Nội dung cơ bản của Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 9 luật về quân sự, quốc phòng

Ngày 23/8/2026, tại Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI đã thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 09 luật về quân sự, quốc phòng. Luật có hiệu lực thi hành từ ngày 01/9/2026.

Mục tiêu của việc xây dựng, ban hành Luật là bảo đảm thể chế hóa đầy đủ, kịp thời các quan điểm của Đảng về sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị, mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, gắn với phân cấp, phân quyền tối đa và cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính phù hợp với yêu cầu cấp bách của thực tiễn.

Qua đó, góp phần bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước.

Một trong những quan điểm xuyên suốt trong xây dựng Luật là thể chế hóa các chủ trương, định hướng của Đảng, các Kết luận của Bộ Chính trị, Ban Bí thư về tiếp tục sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị và tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp.

Thể chế hóa chủ trương tiếp tục sắp xếp tổ chức quân sự địa phương theo hướng “tinh, gọn, mạnh”, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới.

Theo đó, xây dựng Ban chỉ huy quân sự cấp xã chính quy, có cơ cấu tổ chức cân đối; tổ chức lại Ban chỉ huy phòng thủ khu vực nhằm đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ công tác quân sự địa phương, phù hợp với mô hình tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp.

Cùng với việc kiện toàn tổ chức, Luật cũng rà soát, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, cắt giảm và đơn giản hóa thủ tục hành chính.

Bên cạnh đó, việc sửa đổi, bổ sung các luật được thực hiện có trọng tâm, trọng điểm, tập trung vào những nội dung thực sự cần thiết, cấp bách.

Các nội dung sửa đổi, bổ sung mang tính kỹ thuật được thực hiện nhằm bảo đảm tính đồng bộ của hệ thống pháp luật, nhất là trong bối cảnh các văn bản được ban hành theo cơ chế ủy quyền lập pháp hết hiệu lực; bảo đảm hoạt động liên tục, thông suốt của các cơ quan, tổ chức; nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước; đồng thời, bảo đảm tính hợp hiến, hợp pháp, đồng bộ, thống nhất trong hệ thống pháp luật.

Những nội dung cơ bản của Luật sửa đổi, bổ sung 9 luật về quân sự, quốc phòng

Luật tập trung sửa đổi, bổ sung những nội dung chịu sự tác động trực tiếp của việc sắp xếp tổ chức bộ máy nhà nước; kịp thời thể chế hóa các chủ trương, định hướng lớn của Đảng và xử lý những vấn đề cấp bách phát sinh trong thực tiễn.

Các luật được sửa đổi, bổ sung gồm: Luật Quốc phòng; Luật Sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam; Luật Quân nhân chuyên nghiệp, công nhân và viên chức quốc phòng; Luật Nghĩa vụ quân sự; Luật Biên phòng Việt Nam; Luật Phòng không nhân dân; Luật Lực lượng dự bị động viên; Luật Phòng thủ dân sự; Luật Dân quân tự vệ.

Đối tượng áp dụng của Luật là các cơ quan, đơn vị, tổ chức và cá nhân có liên quan thuộc phạm vi điều chỉnh của 09 luật nêu trên. Luật không sửa đổi, bổ sung phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng của 09 luật hiện hành.

Luật gồm 10 điều, tập trung vào những nội dung chủ yếu sau:

Điều 1: Sửa đổi, bổ sung khoản 1 Điều 9 của Luật Quốc phòng về phòng thủ khu vực để phù hợp với việc tổ chức lại Ban chỉ huy phòng thủ khu vực; đồng thời bổ sung quy định lấy xây dựng cấp xã làm nền tảng để bảo vệ địa phương.

