Em và bạn gái là chị em họ xa. Vì ở gần nhà nhau nên vẫn duy trì quan hệ họ hàng thân thiết. Cũng chính vì vậy, cả hai gia đình đều ngăn cản, phản đối không đồng ý để chúng em đến với nhau.
Anh cán bộ tư pháp xã cho biết, chúng em không phải là những người có họ trong phạm vi ba đời. Tuy nhiên, năm sau em mới đủ độ tuổi kết hôn và bạn gái em mặc dù đã ly thân từ lâu với chồng nhưng chưa ly hôn. Cho nên, không chấp nhận đăng ký kết hôn cho chúng em.
Mong các anh chị tư vấn:
- Chúng em phải đáp ứng những điều kiện gì để được đăng ký kết hôn mà không cần có sự đồng ý của bố mẹ hai bên?
- Trường hợp chưa được đăng ký kết hôn, chúng em có thể thuê nhà ở nội thành để sống với nhau để chờ đến khi đủ điều kiện hay không?
Trả lời
Theo khoản 1 Điều 36 Hiến pháp năm 2013, “nam, nữ có quyền kết hôn, ly hôn. Hôn nhân theo nguyên tắc tự nguyện, tiến bộ, một vợ một chồng, vợ chồng bình đẳng, tôn trọng lẫn nhau”.
Kết hôn là việc nam và nữ xác lập quan hệ vợ chồng với nhau theo quy định của pháp luật về điều kiện kết hôn và đăng ký kết hôn.
Nam, nữ kết hôn với nhau phải tuân theo các điều kiện được quy định tại khoản 1 Điều 8 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014, bao gồm:
“a) Nam từ đủ 20 tuổi trở lên, nữ từ đủ 18 tuổi trở lên;
b) Việc kết hôn do nam và nữ tự nguyện quyết định;
c) Không bị mất năng lực hành vi dân sự;
d) Việc kết hôn không thuộc một trong các trường hợp cấm kết hôn theo quy định tại các điểm a, b, c và d khoản 2 Điều 5 của Luật này”.
Như vậy, bạn chỉ đủ tuổi đăng ký kết hôn nếu tại thời điểm đăng ký bạn từ đủ 20 tuổi trở lên. Bên cạnh đó, cả hai bạn phải được xác định không phải là người bị mất năng lực hành vi dân sự. Thêm nữa, không thuộc một trong trường hợp cấm kết hôn theo quy định tại các điểm a, b, c và d khoản 2 Điều 5 của Luật này như sau:
“a) Kết hôn giả tạo, ly hôn giả tạo;
b) Tảo hôn, cưỡng ép kết hôn, lừa dối kết hôn, cản trở kết hôn;
c) Người đang có vợ, có chồng mà kết hôn hoặc chung sống như vợ chồng với người khác hoặc chưa có vợ, chưa có chồng mà kết hôn hoặc chung sống như vợ chồng với người đang có chồng, có vợ;
d) Kết hôn hoặc chung sống như vợ chồng giữa những người cùng dòng máu về trực hệ; giữa những người có họ trong phạm vi ba đời; giữa cha, mẹ nuôi với con nuôi; giữa người đã từng là cha, mẹ nuôi với con nuôi, cha chồng với con dâu, mẹ vợ với con rể, cha dượng với con riêng của vợ, mẹ kế với con riêng của chồng”.
Kết hôn giả tạo là việc lợi dụng kết hôn để xuất cảnh, nhập cảnh, cư trú, nhập quốc tịch Việt Nam, quốc tịch nước ngoài; hưởng chế độ ưu đãi của Nhà nước hoặc để đạt được mục đích khác mà không nhằm mục đích xây dựng gia đình.
Cưỡng ép kết hôn là việc đe dọa, uy hiếp tinh thần, hành hạ, ngược đãi, yêu sách của cải hoặc hành vi khác để buộc người khác phải kết hôn trái với ý muốn của họ.
Cản trở kết hôn, ly hôn là việc đe dọa, uy hiếp tinh thần, hành hạ, ngược đãi, yêu sách của cải hoặc hành vi khác để ngăn cản việc kết hôn của người có đủ điều kiện kết hôn theo quy định của Luật này hoặc buộc người khác phải duy trì quan hệ hôn nhân trái với ý muốn của họ.
Những người cùng dòng máu về trực hệ là những người có quan hệ huyết thống, trong đó, người này sinh ra người kia kế tiếp nhau.
Những người có họ trong phạm vi ba đời là những người cùng một gốc sinh ra gồm cha mẹ là đời thứ nhất; anh, chị, em cùng cha mẹ, cùng cha khác mẹ, cùng mẹ khác cha là đời thứ hai; anh, chị, em con chú, con bác, con cô, con cậu, con dì là đời thứ ba.
