Thực tế hiện nay, việc lắp camera giám sát trong lớp học đã trở nên phổ biến hơn, nhiều quốc gia trên thế giới đã thực hiện việc lắp camera trong lớp học và thực tiễn cho thấy việc này cũng không...
Tuy nhiên, vẫn còn có ý kiến băn khoăn cho rằng việc lắp đặt camera trong lớp học có vi phạm pháp luật và xâm phạm quyền riêng tư của học sinh, giáo viên. Đề nghị cho biết quy định của pháp luật về vấn đề này như thế nào?
Trả lời:
- Điều 21 Hiến pháp 2013 quy định
“1. Mọi người có quyền bất khả xâm phạm về đời sống riêng tư, bí mật cá nhân và bí mật gia đình; có quyền bảo vệ danh dự, uy tín của mình.
Thông tin về đời sống riêng tư, bí mật cá nhân, bí mật gia đình được pháp luật bảo đảm an toàn.
2. Mọi người có quyền bí mật thư tín, điện thoại, điện tín và các hình thức trao đổi thông tin riêng tư khác.
Không ai được bóc mở, kiểm soát, thu giữ trái luật thư tín, điện thoại, điện tín và các hình thức trao đổi thông tin riêng tư của người khác”.
- Điều 32 Bộ luật Dân sự 2015 đã có quy định về quyền của cá nhân đối với hình ảnh:
Quyền của cá nhân đối với hình ảnh
1. Cá nhân có quyền đối với hình ảnh của mình.
Việc sử dụng hình ảnh của cá nhân phải được người đó đồng ý.
Việc sử dụng hình ảnh của người khác vì mục đích thương mại thì phải trả thù lao cho người có hình ảnh, trừ trường hợp các bên có thỏa thuận khác.
2. Việc sử dụng hình ảnh trong trường hợp sau đây không cần có sự đồng ý của người có hình ảnh hoặc người đại diện theo pháp luật của họ:
a) Hình ảnh được sử dụng vì lợi ích quốc gia, dân tộc, lợi ích công cộng;
b) Hình ảnh được sử dụng từ các hoạt động công cộng, bao gồm hội nghị, hội thảo, hoạt động thi đấu thể thao, biểu diễn nghệ thuật và hoạt động công cộng khác mà không làm tổn hại đến danh dự, nhân phẩm, uy tín của người có hình ảnh.
3. Việc sử dụng hình ảnh mà vi phạm quy định tại Điều này thì người có hình ảnh có quyền yêu cầu Tòa án ra quyết định buộc người vi phạm, cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan phải thu hồi, tiêu hủy, chấm dứt việc sử dụng hình ảnh, bồi thường thiệt hại và áp dụng các biện pháp xử lý khác theo quy định của pháp luật”.
- Khoản 3 Điều 100 Nghị định số 15/2020/NĐ-CP ngày 03/02/2020 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bưu chính, viễn thông, tần số vô tuyến điện, công nghệ thông tin và giao dịch điện tử, trong đó quy định phạt tiền từ 50.000.000 đồng đến 70.000.000 đồng đối với một trong các hành vi sau:
“a) Chủ động lưu trữ, truyền đưa thông tin giả mạo, thông tin sai sự thật, vu khống, xuyên tạc, xúc phạm uy tín của tổ chức và danh dự, nhân phẩm của cá nhân;
b) Chủ động cung cấp thông tin cổ súy các hủ tục, mê tín, dị đoan, dâm ô, đồi trụy, không phù hợp với thuần phong, mỹ tục của dân tộc;
c) Chủ động cung cấp thông tin miêu tả tỉ mỉ hành động chém, giết, tai nạn, kinh dị, rùng rợn;
d) Chủ động lưu trữ, truyền đưa thông tin bịa đặt, gây hoang mang trong Nhân dân, kích động bạo lực, tội ác, tệ nạn xã hội, đánh bạc hoặc phục vụ đánh bạc;
đ) Chủ động lưu trữ, truyền đưa nội dung thông tin không phù hợp với lợi ích đất nước;
e) Chủ động đăng, phát, truyền đưa, sử dụng hình ảnh bản đồ Việt Nam không thể hiện đầy đủ hoặc thể hiện sai chủ quyền quốc gia;
g) Chủ động đăng, phát các tác phẩm báo chí, văn học, nghệ thuật, xuất bản phẩm mà không được sự đồng ý của chủ thể quyền sở hữu trí tuệ hoặc không được phép lưu hành hoặc đã có quyết định cấm lưu hành hoặc tịch thu;
h) Chủ động quảng cáo, tuyên truyền, mua bán hàng hóa, dịch vụ bị cấm;
i) Không thực hiện việc ngăn chặn, loại bỏ thông tin vi phạm theo quy định pháp luật”.