Điều 2: Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam, tập trung vào chức vụ cán bộ của Chỉ huy trưởng, Phó Chỉ huy trưởng, Chính ủy, Phó Chính ủy Bộ chỉ huy quân sự cấp tỉnh; Chỉ huy trưởng, Chính trị viên, Phó Chỉ huy trưởng, Chính trị viên phó Ban chỉ huy quân sự cấp xã; hạn tuổi phục vụ cao nhất của Chỉ huy trưởng Ban chỉ huy quân sự cấp xã; việc bổ nhiệm chức vụ trong các đơn vị dự bị động viên.

Điều 3: Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quân nhân chuyên nghiệp, công nhân và viên chức quốc phòng về giải ngạch quân nhân chuyên nghiệp dự bị để phù hợp với việc tổ chức lại Ban chỉ huy phòng thủ khu vực; điều kiện thôi phục vụ trong Quân đội của công nhân và viên chức quốc phòng để bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất trong hệ thống pháp luật.

Điều 4: Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Nghĩa vụ quân sự về xử lý hành vi trốn tránh thực hiện nghĩa vụ quân sự; các hành vi bị nghiêm cấm gian dối trong khám sức khỏe quân sự; giải ngạch dự bị; tổ chức giao công dân được gọi nhập ngũ; bàn giao hạ sĩ quan, binh sĩ hoàn thành nghĩa vụ phục vụ tại ngũ; chế độ, chính sách của công dân trong thời gian đăng ký nghĩa vụ quân sự, sơ tuyển, khám, kiểm tra sức khỏe.

Điều 5: Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Biên phòng Việt Nam về xây dựng phòng thủ khu vực trong nhiệm vụ của Bộ đội Biên phòng.

Điều 6: Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng không nhân dân về phòng thủ khu vực; điều chỉnh thẩm quyền cấp phép nhập khẩu, tạm nhập tái xuất, tạm xuất tái nhập đối với tàu bay không người lái, phương tiện bay khác,… từ Bộ Công Thương sang Ủy ban nhân dân cấp tỉnh.

Điều 7: Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Lực lượng dự bị động viên về phòng thủ khu vực để phù hợp với việc tổ chức lại Ban chỉ huy phòng thủ khu vực.

Điều 8: Sửa đổi, bổ sung khoản 4 Điều 34 của Luật Phòng thủ dân sự về phòng thủ khu vực để phù hợp với việc tổ chức lại Ban chỉ huy phòng thủ khu vực.

Điều 9: Sửa đổi, bổ sung, bãi bỏ một số điều của Luật Dân quân tự vệ về Ban chỉ huy quân sự cấp xã; xác định Ban chỉ huy quân sự cấp xã là cơ quan quân sự địa phương trực thuộc Bộ Tư lệnh Thủ đô Hà Nội, Bộ Tư lệnh Thành phố Hồ Chí Minh, Bộ chỉ huy quân sự cấp tỉnh.

Điều 10: Điều khoản thi hành, quy định Luật có hiệu lực từ ngày 01/9/2026; quy định chuyển tiếp việc đào tạo Chỉ huy trưởng Ban chỉ huy quân sự cấp xã ngành quân sự cơ sở đang thực hiện theo Luật Dân quân tự vệ số 48/2019/QH14 được sửa đổi, bổ sung một số điều theo Luật số 98/2025/QH15, tiếp tục thực hiện cho đến khi hoàn thành chương trình đào tạo.

Để bảo đảm Luật được triển khai đồng bộ, thống nhất và đi vào cuộc sống, Bộ Quốc phòng xây dựng, trình Chính phủ ban hành 02 nghị định sửa đổi, bổ sung 11 nghị định.

Đồng thời Bộ trưởng Bộ Quốc phòng ban hành 04 thông tư sửa đổi, bổ sung 25 thông tư trong lĩnh vực quốc phòng, quân sự khi sắp xếp cơ quan quân sự địa phương; tổ chức tập huấn, bồi dưỡng chuyên sâu cho các lực lượng thực thi; đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến rộng rãi để cán bộ, chiến sĩ và Nhân dân hiểu, nắm chắc, thực hiện đúng các quy định mới của Luật.