Ngoài ra, cũng cần lưu ý, theo khoản 2 của Điều này, “Nhà nước không thừa nhận hôn nhân giữa những người cùng giới tính”.
Thông tin bạn còn cho thấy, bạn gái của bạn chưa ly hôn, có nghĩa là cô ấy vẫn chưa chấm dứt quan hệ vợ chồng theo bản án, quyết định có hiệu lực pháp luật của Tòa án nên cô ấy cũng không đáp ứng điều kiện kết hôn.
Tóm lại, nếu không có họ trong phạm vi ba đời, cần chờ đến khi bạn đủ 20 tuổi trở lên, bạn gái của bạn hoàn thành thủ tục ly hôn và đáp ứng các điều kiện khác của pháp luật, các bạn mới có thể đăng ký kết hôn.
Theo khoản 1 Điều 9 của Luật này, “việc kết hôn phải được đăng ký và do cơ quan nhà nước có thẩm quyền thực hiện theo quy định của Luật này và pháp luật về hộ tịch.
Việc kết hôn không được đăng ký theo quy định tại khoản này thì không có giá trị pháp lý”.
Đăng ký kết hôn là căn cứ để Nhà nước công nhận quan hệ vợ chồng giữa nam nữ với nhau. Từ đó, các bạn có các quyền và nghĩa vụ giữa vợ và chồng theo quy định của pháp luật và được pháp luật bảo vệ.
Bạn gái của bạn chưa ly hôn mà hai bạn thuê nhà sống chung với nhau là vi phạm pháp luật về hôn nhân và gia đình (Người đang có vợ, có chồng mà kết hôn hoặc chung sống như vợ chồng với người khác hoặc chưa có vợ, chưa có chồng mà kết hôn hoặc chung sống như vợ chồng với người đang có chồng, có vợ).
Khi biết rõ về tình trạng hôn nhân của cô ấy như vậy mà vẫn cố tình vi phạm, bạn và bạn gái, mỗi người sẽ bị xử phạt vi phạm hành chính với mức phạt tiền từ 1.000.000 đồng đến 3.000.000 đồng vì có hành vi được quy định tại điểm b, điểm c khoản 1 Điều 48 Nghị định số 110/2013/NĐ-CP ngày 24/9/2013 của Chính phủ. Đó là:
b) Đang có vợ hoặc đang có chồng mà chung sống như vợ chồng với người khác;
c) Chưa có vợ hoặc chưa có chồng mà chung sống;
Đối với hành vi vi phạm từ 1/9/2020 thì hành vi này bị xử phạt theo quy định tại Nghị định số 82/2020/NĐ-CP ngày 15/7/2020 quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bổ trợ tư pháp, hành chính tư pháp, hôn nhân và gia đình, thi hành án dân sự, phá sản doanh nghiệp, hợp tác xã với mức phạt từ .000.000 đồng đến 5.000.000 đồng theo quy định tại điểm b, c khoản 1 Điều 59 Nghị định:
Điều 59. Hành vi vi phạm quy định về kết hôn, ly hôn và vi phạm chế độ hôn nhân một vợ, một chống
1. Phạt tiền từ 3.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng đối với một trong các hành vi sau:
….
b) Đang có vợ hoặc đang có chồng mà chung sống như vợ chồng với người khác;
c) Chưa có vợ hoặc chưa có chồng mà chung sống như vợ chồng với người mà mình biết rõ là đang có chồng hoặc đang có vợ;
Thậm chí, các bạn còn có thể phải chịu trách nhiệm hình sự về Tội vi phạm chế độ một vợ, một chồng được quy định tại Điều 182 Bộ luật Hình sự năm 2015 như sau:
“1. Người nào đang có vợ, có chồng mà kết hôn hoặc chung sống như vợ chồng với người khác hoặc người chưa có vợ, chưa có chồng mà kết hôn hoặc chung sống như vợ chồng với người mà mình biết rõ là đang có chồng, có vợ thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt cảnh cáo, phạt cải tạo không giam giữ đến 01 năm hoặc phạt tù từ 03 tháng đến 01 năm:
a) Làm cho quan hệ hôn nhân của một hoặc hai bên dẫn đến ly hôn;
b) Đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi này mà còn vi phạm.
2. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm:
a) Làm cho vợ, chồng hoặc con của một trong hai bên tự sát;
b) Đã có quyết định của Tòa án hủy việc kết hôn hoặc buộc phải chấm dứt việc chung sống như vợ chồng trái với chế độ một vợ, một chồng mà vẫn duy trì quan hệ đó”.
Hùng Phi
Vũ Thị Thanh Tú
