Vợ chồng tôi ly thân đã lâu, không ở chung nhà và thỏa thuận tôn trọng, không can thiệp quan hệ riêng tư của mỗi người. Vừa rồi bạn gái tôi thông báo có bầu, nên tôi đã đề nghị vợ làm thủ tục ly...
Đầu tháng tới, tôi đi nước ngoài học Cao học. Không biết, tôi có thể làm đám cưới trong khi chưa đăng ký kết hôn với người mới hay không?
Trả lời
Theo khoản 5 Điều 3 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014, “Kết hôn là việc nam và nữ xác lập quan hệ vợ chồng với nhau theo quy định của Luật này về điều kiện kết hôn và đăng ký kết hôn”.
Để đăng ký kết hôn, hai bên nam nữ phải đáp ứng các điều kiện kết hôn được quy định tại khoản 1 Điều 8 của Luật này, bao gồm:
“a) Nam từ đủ 20 tuổi trở lên, nữ từ đủ 18 tuổi trở lên;
b) Việc kết hôn do nam và nữ tự nguyện quyết định;
c) Không bị mất năng lực hành vi dân sự;
d) Việc kết hôn không thuộc một trong các trường hợp cấm kết hôn theo quy định tại các điểm a, b, c và d khoản 2 Điều 5 của Luật này”.
Một trong các điều kiện kết hôn nêu trên là không thuộc trường hợp cấm kết hôn như kết hôn giả tạo, ly hôn giả tạo; Tảo hôn, cưỡng ép kết hôn, lừa dối kết hôn, cản trở kết hôn; Người đang có vợ, có chồng mà kết hôn hoặc chung sống như vợ chồng với người khác hoặc chưa có vợ, chưa có chồng mà kết hôn hoặc chung sống như vợ chồng với người đang có chồng, có vợ; Kết hôn hoặc chung sống như vợ chồng giữa những người cùng dòng máu về trực hệ; giữa những người có họ trong phạm vi ba đời; giữa cha, mẹ nuôi với con nuôi; giữa người đã từng là cha, mẹ nuôi với con nuôi, cha chồng với con dâu, mẹ vợ với con rể, cha dượng với con riêng của vợ, mẹ kế với con riêng của chồng.
Bên cạnh đó, pháp luật hôn nhân và gia đình còn cấm các hành vi yêu sách của cải trong kết hôn; cưỡng ép ly hôn, lừa dối ly hôn, cản trở ly hôn; thực hiện sinh con bằng kỹ thuật hỗ trợ sinh sản vì mục đích thương mại, mang thai hộ vì mục đích thương mại, lựa chọn giới tính thai nhi, sinh sản vô tính; bạo lực gia đình; lợi dụng việc thực hiện quyền về hôn nhân và gia đình để mua bán người, bóc lột sức lao động, xâm phạm tình dục hoặc có hành vi khác nhằm mục đích trục lợi.
Tại khoản 1 Điều 9 của Luật này quy định “việc kết hôn phải được đăng ký và do cơ quan nhà nước có thẩm quyền thực hiện theo quy định của Luật này và pháp luật về hộ tịch.
Việc kết hôn không được đăng ký theo quy định tại khoản này thì không có giá trị pháp lý”.
Nếu như đáp ứng các điều kiện và được cơ quan nhà nước có thẩm quyền đăng ký kết hôn, hai người nam nữ được pháp luật công nhận quan hệ vợ chồng. Việc tổ chức đám cưới sau đó, mang tính chất phong tục, tập quán và là sự kiện có ý nghĩa để công bố với mọi người, không phải là thủ tục mang tính chất pháp lý.
Theo khoản 14 Điều 3 của Luật này quy định: “Ly hôn là việc chấm dứt quan hệ vợ chồng theo bản án, quyết định có hiệu lực pháp luật của Tòa án”.
Có nghĩa là, vợ chồng bạn chưa hoàn thành thủ tục ly hôn nên bạn chưa đủ điều kiện để đăng ký kết hôn. Việc bạn tổ chức đám cưới với người mới không làm thay đổi điều đó. Thêm nữa, về nguyên tắc, đang có vợ mà sống chung với người khác, có con là hành vi vi phạm điều cấm và bị xử lý theo quy định của pháp luật.
Chung sống như vợ chồng là việc người đang có vợ, có chồng chung sống với người khác hoặc người chưa có vợ, chưa có chồng mà lại chung sống với người mà mình biết rõ là đang có chồng, có vợ một cách công khai hoặc không công khai nhưng cùng sinh hoạt chung như một gia đình. Việc chung sống như vợ chồng thường được chứng minh bằng việc có con chung, được hàng xóm và xã hội xung quanh coi như vợ chồng, có tài sản chung đã được gia đình cơ quan, đoàn thể giáo dục mà vẫn tiếp tục duy trì quan hệ đó...
Khoản 1 Điều 48 Nghị định số 110/2013/NĐ-CP ngày 24/09/2013, được sửa đổi, bổ sung tại khoản 35 Điều 1 Nghị định số 67/2015/NĐ-CP ngày 14/08/2015 của Chính phủ quy định phạt tiền từ 1.000.000 đồng đến 3.000.000 đồng đối với một trong các hành vi sau:
a) Đang có vợ hoặc đang có chồng mà kết hôn với người khác, chưa có vợ hoặc chưa có chồng mà kết hôn với người mà mình biết rõ là đang có chồng hoặc đang có vợ;
b) Đang có vợ hoặc đang có chồng mà chung sống như vợ chồng với người khác;
c) Chưa có vợ hoặc chưa có chồng mà chung sống như vợ chồng với người mà mình biết rõ là đang có chồng hoặc đang có vợ;
d) Kết hôn hoặc chung sống như vợ chồng giữa những người có họ trong phạm vi ba đời;
đ) Kết hôn hoặc chung sống như vợ chồng giữa cha mẹ nuôi với con nuôi;
e) Kết hôn hoặc chung sống như vợ chồng giữa người đã từng là cha, mẹ nuôi với con nuôi, bố chồng với con dâu, mẹ vợ với con rể, bố dượng với con riêng của vợ, mẹ kế với con riêng của chồng”.
Thậm chí, tùy theo tính chất, mức độ và hậu quả, hành vi đó còn có thể bị xử lý trách nhiệm hình sự về Tội vi phạm chế độ một vợ, một chồng, được quy định tại Điều 182 Bộ luật Hình sự năm 2015. Đó là:
“1. Người nào đang có vợ, có chồng mà kết hôn hoặc chung sống như vợ chồng với người khác hoặc người chưa có vợ, chưa có chồng mà kết hôn hoặc chung sống như vợ chồng với người mà mình biết rõ là đang có chồng, có vợ thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt cảnh cáo, phạt cải tạo không giam giữ đến 01 năm hoặc phạt tù từ 03 tháng đến 01 năm:
a) Làm cho quan hệ hôn nhân của một hoặc hai bên dẫn đến ly hôn;
b) Đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi này mà còn vi phạm.
2. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm:
a) Làm cho vợ, chồng hoặc con của một trong hai bên tự sát;
b) Đã có quyết định của Tòa án hủy việc kết hôn hoặc buộc phải chấm dứt việc chung sống như vợ chồng trái với chế độ một vợ, một chồng mà vẫn duy trì quan hệ đó”.
Tóm lại, theo chúng tôi, bạn nên hoàn tất thủ tục ly hôn để kết hôn với người mới, đảm bảo thực hiện đúng quy định của pháp luật.
Thu Hường
Vũ Thị Thanh Tú
