Bộ Kế hoạch và Đầu tư đang tiến hành xây dựng văn bản thay thế Thông tư liên tịch số 07/2015/TTLT-BKHĐT-BTC sẽ sửa quy định
Yêu cầu tăng tính minh bạch trong đấu thầu là định hướng xuyên suốt trong quá trình hoàn thiện pháp luật đấu thầu của Việt Nam. Nếu trước đây nhiều nội dung được điều chỉnh tại Thông tư liên tịch số 07/2015/TTLT-BKHĐT-BTC, thì hiện nay khung pháp lý đã được nâng cấp toàn diện bằng Luật Đấu thầu năm 2023 và các nghị định hướng dẫn, với nhiều quy định mới nhằm công khai hóa thông tin và ngăn chặn gian lận.
Văn bản nền tảng hiện nay là Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15, được Quốc hội khóa XV thông qua ngày 23/6/2023 và có hiệu lực từ ngày 01/01/2024, thay thế Luật Đấu thầu số 43/2013/QH13. Luật gồm 10 chương, 96 điều, quy định về quản lý nhà nước đối với hoạt động đấu thầu, lựa chọn nhà thầu và lựa chọn nhà đầu tư.
Để hướng dẫn chi tiết việc lựa chọn nhà thầu, Chính phủ đã ban hành Nghị định 24/2024/NĐ-CP ngày 27/02/2024. Như vậy, các nội dung trước đây dự kiến sửa đổi ở cấp thông tư đã được luật hóa và quy định cụ thể, đồng bộ hơn.
Một trong những giải pháp cốt lõi tăng minh bạch là bắt buộc thực hiện trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia. Theo Điều 50 Luật Đấu thầu 2023, đấu thầu rộng rãi, đấu thầu hạn chế, chào hàng cạnh tranh trong nước phải thực hiện qua mạng theo lộ trình; đặc biệt, từ ngày 01/01/2025 áp dụng đấu thầu qua mạng đối với tất cả các gói thầu (trừ trường hợp được phép không đấu thầu trên hệ thống).
Các nội dung được thực hiện trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia bao gồm: đăng tải thông tin lựa chọn nhà thầu, nhà đầu tư; lập, thẩm định, phê duyệt hồ sơ mời thầu, hồ sơ yêu cầu; lập và nộp hồ sơ dự thầu; mở thầu; đánh giá hồ sơ và phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu. Việc số hóa toàn bộ quy trình giúp giảm tiếp xúc trực tiếp, hạn chế thông đồng, gian lận.
Đúng với tinh thần công khai, theo Điều 15 Luật Đấu thầu 2023, hồ sơ mời thầu đối với đấu thầu trong nước, hồ sơ yêu cầu, hồ sơ mời quan tâm, hồ sơ mời sơ tuyển được phát hành miễn phí trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia. Đối với đấu thầu quốc tế, hồ sơ mời thầu cũng được phát hành trên hệ thống; nhà thầu nộp tiền mua bản điện tử khi nộp hồ sơ dự thầu. Chủ đầu tư, bên mời thầu chịu chi phí đăng tải thông tin và tổ chức lựa chọn nhà thầu.
Nguyên tắc xuyên suốt khi xử lý tình huống đấu thầu (Điều 88) là bảo đảm cạnh tranh, công bằng, minh bạch, hiệu quả kinh tế và trách nhiệm giải trình. Đây chính là thước đo để đánh giá tính minh bạch trong từng gói thầu.
Bên mời thầu cần đăng tải đầy đủ, đúng thời hạn các thông tin về gói thầu và đính kèm hồ sơ mời thầu trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia; nhà thầu chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính chính xác, trung thực của thông tin đã đăng ký, đăng tải. Việc nắm vững quy định mới giúp các bên tránh rủi ro pháp lý và bảo vệ quyền lợi hợp pháp khi có kiến nghị, khiếu nại.
