Đăng ký bằng sáng chế

Đăng ký bằng sáng chế là một trong những thủ tục phức tạp nhất trong lĩnh vực sở hữu công nghiệp, đòi hỏi hiểu biết chuyên sâu về kỹ thuật và pháp luật sở hữu trí tuệ. Bài viết dưới đây tổng hợp những vấn đề pháp lý cơ bản về đăng ký sáng chế theo khung pháp lý áp dụng tại thời điểm năm 2019.

Sáng chế là gì?

Theo khoản 12 Điều 4 Luật Sở hữu trí tuệ năm 2005 (được sửa đổi, bổ sung theo Luật số 36/2009/QH12): "Sáng chế là giải pháp kỹ thuật dưới dạng sản phẩm hoặc quy trình nhằm giải quyết một vấn đề xác định bằng việc ứng dụng các quy luật tự nhiên." Sáng chế là một trong những đối tượng được bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ tại Việt Nam. Sau khi đăng ký và được Cục Sở hữu trí tuệ cấp văn bằng bảo hộ, chủ sở hữu được pháp luật bảo vệ trước mọi hành vi xâm phạm của bên thứ ba.

Đăng ký bằng sáng chế là gì? Ai được đăng ký?

Đăng ký sáng chế là việc chủ sở hữu thực hiện các thủ tục pháp lý cần thiết để xác lập quyền sở hữu hợp pháp đối với sáng chế, bao gồm chuẩn bị hồ sơ, nộp đơn, theo dõi đơn và nhận văn bằng bảo hộ. Chủ đơn đăng ký có thể là cá nhân (mang quốc tịch Việt Nam hoặc nước ngoài) hoặc pháp nhân (công ty trong nước hoặc nước ngoài).

Lưu ý: Cá nhân, pháp nhân là người nước ngoài, công ty nước ngoài không có văn phòng đại diện tại Việt Nam khi nộp đơn đăng ký sáng chế bắt buộc phải ủy quyền cho tổ chức đại diện sở hữu trí tuệ, không được tự nộp đơn trực tiếp tại Cục Sở hữu trí tuệ.

Vì sao nên đăng ký bằng sáng chế?

Đăng ký sáng chế độc quyền mang lại nhiều lợi ích thiết thực cho chủ sở hữu:

• Được độc quyền khai thác, áp dụng sáng chế vào sản xuất, kinh doanh để tạo ra lợi ích vật chất.
• Có cơ sở pháp lý để áp dụng biện pháp hành chính hoặc hình sự xử lý hành vi xâm phạm của bên thứ ba.
• Chứng minh quyền sở hữu duy nhất đối với sáng chế khi xảy ra tranh chấp.
• Được sử dụng độc quyền sáng chế trong thời gian bảo hộ; có thể chuyển nhượng sáng chế cho bên thứ ba để thu phí chuyển nhượng nếu không có nhu cầu phát triển.

Điều kiện bảo hộ sáng chế

Theo Điều 58 Luật Sở hữu trí tuệ, sáng chế được bảo hộ dưới hình thức cấp Bằng độc quyền sáng chế nếu đáp ứng đồng thời ba điều kiện:

• Có tính mới;
• Có trình độ sáng tạo;
• Có khả năng áp dụng công nghiệp.

Trong đó, "tính mới" cần được đặc biệt lưu ý: bất kỳ sản phẩm nào đã bị bộc lộ công khai trước thời điểm nộp đơn đều bị coi là mất tính mới và không thể đăng ký. Do đó, chủ sở hữu nên nộp đơn đăng ký sáng chế trước khi đưa sản phẩm ra thị trường hoặc công bố trên phương tiện truyền thông.

Hồ sơ và thủ tục đăng ký bằng sáng chế

Thủ tục đăng ký sáng chế được tiến hành qua các bước: chuẩn bị tài liệu hồ sơ, phân loại sáng chế, tra cứu đánh giá khả năng đăng ký (không bắt buộc nhưng được khuyến nghị), và nộp đơn, theo dõi đơn cho đến khi nhận văn bằng bảo hộ. Hồ sơ đăng ký sáng chế bao gồm:

• 02 Tờ khai đăng ký sáng chế theo mẫu (có chữ ký, đóng dấu của chủ đơn hoặc đại diện);
• 02 bản mô tả sáng chế, kèm hình vẽ (nếu có);
• Yêu cầu bảo hộ sáng chế;
• Chứng từ nộp phí, lệ phí;
• Hợp đồng ủy quyền hoặc Giấy ủy quyền cho tổ chức đại diện (nếu nộp đơn thông qua tổ chức đại diện).

Nộp đơn đăng ký sáng chế ở đâu?

Cục Sở hữu trí tuệ Việt Nam là cơ quan duy nhất tiếp nhận hồ sơ, xem xét và cấp văn bằng bảo hộ sáng chế, có trụ sở chính tại 386 đường Nguyễn Trãi, quận Thanh Xuân, Hà Nội, cùng hai văn phòng đại diện tại TP. Hồ Chí Minh và Đà Nẵng. Chủ đơn có thể nộp trực tiếp hoặc qua đường bưu điện tại một trong các địa chỉ nêu trên.

Quy trình thẩm định đơn

Sau khi đơn được nộp, quy trình thẩm định gồm các giai đoạn:

• Thẩm định hình thức: Cục Sở hữu trí tuệ xem xét đơn về mặt hình thức và ra thông báo chấp nhận hoặc từ chối (có nêu lý do và thời hạn khắc phục).
• Công bố đơn: Đơn hợp lệ được công bố trên Công báo Sở hữu công nghiệp.
• Thẩm định nội dung: Đánh giá khả năng bảo hộ về tính mới, trình độ sáng tạo, khả năng áp dụng công nghiệp và xác định phạm vi bảo hộ.
• Quyết định cấp hoặc từ chối cấp văn bằng: Trường hợp từ chối, Cục nêu rõ lý do để chủ đơn khiếu nại (nếu có); trường hợp cấp, chủ đơn nộp phí cấp văn bằng để nhận giấy chứng nhận đăng ký độc quyền sáng chế.

Thời hạn bảo hộ và chi phí

Theo khoản 4 Điều 93 Luật Sở hữu trí tuệ, Bằng độc quyền sáng chế có hiệu lực 20 năm kể từ ngày nộp đơn và không được gia hạn. Đây là điểm khác biệt so với nhãn hiệu hay kiểu dáng công nghiệp được phép gia hạn.

Về chi phí, lệ phí nhà nước cơ bản gồm: phí nộp đơn 180.000 đồng; phí công bố đơn 120.000 đồng; phí thẩm định nội dung 420.000 đồng; phí tra cứu, cấp bằng và đăng bạ khoảng 360.000 đồng. Chi phí thực tế phụ thuộc vào số trang bản mô tả và yêu cầu bảo hộ. Ngoài ra, sau khi được cấp văn bằng, chủ sở hữu còn phải nộp phí duy trì hiệu lực hằng năm.

Xem thêm các chủ đề liên quan

• Điều kiện bảo hộ đối với sáng chế
• Doanh nghiệp cần bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ những gì?