Trong các giao dịch dân sự, thủ tục hành chính hoặc khi làm hồ sơ xin việc, Phiếu lý lịch tư pháp là một loại giấy tờ quan trọng nhằm chứng minh tình trạng án tích của một cá nhân. Để thuận tiện cho người dân không có điều kiện đến trực tiếp cơ quan chức năng, việc thực hiện thủ tục qua dịch vụ bưu chính là một phương thức hiệu quả. Bài viết dưới đây sẽ hướng dẫn chi quyết trình tự làm Phiếu lý lịch tư pháp qua đường bưu điện dựa trên các quy định pháp luật hiện hành.
Khái niệm về Lý lịch tư pháp và Phiếu lý lịch tư pháp
Theo quy định tại Luật Lý lịch tư pháp 2009, Lý lịch tư pháp là thông tin về án tích của người bị kết án bằng bản án, quyết định hình sự của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật; tình trạng thi hành án và việc cấm cá nhân đảm nhiệm chức vụ, thành lập, quản lý doanh nghiệp, hợp tác xã trong trường hợp doanh nghiệp, hợp tác xã bị Tòa án tuyên bố phá sản.
Phiếu lý lịch tư pháp do cơ quan quản lý cơ sở dữ liệu lý lịch tư pháp (Sở Tư pháp hoặc Trung tâm Lý lịch tư pháp quốc gia) cấp, có giá trị chứng minh cá nhân có hay không có án tích; bị cấm hay không bị cấm đảm nhiệm chức vụ, thành lập, quản lý doanh nghiệp, hợp tác xã.
Hiện nay, Phiếu lý lịch tư pháp được chia làm 02 loại chính:
- Phiếu lý lịch tư pháp số 1: Cấp cho công dân Việt Nam, người nước ngoài đã hoặc đang cư trú tại Việt Nam và các cơ quan nhà nước, tổ chế chính trị - xã hội để phục vụ quản lý nhân sự, đăng ký kinh doanh, thành lập doanh nghiệp... Nội dung bao gồm thông tin cá nhân (họ tên, ngày sinh, quốc tịch, nơi cư trú...) và tình trạng án tích.
- Phiếu lý lịch tư pháp số 2: Cấp cho cơ quan tiến hành tố tụng để phục vụ điều tra, truy tố, xét xử hoặc cấp theo yêu cầu cá nhân để người đó tự biết nội dung lý lịch của mình. Nội dung chi tiết hơn, bao gồm cả thông tin về cha, mẹ, vợ, chồng và tình trạng án tích.
Quy trình làm Phiếu lý quyết lý lịch tư pháp qua bưu điện
Để thực hiện thủ tục này, cá nhân cần tuân thủ các bước sau:
Bước 1: Chuẩn bị hồ sơ
Người yêu cầu cấp Phiếu lý lịch tư pháp cần chuẩn bị đầy đủ các loại giấy tờ sau:
- Tờ khai yêu cầu cấp Phiếu lý lịch tư pháp: Lưu ý, nếu yêu cầu cấp Phiếu số 2 qua dịch vụ bưu chính, Tờ khai phải được chứng thực.
- Giấy tờ tùy thân: Bản sao có chứng thực Chứng minh nhân dân, Căn cước công dân hoặc Hộ chiếu còn giá trị sử dụng.
- Giấy tờ cư trú: Bản sao có chứng thực sổ hộ khẩu, giấy chứng nhận thường trú, tạm trú, thẻ thường trú hoặc thẻ tạm trú (có thể nộp bản chính đối với giấy chứng nhận thường trú/tạm trú).
- Phiếu đăng ký nhận kết quả: Đăng ký nhận Phiếu lý lịch tư pháp qua dịch vụ bưu chính.
- Giấy tờ chứng minh đối tượng ưu tiên: Nếu thuộc diện được miễn, giảm lệ phí (như thẻ sinh viên, giấy chứng nhận hộ nghèo...).
