Quyền sở hữu trí tuệ là các quyền đối với những sản phẩm sáng tạo nói trên. Trong số các quyền này có 2 quyền thường được nhắc
Sở hữu trí tuệ, hay còn gọi là tài sản trí tuệ, là những sản phẩm sáng tạo từ trí óc con người. Quyền sở hữu trí tuệ là quyền của tổ chức, cá nhân đối với các tài sản trí tuệ đó, bao gồm quyền tác giả và quyền liên quan, quyền sở hữu công nghiệp và quyền đối với giống cây trồng. Bài viết này tập trung làm rõ thủ tục đăng ký quyền sở hữu trí tuệ: vì sao cần đăng ký, các bước thực hiện và phạm vi bảo hộ theo Luật Sở hữu trí tuệ 2005.
Theo quy định của Luật Sở hữu trí tuệ, đối với nhiều đối tượng, quyền sở hữu chỉ phát sinh khi chủ sở hữu đã nộp đơn đăng ký và được cơ quan có thẩm quyền cấp giấy chứng nhận. Tuy việc đăng ký đối với một số đối tượng là tự nguyện, chủ sở hữu vẫn nên cân nhắc đăng ký sớm vì những lý do sau:
Theo Luật Sở hữu trí tuệ Việt Nam, đối tượng sở hữu trí tuệ được chia thành ba nhóm chính:
Tùy thuộc vào từng loại sản phẩm, đối tượng sẽ được phân loại và đăng ký theo nhóm tương ứng. Ví dụ, nhãn hiệu (logo, thương hiệu) được đăng ký dưới đối tượng sở hữu công nghiệp; bài hát được đăng ký dưới quyền tác giả với loại hình tác phẩm âm nhạc.
Bước 1 – Lựa chọn đối tượng đăng ký: xác định sản phẩm cần bảo hộ thuộc loại hình nào (nhãn hiệu, sáng chế, kiểu dáng công nghiệp, bản quyền tác giả, giống cây trồng…).
Bước 2 – Xác định cơ quan đăng ký:
Bước 3 – Chuẩn bị hồ sơ: hồ sơ tùy thuộc vào từng loại hình đăng ký, gồm tờ khai theo mẫu, tài liệu mô tả đối tượng, mẫu/ảnh sản phẩm và chứng từ phí, lệ phí.
Bước 4 – Nộp và theo dõi hồ sơ: nộp hồ sơ tại cơ quan có thẩm quyền, theo dõi quá trình thẩm định cho đến khi nhận được kết quả cuối cùng.
Về nguyên tắc, quyền sở hữu trí tuệ được bảo hộ theo nguyên tắc lãnh thổ: đăng ký bảo hộ tại quốc gia nào thì được bảo hộ tại quốc gia đó. Ví dụ, một nhãn hiệu nộp đơn đăng ký tại Việt Nam mà không đăng ký tại Nhật Bản thì chỉ được bảo hộ độc quyền tại Việt Nam.
Riêng đối với quyền tác giả với tác phẩm văn học, nghệ thuật, theo Công ước Berne, khi tác phẩm đã được bảo hộ tại một quốc gia thành viên thì cũng được bảo hộ tại các quốc gia thành viên khác của Công ước. Ngoại trừ trường hợp này, các quyền sở hữu trí tuệ còn lại sau khi đăng ký vẫn theo nguyên tắc lãnh thổ.
