Những thay đổi về Bảo hiểm xã hội, Bảo hiểm y tế đối với Người lao động từ ngày 01/7/2019

Những thay đổi về bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế đối với người lao động

Chính sách bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế đối với người lao động liên tục được hoàn thiện nhằm mở rộng diện bao phủ và gia tăng quyền lợi cho người tham gia. Bài viết được cập nhật theo quy định hiện hành, trong đó dấu mốc quan trọng nhất là Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024 (Luật số 41/2024/QH15) có hiệu lực thi hành từ ngày 01/7/2025, thay thế Luật Bảo hiểm xã hội năm 2014.

Mở rộng đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc

Theo Điều 2 Luật Bảo hiểm xã hội 2024, nhóm đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc được bổ sung đáng kể, trong đó có:

• Người lao động làm việc không trọn thời gian theo hợp đồng lao động từ đủ 01 tháng trở lên, có tiền lương bằng hoặc cao hơn mức tiền lương làm căn cứ đóng thấp nhất;
• Chủ hộ kinh doanh của hộ kinh doanh có đăng ký kinh doanh;
• Người quản lý doanh nghiệp, kiểm soát viên, người đại diện phần vốn nhà nước, người quản lý điều hành hợp tác xã không hưởng tiền lương;
• Người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã, ở thôn, tổ dân phố.

Giảm số năm đóng tối thiểu để hưởng lương hưu

Một điểm mới nổi bật của Luật Bảo hiểm xã hội 2024 là giảm điều kiện về số năm đóng bảo hiểm xã hội tối thiểu để hưởng lương hưu từ 20 năm xuống còn 15 năm. Quy định này mở rộng cơ hội hưởng lương hưu cho người lao động tham gia muộn hoặc có thời gian đóng không liên tục, qua đó khuyến khích người lao động bảo lưu thời gian đóng thay vì nhận bảo hiểm xã hội một lần.

Bổ sung trợ cấp hưu trí xã hội và chế độ thai sản tự nguyện

• Trợ cấp hưu trí xã hội: giảm độ tuổi hưởng xuống 75 tuổi (trước đây là 80 tuổi); riêng người thuộc hộ nghèo, hộ cận nghèo từ đủ 70 tuổi đến dưới 75 tuổi được hưởng.
• Chế độ thai sản trong bảo hiểm xã hội tự nguyện: người tham gia đủ điều kiện được hưởng trợ cấp thai sản 2 triệu đồng cho mỗi con mới sinh, do ngân sách nhà nước bảo đảm.
• Bổ sung chế độ trợ cấp hằng tháng đối với người lao động đủ tuổi nghỉ hưu nhưng chưa đủ năm đóng để hưởng lương hưu và chưa đủ tuổi hưởng trợ cấp hưu trí xã hội; trong thời gian hưởng được ngân sách nhà nước đóng bảo hiểm y tế.

Thay "mức lương cơ sở" bằng "mức tham chiếu"

Theo Điều 7 Luật Bảo hiểm xã hội 2024, "mức tham chiếu" là số tiền do Chính phủ quyết định, dùng để tính mức đóng và mức hưởng một số chế độ bảo hiểm xã hội, thay cho khái niệm "mức lương cơ sở". Khoản 13 Điều 141 của Luật quy định: khi chưa bãi bỏ mức lương cơ sở thì mức tham chiếu bằng mức lương cơ sở; tại thời điểm mức lương cơ sở bị bãi bỏ thì mức tham chiếu không thấp hơn mức lương cơ sở đó.

Nghị định hướng dẫn và lưu ý cho người lao động

Ngày 25/6/2025, Chính phủ ban hành Nghị định số 158/2025/NĐ-CP quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội về bảo hiểm xã hội bắt buộc, có hiệu lực từ ngày 01/7/2025. Cùng với chính sách bảo hiểm y tế theo Luật Bảo hiểm y tế hiện hành, người lao động cần lưu ý kiểm tra việc tham gia, mức đóng và quyền lợi của mình, đồng thời cập nhật thông tin từ cơ quan bảo hiểm xã hội để bảo đảm đầy đủ chế độ ốm đau, thai sản, hưu trí và tử tuất.