Từ ngày 01/07/2009, Luật giao thông đường bộ được Quốc hội thông qua ngày 13/11/2008 chính thức có hiệu lực thi hành, thay thế cho Luật Giao thông đường bộ năm 2001. Nhằm giúp người dân nắm vững các quy định pháp luật hiện hành về trật tự và an toàn giao thông đường bộ, dưới đây là tổng hợp các nội dung giải đáp trọng tâm liên quan đến khung pháp lý này.
Phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng
Theo quy định của Luật giao thông đường bộ 2008, phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng được xác định cụ thể như sau:
- Phạm vi điều chỉnh: Luật quy định về các quy tắc giao thông đường bộ; kết cấu hạ tầng giao thông đường bộ; phương tiện và người tham gia giao thông đường bộ; hoạt động vận tải đường bộ và công tác quản lý nhà nước về giao thông đường bộ.
- Đối tượng áp dụng: Các quy định của Luật này áp dụng đối với mọi tổ chức, cá nhân có liên quan đến hoạt động giao thông đường bộ trên lãnh thổ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam.
Nguyên tắc hoạt động giao thông đường bộ
Căn cứ Điều 4 Luật giao thông đường bộ năm 2008, các nguyên tắc cốt lõi trong hoạt động giao thông bao gồm:
- Hoạt động giao thông phải đảm bảo tính thông suốt, trật tự, an toàn và hiệu quả; đồng thời góp phần phát triển kinh tế - xã hội, bảo vệ môi trường, quốc phòng và an ninh.
- Phát triển hệ thống giao thông đường bộ theo quy hoạch, hướng tới sự hiện đại, đồng bộ và gắn kết chặt chọe với các phương thức vận tải khác.
- Công tác quản lý nhà nước được thực hiện thống nhất dựa trên sự phân cấp trách nhiệm rõ ràng giữa các bộ, ngành và chính quyền địa phương.
- Việc bảo đảm trật tự, an toàn giao thông là trách nhiệm chung của cả cơ quan, tổ chức và cá nhân.
- Người tham gia giao thông có nghĩa vụ tự giác chấp hành quy tắc giao thông; chủ phương tiện và người điều khiển phải chịu trách nhiệm trước pháp luật về việc đảm bảo an toàn kỹ thuật của phương tiện.
- Mọi hành vi vi phạm pháp luật giao thông đều phải được phát hiện, ngăn chặn kịp thời và xử lý nghiêm minh theo quy định của xử phạt giao thông đường bộ.
Trách nhiệm công tác tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật
Căn cứ Điều 7 Luật giao thông đường bộ năm 2008, trách nhiệm tuyên truyền được phân định cụ thể cho các bên liên quan:
- Cơ quan thông tin, truyền thông: Có trách nhiệm tổâng chức tuyên truyền, phổ biến pháp luật về giao thông đường bộ một cách thường xuyên và rộng rãi.
- Ủy ban nhân dân các cấp: Thực hiện tuyên truyền, giáo dục pháp luật tại địa phương, chú trọng hình thức phù hợp với đồng bào dân tộc thiểu số.
- Ngành Giáo dục và Đào tạo: Có trách nhiệm đưa nội dung pháp luật giao thông vào chương trình giảng dạy tại các cơ sở giáo dục phù hợp với từng cấp học.
- Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức đoàn thể: Phối hợp với chính quyền địa phương để vận động nhân dân thực hiện nghiêm chỉnh luật lệ.
- Cơ quan, tổ chức và gia đình: Các cơ quan có trách nhiệm giáo dục pháp luật cho cán bộ, công nhân viên; đồng thời mỗi thành viên trong gia đình cần nhắc nhở nhau chấp hành quy định giao thông.
Các hành vi bị nghiêm cấm trong giao thông đường bộ
Căn cứ Điều 8 Luật giao thông đường bộ năm 2008, các hành vi sau đây bị nghiêm cấm tuyệt đối:
- Phá hoại kết cấu hạ tầng giao thông như: đường, cầu, hầm, bến phà, đèn tín hiệu, biển báo, hệ thống thoát nước và các thiết bị phụ trợ khác.
- Các hành vi xâm phạm đường bộ trái phép: Đào, khoan, xẻ đường; đặt chướng ngại vật; đổ chất gây trơn trượt; lấn chiếm đất đường bộ hoặc hành lang an toàn giao thông.
- Sử dụng lòng đường, vỉa hè, hè phố trái quy định.
- Đưa xe cơ giới, xe máy chuyên dùng không đảm bảo tiêu chuẩn an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường vào tham gia giao thông; tự ý thay đổi linh kiện, phụ kiện để đối phó với việc kiểm định.
- Tổ chức đua xe, cổ vũ đua xe trái phép; lạng lách, đánh võng.
- Điều khiển phương tiện khi trong cơ thể có chất ma túy hoặc có nồng độ cồn vượt quá mức quy định (vượt quá 50mg/100ml máu hoặc 0,25mg/l khí thở đối với xe máy).
- Điều khiển xe không có giấy phép lái xe hoặc không có chứng chỉ bồi dưỡng kiến thức pháp luật theo quy định.
- Giao xe cho người không đủ điều kiện điều khiển; chạy quá tốc độ, giành đường, vượt ẩu.
- Sử dụng còi, đèn không đúng thiết kế; bấm còi hơi, sử dụng đèn chiếu xa trong đô thị gây mất trật tự.
- Vận chuyển hàng cấm, hàng nguy hiểm hoặc động vật hoang dã trái phép.
- Các hành vi trục lợi, đe dọa khách hàng, hoặc bỏ trốn sau khi gây tai nạn nhằm trốn tránh trách nhiệm pháp lý.
- Sản xuất, mua bán biển số xe trái phép hoặc các hành vi khác gây nguy hiểm cho người và phương tiện tham gia giao thông.
Khái niệm về kết cấu hạ tầng và hành lang an toàn đường bộ
Để hiểu rõ hơn về tư vấn luật giao thông đường bộ, cần nắm vững các khái niệm sau:
- Đường bộ: Bao gồm đường, cầu đường bộ, hầm đường bộ và bến phà đường bộ.
- Công trình đường bộ: Gồm đường bộ, điểm dừng đỗ, đèn tín hiệu, biển báo, vạch kẻ đường, dải phân cách, trạm thu phí và các thiết bị phụ trợ khác.
- Kết cấu hạ tầng giao thông đường bộ: Bao gồm công trình đường bộ, bến xe, bãi đỗ xe, trạm dừng nghỉ và các hạng mục phục vụ hành lang an toàn đường bộ.
- Đất của đường bộ: Là phần đất xây dựng công trình đường bộ và phần đất dọc hai bên để phục vụ quản lý, bảo trì.
- Hành lang an toàn đường bộ: Là dải đất dọc hai bên đất của đường bộ, được xác định tính từ mép đường để đảm bảo an toàn cho các hoạt động giao thông.
