Phạt cảnh cáo hoặc phạt tiền từ 500.000 đồng đến 1.000.000 đồng đối với người lao động có hành vi thỏa thuận với người sử dụng lao động
Nhiều người lao động cho rằng chỉ doanh nghiệp mới bị xử phạt khi vi phạm về bảo hiểm xã hội. Tuy nhiên, theo quy định tại thời điểm năm 2019, chính người lao động cũng bị xử phạt nếu đồng ý để doanh nghiệp đóng BHXH bắt buộc ở mức thấp hơn mức thu nhập thực tế.
Theo Văn bản hợp nhất số 4756/VBHN-BLĐTBXH ngày 19/11/2015 hợp nhất Nghị định quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực lao động, bảo hiểm xã hội và đưa người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng, người lao động có thể bị phạt cảnh cáo hoặc phạt tiền từ 500.000 đồng đến 1.000.000 đồng nếu có hành vi thỏa thuận với người sử dụng lao động không tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc, bảo hiểm thất nghiệp, hoặc tham gia không đúng mức quy định (thấp hơn mức thu nhập thực tế làm căn cứ đóng).
Về phía doanh nghiệp, mức phạt nặng hơn nhiều. Người sử dụng lao động sẽ bị phạt tiền từ 12% đến 15% tổng số tiền phải đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc, bảo hiểm thất nghiệp tại thời điểm lập biên bản vi phạm hành chính (tối đa không quá 75.000.000 đồng) nếu có một trong các hành vi:
Trường hợp người sử dụng lao động không đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc, bảo hiểm thất nghiệp cho toàn bộ người lao động thuộc diện tham gia, mức phạt là từ 18% đến 20% tổng số tiền phải đóng tại thời điểm lập biên bản, nhưng tối đa cũng không quá 75.000.000 đồng.
Ngoài phạt tiền, doanh nghiệp vi phạm còn bị áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả:
Việc đồng ý đóng BHXH ở mức thấp tưởng như có lợi trước mắt (nhận lương "tay" cao hơn) nhưng thực chất làm giảm quyền lợi lâu dài về hưu trí, ốm đau, thai sản, thất nghiệp, đồng thời khiến người lao động đối mặt nguy cơ bị xử phạt. Người lao động nên yêu cầu đóng đúng mức tiền lương thực tế và theo dõi quá trình đóng của doanh nghiệp.
