Đơn vị hành chính sự nghiệp có nhiều chức năng, nhiệm vụ, hoạt động trong nhiều lĩnh vực khác nhau; Thường được chia thành hai nhóm: Các cơ quan hành chính; Các đơn vị sự nghiệp.
Trong hệ thống tổ chức bộ máy nhà nước, việc hiểu rõ bản chất và cơ chế vận hành tài chính của các đơn vị hành chính, sự nghiệp là vô cùng quan trọng. Các đơn vị này đóng vai trò then chốt trong việc thực thi chính sách công và cung ứng dịch vụ công cho xã hội.
Các văn bản pháp luật chủ đạo điều chỉnh hoạt động của loại hình đơn vị này bao gồm: Luật Kế toán năm 2015; Luật Ngân sách nhà nước năm 2015 và đặc biệt là Thông tư 107/2017/TT-BTC hướng dẫn về Chế độ kế toán hành chính, sự nghiệp.
Đơn vị hành chính, sự nghiệp là các tổ chức thực hiện các chức năng, nhiệm vụ quản lý nhà nước hoặc cung ứng dịch vụ công, hoạt động trong nhiều lĩnh vực khác nhau của đời sống xã hội. Về mặt cơ cấu, nhóm này thường được phân chia thành hai loại hình chính:
Nguồn kinh phí để duy trì hoạt động của các đơn vị này rất đa dạng, bao gồm: nguồn ngân sách nhà nước cấp; nguồn kinh phí từ cấp trên; các nguồn thu hợp pháp khác như hội phí, nguồn tài trợ, hoặc kết quả từ các hoạt động dịch vụ, kinh doanh phụ trợ. Việc hiểu rõ cơ chế quản lý tài chính giúp xác định đúng đơn vị hành chính sự nghiệp là gì và cách thức vận hành dòng vốn tại đây.
Theo quy định tại Thông tư 107/2017/TT-BTC, chế độ kế toán tại các đơn vị này được quy định chặt chẽ về chứng từ, tài khoản, sổ sách và hệ thống báo cáo nhằm đảm bảo tính minh bạch trong quản lý ngân sách.
Chứng từ kế toán là căn cứ pháp lý quan trọng nhất để ghi nhận các nghiệp vụ kinh tế phát sinh. Các quy định cụ thể bao gồm:
Hệ thống tài khoản kế toán tại đơn vị hành chính, sự lập được chia thành hai nhóm chính:
Hệ thống sổ sách kế toán đóng vai trò tổng hợp và chi tiết hóa các dữ liệu kinh tế. Mỗi đơn vị chỉ sử dụng một hệ thống sổ duy nhất cho một kỳ kế toán năm, bao gồm:
Một điểm lưu ý quan trọng trong chế độ kế toán mới là nguyên tắc mở và khóa sổ. Sổ kế toán phải được mở vào đầu kỳ kế toán năm hoặc ngay khi có quyết định thành lập đơn vị. Đối với các nguồn ngân sách, các nghiệp vụ phát sinh sau ngày 31/12 sẽ được chuyển từ tài khoản năm N sang tài khoản năm trước của năm N+1 để phục vụ công tác chỉnh lý quyết toán.
Hệ thống báo cáo tại đơn vị hành chính, sự nghiệp bao gồm các loại hình trọng yếu sau:
Việc tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về kế toán không chỉ giúp đơn vị quản lý tài chính hiệu quả mà còn là nền tảng quan trọng trong tiến trình vai trò của cải cách hành chính nhà nước, hướng tới sự minh bạch và trách nhiệm giải trình trước nhân dân.
