Hướng dẫn thủ tục đăng ký tạm trú theo quy định hiện hành

Nơi cư trú của công dân bao gồm nơi thường trú hoặc nơi tạm trú. Theo quy định, mỗi cá nhân chỉ được đăng ký thường trú tại một chỗ ở hợp pháp và là nơi sinh sống thường xuyên. Chỗ ở hợp pháp có thể thuộc quyền sở hữu, sử dụng của chính công dân đó hoặc được cơ quan, tổ chức, cá nhân khác cho thuê, cho mượn, cho ở nhờ theo quy định của pháp luật. Riêng đối với trường hợp thuê, mượn hoặc ở nhờ tại các thành phố trực thuộc trung ương, diện tích bình quân phải bảo đảm điều kiện theo quy định của Hội đồng nhân dân thành phố.

Việc nắm rõ các quy định về nơi cư trú và thủ tục đăng ký tạm trú là vô cùng quan trọng để đảm bảo quyền lợi hợp pháp của công dân trong các giao dịch dân sự, hành chính. Bài viết dưới đây sẽ hướng dẫn chi tiết về thủ tục đăng ký tạm trú dựa trên các quy định pháp luật hiện hành tại thời điểm năm 2020.

Quy định về nơi cư trú và chỗ ở hợp pháp

Căn cứ theo Điều 5 Nghị định số 31/2014/NĐ-CP, các quy định về nơi cư trú được xác lập như sau:

• Xác định nơi cư trú: Nơi cư trú là nơi thường trú hoặc tạm trú. Trường hợp không thể xác định được nơi cư trú theo quy định về thường trú/tạm trú thì nơi cư trú là nơi công dân đang sinh sống và phải có sự xác nhận của Công an xã, phường, thị trấn.
• Phạm vi chỗ ở hợp pháp: Bao gồm nhà ở; tàu, thuyền, phương tiện khác được sử dụng làm nơi ở và phục vụ sinh hoạt; các loại nhà khác nhưng được sử dụng vào mục đích để ở.
• Các trường hợp không được đăng ký thường trú tại chỗ ở mới: Chỗ ở nằm trong khu vực cấm xây dựng, khu vực cấm hoặc lấn chiếm mốc giới bảo vệ công trình hạ tầng, di tích lịch sử, văn hóa. Chỗ ở có toàn bộ diện tích nhà nằm trên đất lấn chiếm trái phép. Chỗ ở đã có phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư hoặc đang có tranh chấp, khiếu nại về quyền sở hữu, sử dụng chưa được giải quyết (trừ trường hợp người thân trong gia đình chuyển đến ở cùng nhau). Chỗ ở đang bị kê biên, tịch thu để thi hành án hoặc đã có quyết định phá dỡ của cơ quan nhà nước.

Quy định về đăng ký tạm trú của công dân

Đăng ký tạm trú là việc công dân thực hiện khai báo nơi tạm trú với cơ quan Nhà nước có thẩm quyền để được làm thủ tục và cấp Sổ tạm trú theo quy định tại Điều 30 Luật Cư trú năm 2006.

Việc đăng ký tạm trú không chỉ là nghĩa vụ nhằm giúp cơ quan chức năng quản lý an ninh, trật tự xã hội mà còn là quyền lợi thiết yếu của công dân. Việc có thông tin tạm trú hợp lệ sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho nhiều thủ tục khác như: đăng ký kinh doanh, làm các giấy tờ liên quan đến đổi giấy chứng nhận đăng ký xe, biển số xe, cho con đi học tại địa phương, vay vốn ngân hàng hoặc thực hiện các giao dịch bất động sản.

Thời hạn phải đăng ký tạm trú

Theo Khoản 2 Điều 30 Luật Cư trú năm 2006, cá nhân đang sinh sống, làm việc, học tập tại một địa điểm thuộc xã, phường, thị trấn nhưng không thuộc diện đăng ký thường trú tại đó thì trong thời hạn 30 ngày, kể từ ngày đến nơi, phải thực hiện thủ tục đăng ký tạm trú tại Công an xã, phường, thị trấn.

