Quy định pháp luật về thủ tục phục hồi hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp
Trong quá trình hoạt động, không ít doanh nghiệp rơi vào tình trạng mất khả năng thanh toán, dẫn đến nguy cơ phá sản. Tuy nhiên, pháp luật Việt Nam luôn tạo điều kiện để các đơn vị có thiện chí tìm kiếm cơ hội duy trì sự tồn tại thông qua thủ tục phục hồi kinh doanh. Việc hiểu rõ các quy định về phương án phục hồi và điều kiện thông qua nghị quyết là vô cùng quan quan trọng đối với các nhà quản lý cũng như cố vấn pháp lý doanh nghiệp khi xử lý khủng hoảng.
Nội dung và các biện pháp trong phương án phục hồi hoạt động kinh doanh
Khi doanh nghiệp hoặc hợp tác xã rơi vào tình trạng mất khả năng thanh toán, việc xây dựng một phương án phục hồi khả thi là yếu tố then chốt. Phương án này phải được lập chi tiết, nêu rõ các biện pháp cụ thể để khôi phục hoạt động, kèm theo đó là các điều kiện thực hiện, thời hạn và kế hoạch thanh toán các khoản nợ hiện hữu.
Các biện pháp phục hồi hoạt động kinh doanh có thể bao gồm các phương án sau:
- Huy động vốn: Tìm kiếm nguồn lực tài chính mới để tái cấu trúc dòng tiền.
- Cơ cấu lại nợ: Thực hiện giảm nợ, miễn nợ hoặc gia hạn thời gian thanh toán các khoản nợ đến hạn.
- Thay đổi chiến lược kinh doanh: Điều chỉnh mặt hàng sản xuất, kinh doanh phù hợp với nhu cầu thị trường; thực hiện đổi mới công nghệ sản xuất để tăng năng suất và giảm chi phí.
- Tái cấu trúc tổ chức: Thực hiện việc tổ chức lại bộ máy quản lý, sáp nhập hoặc chia tách các bộ phận sản xuất nhằm tối ưu hóa vận hành. Đây cũng là một khía cạnh quan trọng trong quá trình khái quát về tổ chức lại doanh nghiệp.
- Chuyển nhượng và khai thác tài sản: Bán cổ phần cho chủ nợ hoặc các bên thứ ba; thực hiện bán hoặc cho thuê tài sản của doanh nghiệp để thu hồi vốn lưu động.
Điều kiện để Hội nghị chủ nợ thông qua phương án phục hồi
Để một phương án phục hồi có hiệu lực pháp lý, Hội nghị chủ nợ phải được tổ chức và đạt được tỷ lệ biểu quyết theo đúng quy định của Luật Phá sản. Các điều kiện về thành phần tham dự bao gồm:
- Tỷ lệ đại diện nợ: Phải có số lượng chủ nợ tham gia đại diện cho ít nhất 51% tổng số nợ không có bảo đảm.
- Ý kiến bằng văn bản: Các chủ nợ không trực tiếp tham dự Hội nghị nhưng có gửi ý kiến bằng văn bản cho Thẩm phán trước ngày tổ chức Hội nghị (trong đó nêu rõ quan điểm thông qua hoặc không thông qua phương án) thì vẫn được tính là có tham gia Hội nghị.
- Sự hiện diện của Quản tài viên: Quản tài viên hoặc doanh nghiệp quản lý, thanh lý tài sản được phân công giải quyết đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản bắt buộc phải tham gia Hội nghị chủ nợ để đảm bảo tính khách quan và giám sát quá trình.
Thời hạn thực hiện và việc sửa đổi phương án phục hồi
Thời hạn thực hiện phương án phục hồi kinh doanh sẽ được căn cứ theo Nghị quyết của Hội nghị chủ nợ đã thông qua. Trong trường hợp Nghị quyết không xác định cụ thể thời hạn, thì thời gian thực hiện phương án phục hồi sẽ không được vượt quá 03 năm kể từ ngày Hội nghị chủ nở thông qua phương án.
Trong quá trình triển khai, nếu phát sinh các yếu tố khách quan, doanh nghiệp và các chủ nợ có quyền thỏa thuận về việc sửa đổi hoặc bổ sung phương án. Tuy nhiên, sự thay đổi này phải đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe:
- Tỷ lệ biểu quyết thông qua sửa đổi: Phải được quá nửa tổng số chủ nợ không có bảo đảm có mặt tại cuộc họp và đại diện cho từ 65% tổng số nợ không có bảo đảm trở lên biểu quyết tán thành.
- Thủ tục công nhận: Sau khi đạt được thỏa thuận, Quản tài viên hoặc doanh nghiệp quản lý tài sản phải gửi văn bản đề nghị Thẩm phán ra quyết định công nhận sự thay đổi này.
- Thông báo kết quả: Quyết định công nhận việc sửa đổi, bổ sung phương án phải được gửi đến doanh nghiệp và các chủ nợ liên quan trong thời hạn 07 ngày làm việc kể từ ngày ra quyết định.
Quy trình tiến hành Hội nghị chủ nợ trong thủ tục phá sản
Việc tổ chức Hội nghị chủ nợ là bước then chốt để quyết định sự tồn vong của doanh nghiệp. Quy trình này được thực hiện dưới sự giám sát chặt chẽ của Thẩm phán và Quản tài viên theo các bước:
- Thẩm phán được phân công sẽ tiến hành khai mạc Hội nghị chủ nợ.
- Hội nghị biểu quyết cử Thư ký để ghi chép biên bản diễn biến cuộc họp dựa trên đề xuất của Quản tài viên.
- Quản tài viên báo cáo về tình hình tham dự (người có mặt, người vắng mặt và lý do vắng mặt) đồng thời kiểm tra căn cước của các thành viên tham gia.
- Đại diện doanh nghiệp/hợp tác xã trình bày chi tiết phương án phục hồi hoạt động kinh doanh.
- Các chủ nợ tiến hành thảo luận, đóng góp ý kiến và thực hiện biểu quyết thông qua phương án.
Các kịch bản pháp lý sau Hội nghị chủ nợ
Sau khi kết thúc Hội nghị chủ nợ, tùy vào kết quả biểu quyết mà sẽ có các hệ quả pháp lý khác nhau:
- Trường hợp thông qua phương án: Nghị quyết được coi là hợp lệ khi có quá nửa số chủ nợ không có bảo đảm có mặt và đại diện cho ít nhất 65% tổng số nợ không có bảo đảm biểu quyết tán thành. Nếu phương án có sử dụng tài sản bảo đảm, phải quy định rõ thời gian sử dụng và phải được sự đồng ý của chủ nợ có bảo đảm đó. Khi Thẩm phán ra quyết định công nhận, Nghị quyết này sẽ có hiệu lực bắt buộc đối với tất cả các bên liên quan trong thủ tục phá sản.
- Trường hợp không thể phục hồi: Nếu không tổ chức được Hội nghị chủ nợ hoặc Hội nghị không đạt được tỷ lệ biểu quyết thông qua phương án như quy định, Tòa án nhân dân sẽ ra quyết định tuyên bố doanh nghiệp, hợp tác xã phá sản để tiến hành thủ tục thanh lý tài sản.
Việc nắm vững các bước trong thủ tục phục hồi giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong việc bảo vệ năng lực tài chính của doanh nghiệp và tìm kiếm cơ hội tái cấu trúc bền vững trước khi quá muộn.
