Đổi họ cho con từ họ mẹ sang họ cha có cần xét nghiệm ADN không?

Đổi họ cho con từ họ mẹ sang họ cha là nhu cầu phổ biến của nhiều gia đình sau khi đã xác định được quan hệ cha con. Nhiều người băn khoăn liệu thủ tục đổi họ cho con này có bắt buộc phải làm xét nghiệm ADN hay không. Bài viết dưới đây làm rõ căn cứ pháp lý, các trường hợp được thay đổi họ và trình tự thực hiện theo quy định hiện hành.

Quyền thay đổi họ theo Bộ luật Dân sự 2015

Theo Điều 27 Bộ luật Dân sự 2015, cá nhân có quyền yêu cầu cơ quan nhà nước có thẩm quyền công nhận việc thay đổi họ trong một số trường hợp nhất định. Đối với trẻ em, việc đổi họ cho con từ họ mẹ sang họ cha thuộc nhóm trường hợp được pháp luật cho phép.

Các trường hợp được thay đổi họ gồm:

• Thay đổi họ cho con đẻ từ họ của cha đẻ sang họ của mẹ đẻ hoặc ngược lại;
• Thay đổi họ cho con nuôi từ họ của cha đẻ hoặc mẹ đẻ sang họ của cha nuôi hoặc mẹ nuôi theo yêu cầu của cha nuôi, mẹ nuôi;
• Khi người con nuôi thôi làm con nuôi và người này hoặc cha đẻ, mẹ đẻ yêu cầu lấy lại họ theo họ của cha đẻ hoặc mẹ đẻ;
• Thay đổi họ cho con theo yêu cầu của cha đẻ, mẹ đẻ hoặc của con khi xác định cha, mẹ cho con;
• Thay đổi họ của con khi cha, mẹ thay đổi họ;
• Các trường hợp khác do pháp luật về hộ tịch quy định.

Lưu ý quan trọng: việc thay đổi họ cho người từ đủ chín tuổi trở lên phải có sự đồng ý của chính người đó. Việc thay đổi họ của cá nhân không làm thay đổi hay chấm dứt quyền, nghĩa vụ dân sự đã được xác lập theo họ cũ.

Đổi họ cho con từ họ mẹ sang họ cha có cần xét nghiệm ADN không?

Pháp luật không bắt buộc phải xét nghiệm ADN trong mọi trường hợp đổi họ cho con. Xét nghiệm ADN chỉ trở nên cần thiết khi việc đổi họ gắn với thủ tục xác định cha cho con và các bên cần chứng minh quan hệ cha con.

Theo quy định về đăng ký hộ tịch, chứng cứ chứng minh quan hệ cha, mẹ, con bao gồm:

• Văn bản của cơ quan y tế, cơ quan giám định hoặc cơ quan khác có thẩm quyền trong nước hoặc nước ngoài xác nhận quan hệ cha con, quan hệ mẹ con (kết quả giám định ADN là một dạng văn bản này);
• Trường hợp không có văn bản nêu trên thì phải có thư từ, phim ảnh, băng, đĩa, đồ dùng, vật dụng khác chứng minh mối quan hệ cha con, quan hệ mẹ con, kèm theo văn bản cam đoan của cha, mẹ về việc trẻ em là con chung và có ít nhất hai người thân thích của cha, mẹ làm chứng.

Như vậy, nếu trên giấy khai sinh đã ghi nhận đầy đủ thông tin cha và mẹ thì việc đổi họ cho con là thủ tục thay đổi hộ tịch thông thường, không cần xét nghiệm ADN. ADN chỉ đặt ra khi chưa có thông tin người cha trên giấy khai sinh và cần đồng thời thực hiện thủ tục nhận cha cho con.

Thủ tục đăng ký thay đổi họ cho con

Việc đổi họ cho con được thực hiện theo trình tự đăng ký thay đổi, cải chính hộ tịch tại cơ quan đăng ký hộ tịch có thẩm quyền (UBND cấp xã hoặc UBND cấp huyện tùy từng trường hợp). Hồ sơ cơ bản gồm:

• Tờ khai đăng ký thay đổi, cải chính hộ tịch theo mẫu;
• Giấy khai sinh bản chính của con;
• Giấy tờ, tài liệu liên quan làm căn cứ cho việc thay đổi họ (ví dụ giấy tờ chứng minh quan hệ cha con nếu cần);
• Trường hợp con từ đủ chín tuổi trở lên cần có ý kiến đồng ý của con.

Sau khi tiếp nhận hồ sơ hợp lệ, công chức tư pháp - hộ tịch kiểm tra và trình ký, ghi nội dung thay đổi vào sổ hộ tịch và cấp trích lục cho người yêu cầu. Khi việc đổi họ liên quan đến cả thủ tục bổ sung hộ tịch hoặc nhận cha cho con, các thủ tục này có thể được kết hợp giải quyết.

Một số lưu ý khi đổi họ cho con

• Việc thay đổi họ phải vì lợi ích chính đáng của con và không trái với đạo đức xã hội.
• Cha, mẹ cần thống nhất ý kiến; trường hợp cha mẹ đã ly hôn, việc đổi họ vẫn phải bảo đảm quyền lợi của con.
• Sau khi đổi họ, nên cập nhật các giấy tờ liên quan của con (sổ hộ khẩu/cơ sở dữ liệu dân cư, học bạ, thẻ bảo hiểm y tế...) để thống nhất thông tin.

Tóm lại, đổi họ cho con từ họ mẹ sang họ cha là quyền được pháp luật ghi nhận và thường không cần xét nghiệm ADN nếu giấy khai sinh đã có đầy đủ thông tin cha mẹ. ADN chỉ cần khi phải đồng thời xác định quan hệ cha con chưa được ghi nhận trước đó.