- Trường hợp ủy quyền: Nếu nhờ người khác làm thay, phải có văn bản ủy quyền được công chứng và bản sao CCCD/Hộ chiếu của người được ủy quyền. Riêng trường hợp cha, mẹ, vợ, chồng, con thực hiện thay thì không cần văn bản ủy quyền nhưng phải kèm giấy tờ chứng minh quan hệ (giấy khai sinh, đăng ký kết hôn...).
Bước 2: Nộp hồ sơ và thanh toán lệ phí
Người dân gửi 01 bộ hồ sơ qua dịch vụ bưu chính tới Sở Tư pháp nơi cư trú. Khi nộp, cần hoàn thành nghĩa vụ nộp phí cấp Phiếu lý lịch tư pháp và phí dịch vụ bưu chính theo các hình thức:
- Chuyển tiền vào tài khoản của Sở Tư pháp (nếu dùng ngoại tệ phải quy đổi sang Việt Nam Đồng theo tỷ giá liên ngân hàng).
- Nộp trực tiếp tại Sở Tư pháp.
- Chuyển tiền qua dịch vụ bưu chính kèm biên lai chuyển tiền phí, lệ phí đến Sở Tư pháp.
Bước 3: Nhận kết quả
Thời điểm thụ lý hồ sơ được tính từ ngày Sở Tư pháp nhận đủ hồ sơ hợp lệ và tiền lệ phí (hoặc biên lai chuyển tiền). Sau khi xử lý xong, Sở Tư pháp sẽ gửi phiếu hẹn trả kết quả qua email hoặc tin nhắn. Kết quả cuối cùng sẽ được bưu điện chuyển về địa chỉ đã đăng ký trong Phiêu đăng ký nhận kết quả.
Thời hạn giải quyết:
- Không quá 10 ngày làm việc đối với trường hợp thông thường.
- Không quá 15 ngày đối với các trường hợp phức tạp như: Người nước ngoài, công dân Việt Nam cư trú tại nhiều nơi hoặc ở nước ngoài, hoặc trường hợp cần xác minh điều kiện xóa án tích. Lưu ý, nếu có sai sót trong thông tin khai báo, cá nhân có thể đối mặt với rủi ro pháp lý tương tự như xử phạt người nước ngoài khai sai sự thật để làm VISA.
Quy định về lệ phí và các trường hợp miễn, giảm
Căn cứ Thông tư số 244/2016/TT-BTC của Bộ Tài chính, mức thu phí cung cấp thông tin lý lịch tư pháp được quy định cụ thể như sau:
- Mức thu phổ thông: 200.000 đồng/lần/người.
- Mức thu ưu đãi: 100.000 đồng/lần/người áp dụng cho sinh viên, người có công với cách mạng và thân nhân liệt sĩ (bao gồm cha, mẹ, vợ/chồng, con của liệt sĩ hoặc người có công nuôi dưỡng).
- Trường hợp cấp nhiều phiếu: Nếu yêu cầu cấp trên 02 Phiếu lý lịch tư pháp trong một lần, từ Phiếu thứ 3 trở đi sẽ thu thêm 5.000 đồng/Phiếu để bù đắp chi phí in ấn mẫu phiếu.
Các trường hợp được miễn lệ phí:
- Trẻ em theo quy định của Luật bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em.
- Người cao tuổi theo quy định của Luật người cao tuổi.
- Người khuyết tật theo quy định của Luật người khuyết tật.
- Người thuộc hộ nghèo theo tiêu chuẩn tại Quyết định số 59/2015/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ.
- Người cư trú tại các xã đặc biệt khó khăn, vùng biên giới, xã an toàn khu theo quy định pháp luật.
Riêng đối với phí dịch vụ bưu chính, mức thu sẽ thực hiện theo thông báo giá cước cụ thể của Sở Tư pháp nơi yêu cầu cấp Phiếu.
