Tôi có người anh trai tên F vừa qua đời. Anh tôi có vợ và 05 người con (03 trai, 02 gái). Hiện tại 02 con gái của anh F bị chất độc màu da cam (có được hưởng bảo trợ xã hội). Nay các con của anh F...
để lại. Đề nghị cho biết: 02 người con gái của anh F có đủ năng lực hành vi dân sự để ký văn bản không?
Trả lời:
- Điều 613 Bộ luật Dân sự 2015 quy định về người thừa kế như sau:
“Điều 613. Người thừa kế
Người thừa kế là cá nhân phải là người còn sống vào thời điểm mở thừa kế hoặc sinh ra và còn sống sau thời điểm mở thừa kế nhưng đã thành thai trước khi người để lại di sản chết. Trường hợp người thừa kế theo di chúc không là cá nhân thì phải tồn tại vào thời điểm mở thừa kế.”
- Điều 19 Bộ luật Dân sự 2015 quy định năng lực hành vi dân sự của cá nhân như sau: “Năng lực hành vi dân sự của cá nhân là khả năng của cá nhân bằng hành vi của mình xác lập, thực hiện quyền, nghĩa vụ dân sự”.
- Điều 22 Bộ luật Dân sự 2015 quy định mất năng lực hành vi dân sự như sau:
"1. Khi một người do bị bệnh tâm thần hoặc mắc bệnh khác mà không thể nhận thức, làm chủ được hành vi thì theo yêu cầu của người có quyền, lợi ích liên quan hoặc của cơ quan, tổ chức hữu quan, Tòa án ra quyết định tuyên bố người này là người mất năng lực hành vi dân sự trên cơ sở kết luận giám định pháp y tâm thần.
Khi không còn căn cứ tuyên bố một người mất năng lực hành vi dân sự thì theo yêu cầu của chính người đó hoặc của người có quyền, lợi ích liên quan hoặc của cơ quan, tổ chức hữu quan, Tòa án ra quyết định hủy bỏ quyết định tuyên bố mất năng lực hành vi dân sự.
2. Giao dịch dân sự của người mất năng lực hành vi dân sự phải do người đại diện theo pháp luật xác lập, thực hiện.”
- Điều 53 Bộ luật Dân sự 2015 quy định người giám hộ đương nhiên của người mất năng lực hành vi dân sự như sau:
“Trường hợp không có người giám hộ theo quy định tại khoản 2 Điều 48 của Bộ luật này thì người giám hộ đương nhiên của người mất năng lực hành vi dân sự được xác định như sau:
1. Trường hợp vợ là người mất năng lực hành vi dân sự thì chồng là người giám hộ; nếu chồng là người mất năng lực hành vi dân sự thì vợ là người giám hộ.
2. Trường hợp cha và mẹ đều mất năng lực hành vi dân sự hoặc một người mất năng lực hành vi dân sự, còn người kia không có đủ điều kiện làm người giám hộ thì người con cả là người giám hộ; nếu người con cả không có đủ điều kiện làm người giám hộ thì người con tiếp theo có đủ điều kiện làm người giám hộ là người giám hộ.
3. Trường hợp người thành niên mất năng lực hành vi dân sự chưa có vợ, chồng, con hoặc có mà vợ, chồng, con đều không có đủ điều kiện làm người giám hộ thì cha, mẹ là người giám hộ.”
Trong trường hợp này, nếu hai cô con gái nhiễm chất độc màu da cam dẫn đến không thể nhận thức, làm chủ được hành vi thì theo yêu cầu của người có quyền, lợi ích liên quan hoặc của cơ quan, tổ chức hữu quan, Tòa án ra quyết định tuyên bố người này là người mất năng lực hành vi dân sự trên cơ sở kết luận giám định pháp y tâm thần. Khi đó, hai người con gái này sẽ không được ký vào văn bản khai nhận di sản thừa kế của cha để lại. Giao dịch dân sự của người mất năng lực hành vi dân sự phải do người đại diện theo pháp luật xác lập, thực hiện nên việc thực hiện ký vào văn bản khai nhận di sản sẽ do người đại diện theo pháp luật (theo quy định tại khoản 2 Điều 136 Bộ luật Dân sự 2015) là người giám hộ đương nhiên của người mất năng lực hành vi dân sự sẽ đại diện ký.
Trường hợp hai cô con gái bị nhiễm chất độc màu da cam nhưng vẫn có đủ minh mẫn và có khả năng xác lập, thực hiện quyền, nghĩa vụ dân sự của mình thì vẫn có thể ký vào văn bản khai nhận di sản.
Như Quỳnh
Đỗ Như Quỳnh
