Ngày 17/6/2020, Quốc hội khóa XIV thông qua Luật Đầu tư số 61/2020/QH14, có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01/01/2021
Kể từ ngày 01/01/2021, Luật Đầu tư số 61/2020/QH14 chính thức có hiệu lực thi hành, tạo ra những thay đổi quan trọng trong khung pháp lý về hoạt động đầu tư kinh doanh tại Việt Nam. So với các quy định trước đó, văn bản này đã mang đến nhiều điểm mới về danh mục ngành, nghề cấm đầu tư kinh doanh; các ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện; cũng như cơ chế ưu đãi và hỗ trợ đầu tư nhằm thúc đẩy môi trường kinh doanh.
Theo quy định của pháp luật về đầu tư, việc tìm hiểu về đầu tư và kinh doanh cần đặc biệt lưu ý đến các lĩnh vực bị nghiêm cấm để tránh vi phạm pháp luật. Căn cứ theo Luật Đầu tư 2020, các hoạt động đầu tư kinh doanh bị cấm bao gồm:
Lưu ý, việc sản xuất, sử dụng các sản phẩm thuộc danh mục cấm (tại các điểm 1, 2 và 3 nêu trên) phục vụ cho mục đích phân tích, kiểm nghiệm, nghiên cứu khoa học, y tế, điều tra tội phạm hoặc bảo vệ quốc phòng, an ninh sẽ được thực hiện theo quy định riêng của Chính phủ.
Luật Đầu tư 2020 đã thực hiện việc tinh giản đáng kể các rào cản gia nhập thị trường. Một số ngành, nghề trước đây là kinh doanh có điều kiện nay đã được bãi bỏ nhằm đảm bảo quyền tự do kinh doanh của doanh nghiệp, tiêu biểu như: dịch vụ logistics, nhượng quyền thương mại, dịch vụ đại lý tàu biển, dịch vụ xét nghiệm vi sinh vật gây bệnh truyền nhiễm, hay dịch vụ tiạm chủng.
Ngược lại, Luật cũng bổ sung thêm một số ngành, nghề mới vào danh mục đầu tư kinh doanh có điều kiện để phù hợp với thực tiễn quản lý xã hội, bao gồm: kinh doanh nước sạch (nước sinh hoạt), dịch vụ kiến trúc, đăng kiểm tàu cá, đào tạo bồi dưỡng thuyền viên tàu cá và các dịch vụ chăm sóc người cao tuổi, người khuyết tật, trẻ em.
Nhằm khuyến khích phát triển kinh tế, quy định về ngành nghề ưu đãi đầu tư đã được mở rộng. Các lĩnh vực như giáo dục đại học, sản xuất sản phẩm từ kết quả khoa học công nghệ, sản xuất sản phẩm thuộc Danh mục sản phẩm công nghiệp hỗ trợ ưu tiên phát triển, hay bảo quản thuốc và sản xuất trang thiết bị y tế đều được hưởng các chính sách ưu đãi.
Đặc biệt, Chính phủ có thẩm quyền quyết định việc áp dụng các biện pháp ưu đãi và hỗ trợ đầu tư đặc biệt đối với những dự án có tác động lớn đến sự phát triển kinh tế - xã hội. Mức độ và thời hạn ưu đãi này sẽ được điều chỉnh dựa trên quy định của Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp và pháp luật về đất đai.
Việc sửa đổi, bổ sung các quy định trong Luật Đầu tư 2020 còn có sự kết nối chặt chẽ với các đạo luật liên quan khác như Luật Nhà ở, Luật Bảo vệ môi trường, Luật Kinh doanh bất động sản và Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp. Sự điều chỉnh này nhằm mục tiêu khắc phục tình trạng chồng chéo, xung đột pháp lý giữa các văn bản, từ đó tạo ra một hành lang pháp lý thống nhất.
Đối với các nhà đầu tư đang trong quá trình hình thành chu kì phát triển của doanh nghiệp, việc nắm vững các quy định về ngành nghề cấm và điều kiện kinh doanh là yếu tố then chốt để xây dựng chiến lược đầu tư bền vững và tuân thủ đúng pháp luật hiện hành.