Lưu ý, nếu cá nhân đã đăng ký tạm trú nhưng không còn sinh sống, làm việc hoặc học tập tại địa điểm đã đăng ký thì sẽ bị cơ quan có thẩm quyền thực hiện xóa tên trong sổ đăng ký tạm trú.

Thủ tục đăng ký tạm trú chi tiết

Để quá trình đăng ký diễn ra thuận lợi, công dân cần thực hiện theo các bước sau:

Bước 1: Chuẩn bị hồ sơ đăng ký tạm trú

Hồ sơ bao gồm các loại giấy tờ sau:

• Bản khai nhân khẩu (theo mẫu HK01);
• Phiếu báo thay đổi hộ khẩu, nhân khẩu (theo mẫu HK02);
• Giấy tờ chứng minh chỗ ở hợp pháp. Nếu chủ hộ có sổ hộ khẩu hoặc sổ tạm trú đồng ý cho đăng ký thì không cần xuất trình thêm giấy tờ về chỗ ở. Trường hợp thuê, mượn, ở nhờ thì phải có sự đồng ý bằng văn bản của người cho thuê, cho mượn hoặc cho ở nhờ (có ký và ghi rõ họ tên).
• Xuất trình Chứng minh nhân dân hoặc giấy tờ tùy thân có xác nhận của Công an cấp xã nơi đăng ký thường trú.

Căn cứ Điều 6 Nghị định số 31/2014/NĐ-CP, các giấy tờ chứng minh chỗ ở hợp pháp có thể là:

• Giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà ở hoặc giấy tờ về quyền sử dụng đất ở đã có nhà trên đất;
• Giấy phép xây dựng (đối với trường hợp bắt buộc phải có);
• Hợp đồng mua bán nhà ở thuộc sở hữu Nhà nước hoặc giấy tờ hóa giá nhà ở;
• Hợp đồng mua nhà từ các doanh kinh doanh nhà ở đã bàn giao nhà cho khách hàng;
• Giấy tờ tặng, cho, đổi, thừa kế nhà ở có công chứng hoặc chứng thực của UBND cấp xã;
• Các văn bản xác nhận của Tòa án hoặc cơ quan hành chính về quyền sở hữu nhà ở đã có hiệu lực pháp luật;
• Văn bản cho thuê, mượn, ở nhờ hợp pháp (đối với trường hợp thuê, mượn, ở nhờ).

Bước 2: Nộp hồ sơ

Công dân nộp hồ sơ trực tiếp tại Công an xã, phường, thị trấn nơi dự định tạm trú. Cán bộ tiếp nhận có trách nhiệm:

• Nếu hồ sơ đầy đủ, hợp lệ: Viết giấy biên nhận và trao cho người nộp.
• Nếu hồ sơ thiếu hoặc sai mẫu: Hướng dẫn công dân bổ sung, hoàn thiện theo đúng quy định.
• Nếu hồ sơ không đủ điều kiện: Từ chối tiếp nhận và phải trả lời bằng văn bản, nêu rõ lý do cụ thể.

Bước 3: Nhận kết quả

Trong thời hạn 02 ngày làm việc kể từ ngày nộp đủ hồ sơ hợp lệ, nếu được giải quyết, công dân sẽ thực hiện nộp các khoản phí/lệ phí theo quy định và nhận Sổ tạm trú. Khi nhận kết quả, công dân cần kiểm tra kỹ thông tin trên sổ, ký nhận vào sổ theo dõi giải quyết hộ khẩu của cơ quan Công an.

Thời hạn giải quyết và lệ phí

Về thời hạn: Cơ quan Công an có trách nhiệm giải quyết trong vòng 02 ngày làm việc kể từ khi tiếp nhận hồ sơ đầy đủ và hợp lệ.

Về lệ phí: Mức thu lệ phí đăng ký tạm trú được thực hiện theo quy định về phí và lệ phí tại địa phương. Căn cứ vào Thông tư số 250/2016/TT-BTC, danh mục lệ phí đăng ký cư trú thuộc thẩm quyền quyết định của Hội đồng nhân dân cấp tỉnh, do đó mức thu cụ thể sẽ tùy thuộc vào quy định riêng của từng tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương nơi công dân thực hiện thủ tục.