiết:

Mất giá (Devaluation): Liên quan đến tỷ giá hối đoái giữa đồng nội tệ và ngoại tệ. Biểu hiện là sự gia tăng của tỷ giá tại các điểm trao đổi ngoại tệ.
Lạm phát (Inflation): Liên quan đến sức mua của đồng tiền trong nước. Biểu hiện là sự tăng giá của hàng hóa, dịch vụ tại thị trường nội địa.

Tuy nhiên, có thể xảy ra vòng xoáy phá giá - lạm phát. Đối với các quốc gia phụ thuộc nhiều vào nhập khẩu, việc phá giá làm tăng chi phí hàng nhập khẩu, từ đó đẩy giá cả trong nước lên cao, gây ra lạm phát, và ngược lại.

Các loại hình phá giá tiền tệ

Tùy vào cách thức thực hiện, phá giá có thể chia thành các loại chính:

Phá giá chính thức: Được Ngân hàng Trung ương công bố và áp dụng một tỷ giá mới ngay lập tức tại các điểm giao dịch.
Phá giá ẩn (Hidden devaluation): Quá trình giảm giá diễn ra âm thầm, không có tuyên bố chính thức, thường khiến công chúng khó nhận biết ngay lập tức nhưng có thể gây ra lạm phát tiềm ẩn.
Phá giá có kiểm soát: Ngân hàng Trung ương thực hiện các biện pháp kỹ thuật để giới hạn mức độ mất giá trong một khoảng thời gian nhất định.
Phá giá không kiểm soát: Là loại phổ biến nhất, khi giá trị đồng tiền giảm mà không có sự can thiệp hay hạn chế nào từ phía cơ quan quản lý.

Nguyên nhân và Hệ quả của việc mất giá

Việc xác định nguyên nhân phá giá rất phức tạp vì nó chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố vĩ mô. Một số nguyên nhân điển hình bao gồm: thâm hụt cán cân thanh toán, lạm phát cao, thiếu hụt dự trữ ngoại hối, hoặc sự bất ổn chính trị dẫn đến dòng vốn chảy ra nước ngoài.

Khi xem xét các quyết định kinh tế lớn, nhà đầu tư cần lưu ý cả hai mặt của vấn đề. Việc quyết định đầu tư và các nhân tố ảnh hưởng đến quyết định đầu tư luôn phải tính toán đến rủi ro tỷ giá này.

Ưu điểm

Thúc đẩy doanh thu xuất khẩu và tăng nguồn cung ngoại tệ.
Giúp tích lũy dự trữ vàng mà không cần tiêu tốn quá nhiều ngân sách để can thiệp trực tiếp vào thị trường.
Tăng cường sức cạnh tranh cho các ngành sản xuất trong nước do hàng nhập khẩu trở nên đắt đỏ hơn.

Nhược điểm

Làm tăng chi phí đầu vào đối với các doanh nghiệp phụ thuộc vào nguyên liệu nhập khẩu, ảnh hưởng đến tái đầu tư là gì? Các quy định về tái đầu tư của doanh nghiệp.
Nguy cơ gây ra lạm phát, làm giảm sức mua và mức sống của người dân.
Làm suy yếu niềm tin vào đồng nội tệ, có thể dẫn đến tình trạng tháo chạy vốn (capital flight).
Gây áp lực lên hệ thống ngân hàng và các dịch vụ tài chính trong nước.

Tóm lại, phá giá tiền tệ là một "con dao hai lưỡi". Các Chính phủ chỉ sử dụng biện pháp này khi cần thiết để tái cân bằng tỷ giá hối đoái và cán cân thương mại. Việc áp dụng cần được nghiên cứu kỹ lưỡng để tránh các hệ lụy tiêu cực về mặt xã hội và kinh tế dài hạn.