- Điều 155 Bộ Luật hình sự 2015 và Luật sửa đổi Bộ Luật hình sự 2017 quy định về tội làm nhục người khác:
“1. Người nào xúc phạm nghiêm trọng nhân phẩm, danh dự của người khác, thì bị phạt cảnh cáo, phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng hoặc phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm.
2. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 03 tháng đến 02 năm:
a) Phạm tội 02 lần trở lên;
b) Đối với 02 người trở lên;
c) Lợi dụng chức vụ, quyền hạn;
d) Đối với người đang thi hành công vụ;
đ) Đối với người dạy dỗ, nuôi dưỡng, chăm sóc, chữa bệnh cho mình;
e) Sử dụng mạng máy tính hoặc mạng viễn thông, phương tiện điện tử để phạm tội;
g) Gây rối loạn tâm thần và hành vi của nạn nhân mà tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 31% đến 60%.
3. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 02 năm đến 05 năm:
a) Gây rối loạn tâm thần và hành vi của nạn nhân mà tỷ lệ tổn thương cơ thể 61% trở lên.
b) Làm nạn nhân tự sát.
4. Người phạm tội còn có thể bị cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm.
Đối chiếu với các quy định của pháp luật, có thể khẳng định rằng việc tự ý hoặc lén lút gắn camera vào lớp học để theo dõi học sinh và giáo viên là vi phạm pháp luật. Song, nếu việc lắp đặt camera được thỏa thuận và có sự đồng ý của học sinh, giáo viên, phụ huynh và nhà trường, thì việc này sẽ không vi phạm pháp luật. Việc lắp camera trong lớp học sẽ tạo cảm giác yên tâm hơn cho phụ huynh khi đưa con đến lớp, đặc biệt với những phụ huynh có con đang ở lứa tuổi mầm non. Ngoài ra, camera giám sát cũng có thể hỗ trợ giáo viên cung cấp bằng chứng xác thực trong những tình huống xảy ra trong lớp học mà họ không thể kiểm soát, từ đó bảo vệ quyền lợi và uy tín của giáo viên. Do đó, việc lắp camera trong lớp học không chỉ mang lại lợi ích mà còn tạo ra môi trường học tập an toàn hơn. Tuy nhiên, trước khi lắp đặt, phụ huynh, giáo viên và nhà trường cần thống nhất ý kiến để đảm bảo rằng việc này sẽ hỗ trợ tốt nhất cho quá trình giảng dạy và học tập mà không gây ảnh hưởng tiêu cực cho giáo viên và học sinh.
Việc lén đặt camera, xâm phạm quyền riêng tư tùy theo mức độ tình trạng vi phạm bị xử phạt hành chính theo quy định Khoản 3 Điều 100 Nghị định 15/2020/NĐ-CP, phạt tiền từ 50 đến 70 triệu đồng đối với người lưu trữ, truyền đưa thông tin giả mạo, vu khống hoặc xúc phạm danh dự cá nhân hoặc có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo Điều 155 Bộ luật Hình sự 2015, có thể bị phạt cảnh cáo, phạt tiền từ 10 đến 30 triệu đồng, hoặc cải tạo không giam giữ đến 3 năm. Nếu vi phạm nhiều lần, xúc phạm nhiều người, hoặc lợi dụng chức vụ, mức phạt tù có thể từ 3 tháng đến 2 năm. Đặc biệt, nếu gây rối loạn tâm thần từ 61% trở lên hoặc khiến nạn nhân tự sát, phạt tù có thể lên đến 5 năm.
Như Quỳnh.
Đỗ Như Quỳnh
