Bảo hiểm y tế (BHYT) là hình thức bảo hiểm nhằm chăm sóc sức khỏe, không vì mục đích lợi nhuận, do Nhà nước tổ chức thực hiện. Thông qua việc thể chế hóa bằng Luật Bảo hiểm y tế, Nhà nước hướng tới mục tiêu bảo hiểm toàn dân, đảm bảo mọi đối tượng theo quy định đều được tiếp cận các quyền lợi về khám, chữa bệnh.
Quy định về nhóm đối tượng tham gia bảo hiểm y tế
Căn cứ theo Luật Bảo hiểm y tế sửa đổi, bổ trách nhiệm và nghĩa vụ đóng BHYT được phân chia thành các nhóm cụ thể. Theo quy định tại Nghị định số 105/2014/NĐ-CP, các nhóm đối tượng bao gồm:
1. Nhóm do người lao động và người sử dụng lao động đóng
- Người lao động làm việc theo hợp đồng lao động không xác định thời hạn hoặc có thời hạn từ đủ 03 tháng trở lên; người quản lý doanh nghiệp hưởng tiền lương; cán bộ, công chức, viên chức. Mức đóng bằng 4,5% tiền lương tháng làm căn cứ đóng BHXH, BHYT, BHTN hàng tháng.
- Người hoạt động không chuyên trách ở xã, phường, thị trấn theo quy định của pháp luật. Mức đóng bằng 4,5% mức lương cơ sở.
2. Nhóm do Quỹ bảo hiểm xã hội đóng
- Người hưởng lương hưu, trợ cấp mất sức lao động hàng tháng. Mức đóng bằng 4,5% tiền lương hưu.
- Người đang hưởng trợ cấp BHXH hàng tháng do tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp hoặc mắc bệnh thuộc danh phục vụ chữa trị dài ngày; người từ đủ 80 tuổi trở lên đang hưởng trợ cấp tuats hàng tháng. Mức đóng bằng 4,5% mức lương cơ sở.
- Cán bộ xã, phường, thị trấn đã nghỉ việc đang hưởng trợ cấp BHXH hàng tháng. Mức đóng bằng 4,5% mức lương cơ sở.
- Người đang hưởng trợ cấp thất nghiệp. Mức đóng bằng 4,5% tiền trợ cấp thất nghiệp hàng tháng.
- Lao động nữ trong thời gian nghỉ chế độ thai sản do Quỹ BHXH đóng. Mức đóng bằng 4,5% tiền lương tháng trước khi nghỉ thai sản.
3. Nhóm do ngân sách Nhà nước đóng
- Sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp, hạ sĩ quan, binh sĩ thuộc lực lượng vũ trang (Quân đội và Công an); người làm công tác cơ yếu hưởng lương tương đương quân nhân; học viên các trường quân đội, công an.
- Cán bộ xã, phường, thị trấn đã nghỉ việc đang hưởng trợ cấp hàng tháng từ ngân sách Nhà nước.
- Người có công với cách mạng, cựu chiến binh; Đại biểu Quốc hội, đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp đương nhiệm.
- Trẻ em dưới 06 tuổi; người thuộc diện hưởng trợ cấp bảo trợ xã hội hằng tháng; người thuộc hộ nghèo; người dân tộc thiểu số tại vùng khó khăn, đặc biệt khó khăn, vùng đảo.
- Thân nhân của người có công với cách trình (cha, mẹ, vợ/chồng, con liệt sĩ); người đã hiến bộ phận cơ thể người theo quy định pháp luật.
4. Nhóm do ngân sách Nhà nước hỗ trợ mức đóng
- Người thuộc hộ gia đình cận nghèo: Mức hỗ trợ tối thiểu là 70% mức lương cơ sở.
- Học sinh, sinh viên: Mức hỗ trợ tối thiểu là 30% mức lương cơ sở.
- Hộ gia đình làm nông, lâm, ngư, diêm nghiệp có mức thu nhập trung bình: Mức hỗ trợ tối thiểu là 50% mức lương cơ sở.
5. Nhóm tham gia theo hộ gia đình
Áp dụng cho các thành viên trong hộ gia đình không thuộc các nhóm nêu trên. Mức đóng của người thứ nhất tính theo mức lương cơ sở, các thành viên tiếp theo được giảm dần như sau:
- Người thứ hai: Đóng 70% mức đóng của người thứ nhất.
- Người thứ ba: Đóng 60% mức đóng của người thứ nhất.
- Người thứ tư: Đóng 50% mức đóng của người thứ nhất.
- Người thứ năm trở đi: Đóng 40% mức đóng của người thứ nhất.
Quy định về mức đóng và trích đóng BHYT
Căn cứ theo Quyết định 595/QĐ-BHXH, tổng mức đóng BHYT hàng tháng của người lao động bằng 4,5% tiền lương tháng đóng BHXH bắt buộc. Trong đó, trách nhiệm phân bổ như sau:
- Người sử dụng lao động đóng: 3%.
- Người lao động đóng: 1,5%.
Mức đóng tối thiểu theo vùng
Mức tiền lương tháng đóng BHXH bắt buộc không thấp hơn mức lương tối thiểu vùng. Tùy vào tính chất công việc (bình thường, qua đào tạo, hoặc nặng nhọc, độc hại), mức đóng BHYT của người lao động sẽ khác nhau. Ví dụ tại Vùng I:
- Công việc bình thường: Lương đóng BHXH 4.420.000 đồng $\rightarrow$ Mức đóng BHYT là 66.300 đồng.
- Công việc qua đào tạo nghề: Lương đóng BHXH 4.729.400 đồng $\rightarrow$ Mức đóng BHYT là 70.941 đồng.
- Công việc nặng nhọc, độc hại: Lương đóng BHXH 4.641.000 đồng $\rightarrow$ Mức đóng BHYT là 69.615 đồng.
Mức đóng tối đa
Theo quy định tại Khoản 3 Điều 6 Quyết định 595, nếu tiền lương tháng đóng BHXH bắt buộc cao hơn 20 tháng lương cơ sở thì mức tiền lương này được tính bằng 20 tháng lương cơ sở. Cụ thể trong năm 2020:
- Từ ngày 01/01/2020: Mức lương đóng BHXH tối đa là 29.800.000 đồng $\rightarrow$ Mức đóng BHD của người lao động là 447.000 đồng.
- Từ ngày 01/07/2020: Mức lương đóng BHXH tối đa là 32.000.000 đồng $\rightarrow$ Mức đóng BHYT của người lao động là 480.000 đồng.
Lưu ý, đối với người lao động nghỉ hưởng chế độ ốm đau từ 14 ngày làm việc trở lên trong tháng thì không phải đóng BHYT nhưng vẫn được đảm bảo quyền lợi hưởng chế độ theo quy định của pháp luật về bảo hiểm xã hội.
