Cả năm 2020, do ảnh hưởng của dịch COVID-19, Công ty nơi vợ tôi làm việc nhận được rất ít đơn hàng xuất khẩu. Lấy lý do đó, sau nghỉ Tết nguyên đán, họ đã chuyển vợ tôi và một số người lao động...
Không đồng ý với quyết định này của Công ty, vợ tôi đã chủ động nghỉ việc để tìm cơ hội việc làm mới.
Công ty đã không thanh toán nốt tháng lương cuối, mà còn yêu cầu vợ tôi phải bồi thường một khoản tiền tương ứng với thời gian cô ấy nghỉ không báo trước, tiền đào tạo...
Mong các anh chị giải đáp, Công ty có quyền đối với người lao động như trên hay không?
Trả lời
Hợp đồng lao động là sự thỏa thuận giữa người lao động và người sử dụng lao động về việc làm có trả công, tiền lương, điều kiện lao động, quyền và nghĩa vụ của mỗi bên trong quan hệ lao động.
Theo khoản 1 Điều 35 Bộ luật Lao động năm 2019, người lao động có quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động nhưng phải báo trước cho người sử dụng lao động như sau:
“a) Ít nhất 45 ngày nếu làm việc theo hợp đồng lao động không xác định thời hạn;
b) Ít nhất 30 ngày nếu làm việc theo hợp đồng lao động xác định thời hạn có thời hạn từ 12 tháng đến 36 tháng;
c) Ít nhất 03 ngày làm việc nếu làm việc theo hợp đồng lao động xác định thời hạn có thời hạn dưới 12 tháng;
d) Đối với một số ngành, nghề, công việc đặc thù thì thời hạn báo trước được thực hiện theo quy định của Chính phủ”.
Về nguyên tắc, người sử dụng lao động và người lao động có nghĩa vụ thực hiện đúng thỏa thuận trong hợp đồng lao động, bao gồm thời hạn của hợp đồng. Người lao động có quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động trước thời hạn, nhưng phải báo trước cho người sử dụng lao động như trên.
Tuy nhiên, theo khoản 2 của Điều này, người lao động có quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động không cần báo trước trong trường hợp sau đây:
“a) Không được bố trí theo đúng công việc, địa điểm làm việc hoặc không được bảo đảm điều kiện làm việc theo thỏa thuận, trừ trường hợp quy định tại Điều 29 của Bộ luật này;
b) Không được trả đủ lương hoặc trả lương không đúng thời hạn, trừ trường hợp quy định tại khoản 4 Điều 97 của Bộ luật này;
c) Bị người sử dụng lao động ngược đãi, đánh đập hoặc có lời nói, hành vi nhục mạ, hành vi làm ảnh hưởng đến sức khỏe, nhân phẩm, danh dự; bị cưỡng bức lao động;
d) Bị quấy rối tình dục tại nơi làm việc;
đ) Lao động nữ mang thai phải nghỉ việc theo quy định tại khoản 1 Điều 138 của Bộ luật này;
e) Đủ tuổi nghỉ hưu theo quy định tại Điều 169 của Bộ luật này, trừ trường hợp các bên có thỏa thuận khác;
g) Người sử dụng lao động cung cấp thông tin không trung thực theo quy định tại khoản 1 Điều 16 của Bộ luật này làm ảnh hưởng đến việc thực hiện hợp đồng lao động”.
Thông tin của bạn cho thấy, vợ của bạn đã không được Công ty nơi cô ấy làm việc bố trí theo đúng công việc, địa điểm làm việc hoặc không được bảo đảm điều kiện làm việc mà hai bên thỏa thuận trong hợp đồng. Tuy nhiên, vợ bạn không có quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng mà không báo trước cho Công ty trong trường hợp này, bởi quy định nêu trên đã loại trừ trường hợp người sử dụng lao động phải chuyển người lao động làm công việc khác so với hợp đồng lao động.
Cụ thể, theo khoản 1 Điều 29 của Bộ luật này, “khi gặp khó khăn đột xuất do thiên tai, hỏa hoạn, dịch bệnh nguy hiểm, áp dụng biện pháp ngăn ngừa, khắc phục tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp, sự cố điện, nước hoặc do nhu cầu sản xuất, kinh doanh thì người sử dụng lao động được quyền tạm thời chuyển người lao động làm công việc khác so với hợp đồng lao động nhưng không được quá 60 ngày làm việc cộng dồn trong 01 năm; trường hợp chuyển người lao động làm công việc khác so với hợp đồng lao động quá 60 ngày làm việc cộng dồn trong 01 năm thì chỉ được thực hiện khi người lao động đồng ý bằng văn bản.
Người sử dụng lao động quy định cụ thể trong nội quy lao động những trường hợp do nhu cầu sản xuất, kinh doanh mà người sử dụng lao động được tạm thời chuyển người lao động làm công việc khác so với hợp đồng lao động”.
Vì gặp khó khăn do ảnh hưởng của dịch viêm đường hô hấp cấp COVID-19, Công ty phải điều chuyển người lao động, trong đó có vợ bạn sang làm công việc khác trong thời hạn nhất định. Vợ bạn chủ động nghỉ việc không báo trước cho họ nghĩa là vợ bạn đã đơn phương chấm dứt hợp đồng trái quy định của pháp luật.
Điều 40 của Bộ luật này quy định nghĩa vụ của người lao động khi đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động trái pháp luật như sau:
“1. Không được trợ cấp thôi việc.
2. Phải bồi thường cho người sử dụng lao động nửa tháng tiền lương theo hợp đồng lao động và một khoản tiền tương ứng với tiền lương theo hợp đồng lao động trong những ngày không báo trước.
3. Phải hoàn trả cho người sử dụng lao động chi phí đào tạo quy định tại Điều 62 của Bộ luật này”.
Chi phí đào tạo phải bồi thường bao gồm các khoản chi có chứng từ hợp lệ về chi phí trả cho người dạy, tài liệu học tập, trường, lớp, máy, thiết bị, vật liệu thực hành, các chi phí khác hỗ trợ cho người học và tiền lương, tiền đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp cho người học trong thời gian đi học. Trường hợp người lao động được gửi đi đào tạo ở nước ngoài thì chi phí đào tạo còn bao gồm chi phí đi lại, chi phí sinh hoạt trong thời gian đào tạo.
Công ty có quyền yêu cầu vợ bạn bồi thường cho họ nửa tháng tiền lương theo hợp đồng lao động và một khoản tiền tương ứng với tiền lương theo hợp đồng lao động trong những ngày không báo trước. Đồng thời, họ có quyền yêu cầu vợ bạn hoàn trả chi phí đào tạo (nếu có). Tuy nhiên, họ có nghĩa vụ trả đầy đủ tiền lương còn nợ cho vợ bạn. Bạn cần căn cứ quy định nêu trên, kiểm tra lại để xác định quyền cũng như nghĩa vụ của vợ bạn với Công ty.
Thu Hường
Vũ Thị Thanh Tú
