Một số điều cần biết về đại diện theo pháp luật của công ty hợp danh

Một số lưu ý về người đại diện theo pháp luật của công ty hợp danh

Trong cấu trúc quản trị doanh nghiệp, vai trò của người đại diện theo pháp luật đóng yếu tố then chốt trong việc xác lập các giao dịch và chịu trách nhiệm trước pháp luật. Đối với loại hình công ty hợp danh, quy định về người đại diện có những đặc thù riêng biệt so với các loại hình doanh nghiệp khác như công ty TNHH hay công ty cổ phần. Bài viết dưới đây sẽ phân tích chi tiết dựa trên các quy định của Luật Doanh nghiệp 2020.

Người đại diện theo pháp luật của công ty hợp danh là ai?

Để hiểu rõ về tư cách người đại diện, trước hết cần xác định khái niệm chung. Theo Khoản 1 Điều 12 Luật Doanh nghiệp 2020, người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp là cá nhân thực hiện việc đại diện cho doanh nghiệp để thực hiện các quyền và nghĩa vụ phát sinh từ giao dịch của doanh nghiệp; đại diện cho doanh nghiệp với tư cách là người yêu cầu giải quyết việc dân sự, nguyên đơn, bị đơn, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan trước Trọng tài, Tòa án và các quyền, nghĩa vụ khác theo quy định pháp luật.

Đối với mô hình công ty hợp danh, vai trò này được gắn liền với tư cách thành viên hợp danh. Cụ thể, tại Khoản 1 Điều 184 Luật Doanh nghiệp 2020 quy định về việc điều hành kinh doanh của công ty hợp danh như sau:

• Các thành viên hợp danh là người đại diện theo pháp luật của công ty và trực tiếp tổ chức điều hành hoạt động kinh doanh hằng ngày của công ty.
• Mọi sự hạn chế đối với thành viên hợp danh trong việc thực hiện các công việc kinh doanh hằng ngày chỉ có giá trị pháp lý đối với bên thứ ba khi người đó đã biết về sự tồn tại của hạn chế đó.

Về mặt cơ cấu tổ chức, công ty hợp danh vận hành thông qua Hội đồng thành viên bao gồm tất cả các thành viên của công ty. Hội đồng này có quyền bầu một thành viên hợp danh làm Chủ tịch Hội đồng thành viên. Người này có thể kiêm nhiệm chức danh Giám đốc hoặc Tổng giám đốc nếu Điều lệ công ty không có quy định khác. Việc xác định rõ người điều hành công ty là ai và quyền hạn của họ là cực kỳ quan trọng để tránh các tranh chấp phát sinh trong quá trình vận hành.

Điều kiện để trở thành người đại diện theo pháp luật

Không phải cá nhân nào cũng có thể đứng tên làm người đại diện theo pháp luật hoặc tham gia quản lý doanh nghiệp. Theo Khoản 1 và Khoản 2 Điều 17 Luật Doanh nghiệp 2020, các điều kiện về quyền thành lập và quản lý doanh nghiệp được quy định chặt chẽ nhằm đảm bảo tính minh bạch và thượng tôn pháp luật.

Cụ thể, những đối tượng sau đây không có quyền thành lập và quản lý doanh nghiệp tại Việt Nam:

• Cơ quan nhà nước, đơn vị lực lượng vũ trang nhân dân sử dụng tài sản nhà nước để thành lập doanh nghiệp kinh doanh thu lợi riêng cho cơ quan, đơn vị mình.
• Cán bộ, công chức, viên chức theo quy định của Luật Cán bộ, công chức và Luật Viên chức.
• Sĩ quan, hạ sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp, công nhân, viên chức quốc phòng trong các cơ quan, đơn vị thuộc Quân đội nhân dân Việt Nam; sĩ quan, hạ sĩ quan chuyên nghiệp, công nhân công an trong các cơ quan, đơn vị thuộc Công an nhân dân Việt Nam (trừ trường hợp được cử làm đại diện theo ủy quyền để quản lý phần vốn góp của Nhà nước).
• Cán bộ lãnh đạo, quản lý nghiệp vụ trong doanh nghiệp nhà nước theo quy án định tại điểm a khoản 1 Điều 88 Luật Doanh nghiệp.
• Người chưa thành niên; người bị hạn chế năng lực hành vi dân sự; người bị mất năng lực hành vi dân sự; người có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi.
• Các tổ chức không có tư tư cách pháp nhân.
• Người đang bị truy cứu trách nhiệm hình sự, đang bị tạm giam, đang chấp hành hình phạt tù, hoặc đang bị Tòa án cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định.
• Pháp nhân thương mại bị cấm kinh doanh, cấm hoạt động trong một số lĩnh vực theo quy định của Bộ luật Hình sự.

Như vậy, nếu cá nhân không thuộc các trường hợp bị cấm nêu trên thì hoàn toàn có quyền đứng tên thành lập và làm người đại diện theo pháp luật cho doanh nghiệp. Để hiểu rõ hơn về các bước chuẩn bị ban đầu, quý độc giả có thể tham khảo giới thiệu về Hệ thống Thủ tục pháp luật nhằm nắm bắt lộ trình đăng ký kinh doanh chuẩn xác.

Trách nhiệm của người đại diện theo pháp luật

Đi kèm với quyền hạn là trách nhiệm pháp lý nặng nề. Người đại diện theo pháp luật phải tuân thủ các nghĩa vụ cốt lõán để bảo vệ lợi ích của công ty hợp danh, bao gồm:

• Thực hiện các quyền và nghĩa vụ được giao một cách trung thực, cẩn trọng và tối ưu nhất nhằm đảm bảo lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp.
• Duy trì sự trung thành với lợi ích của công ty; tuyệt đối không lạm dụng địa vị, chức vụ hoặc sử dụng thông tin, bí quyết, cơ hội kinh doanh và tài sản của doanh nghiệp để trục lợi cá nhân hoặc phục vụ lợi ích cho tổ chức, cá nhân khác.
• Có trách nhiệm thông báo kịp thời, đầy đủ và chính xác cho doanh nghiệp về việc mình hoặc người có liên quan đang làm chủ hoặc nắm giữ phần vốn góp tại các doanh nghiệp khác theo quy định của pháp luật.

Đáng chú ý, Luật Doanh nghiệp cũng quy định rõ: Người đại diện theo pháp luật phải chịu trách nhiệm cá nhân đối với những thiệt hại gây ra cho doanh nghiệp nếu vi phạm các nghĩa vụ về sự trung thực và cẩn trọng đã nêu trên. Điều này đòi hỏi người quản lý cần có kiến thức chuyên môn vững vàng, tương tự như yêu cầu khi tìm kiếm so sánh văn phòng luật sư và công ty luật trong việc thẩm định năng lực hành vi pháp lý.

Việc nắm vững các quy định về người đại diện theo pháp luật không chỉ giúp thành viên hợp danh thực hiện đúng quyền hạn mà còn là cơ sở để bảo vệ doanh nghiệp trước các rủi ro pháp lý và tranh chấp nội bộ trong quá trình hoạt động kinh doanh.