Luật Doanh nghiệp năm 2020 được ban hành với nhiều cải cách quan trọng, nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho việc thành lập, đăng ký doanh nghiệp, đồng thời cắt giảm chi phí và nâng cao khung khổ pháp lý về quản trị. Để triển khai thực hiện Luật này một cách thống nhất, hệ thống các văn bản dưới luật như Nghị định và Thông tư đóng vai trò hướng dẫn chi tiết các quy trình nghiệp vụ.
Bài viết dưới đây tổng hợp các văn bản pháp luật quan trọng liên quan đến Luật Doanh nghiệp đang có hiệu lực thi hành (tính tại thời điểm năm 202 biến).
Văn bản pháp luật quy định chung về hướng dẫn luật doanh nghiệp
- Luật Doanh nghiệp năm 2020: Văn bản gốc điều chỉnh các vấn đề về thành lập, tổ chức quản lý, tổ chức lại, giải thể và hoạt động có liên quan của doanh nghiệp.
Các Luật khác có liên quan đến hoạt động doanh nghiệp
- Luật Đầu tư năm 2020.
- Luật Thương mại 2005.
- Luật Phá sản năm 2014.
Văn bản pháp lý về đăng ký, thành lập doanh nghiệp
Các quy định này trực tiếp điều chỉnh trình tự, thủ tục và hồ sơ khi chủ đầu tư thực hiện các bước đầu tiên để hình thành pháp nhân.
- Nghị định số 01/2021/NĐ-CP về đăng ký doanh nghiệp: Quy định chi tiết về hồ sơ, trình tự, thủ tục đăng ký doanh nghiệp, đăng ký hộ kinh doanh và quản lý nhà nước về đăng ký kinh doanh.
- Thông tư số 01/2021/TT-BKHĐT hướng dẫn về đăng ký doanh nghiệp: Cung cấp các biểu mẫu sử dụng thống nhất trên phạm vi toàn quốc và hướng dẫn chi tiết các vấn đề liên quan đến việc số hóa, lưu trữ hồ sơ tại Cơ sở dữ liệu quốc gia.
- Quy định về lệ phí và phí: Các văn bản quy định về mức thu, chế độ thu, nộp, quản lý và sử dụng lệ phí đăng ký doanh nghiệp, đăng ký hộ kinh doanh cùng phí cung cấp thông tin doanh nghiệp.
- Về lệ phí môn bài: Văn bản hợp nhất số 20/VBHN-BTC hướng dẫn về lệ phí môn bài. Nghị định số 139/2016/NĐ-CP quy định về lệ phí môn bài. Nghị định 22/2020/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung Nghị định 139/2016/NĐ-CP.
Văn bản quy định về trái phiếu doanh nghiệp
Đối với các hoạt động huy động vốn thông qua kênh nợ, doanh nghiệp cần lưu ý các văn bản sau:
- Nghị định 153/2020/NĐ-CP: Quy định về chào bán, giao dịch trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ tại thị trường trong nước và chào bán trái phiếu doanh nghiệp ra thị trường quốc tế.
- Thông tư 77/2020/TT-BTC: Hướng dẫn chi tiết các quy định về phát hành trái phiếu doanh nghiệp.
Văn bản quy định về chính sách lao động và tiền lương
Hoạt động quản trị nhân sự và chi phí vận hành liên quan mật thiết đến các quy định về doanh thu của doanh nghiệp và nghĩa vụ với người lao động:
- Các văn bản Luật Doanh nghiệp về chính sách tiền lương, chế độ lao động và quản lý lao động.
- Quy định về mức lương tối thiểu, tiền lương, chế độ chính sách lao động và cho thuê lại lao động theo pháp luật hiện hành.
Văn bản hướng dẫn đối với doanh nghiệp Nhà nước
Nhóm văn bản này điều chỉnh các hoạt động đặc thù liên quan đến vốn Nhà nước và quá trình tái cơ cấu:
- Nghị định 69/2014/NĐ-CP: Quy định về tập đoàn kinh tế nhà nước và tổng công ty nhà nước.
- Thông tư 200/2015/SS-BTC: Hướng dẫn giám sát đầu tư vốn Nhà nước, giám sát tài chính và đánh giá hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp có vốn Nhà nước.
- Quy định về cổ phần hóa và chuyển đổi loại hình: Bao gồm các Thông tư 07/2018/TT-BLĐTBXH, Thông tư 69/2018/TT-BTC, Thông tư 40/2018/TT-BTC, Thông tư 34/2019/TT-BTC và Thông tư 41/2018/TT-BTC nhằm hướng dẫn việc xử lý tài chính, xác định giá trị doanh nghiệp khi thực hiện cổ phần hóa.
- Thông tư 30/2018/TT-NHNN: Hướng dẫn về việc xác định vốn nhà nước tại các tổ chức tín dụng đã thực hiện cổ phần hóa.
Văn bản quy định về hoạt động của các loại hình doanh nghiệp đặc thù
- Lĩnh vực vận tải: Văn bản hợp nhất 03/VBHN-BGTVT năm 2019 (hợp nhất Nghị định về vận tải đa phương thức).
- Lĩnh vực nông nghiệp: Nghị định 107/2018/NĐ-CP quy định về kinh doanh xuất khẩu gạo.
- Lĩnh vực giáo dục: Nghị định 86/2018/NĐ-CP về hợp tác, đầu tư của nước ngoài trong lĩnh vực giáo dục.
Văn bản quy định về xử lý vi phạm trong hoạt động doanh nghiệp
Để đảm bảo tính tuân thủ và quản trị rủi ro pháp lý, bộ phận pháp chế doanh nghiệp cần nắm vững các nghị định xử phạt hành chính sau:
- Nghị định 50/2016/NĐ-CP: Xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực kế hoạch và đầu tư.
- Nghị định 98/2020/NĐ-CP: Xử phạt vi phạm hành chính trong hoạt động thương mại, sản xuất, buôn bán hàng giả, hàng cấm.
- Nghị định 125/2020/NĐ-CP: Xử phạt vi phạm hành chính về thuế và hóa đơn.
- Nghị định 38/2021/NĐ-CP: Quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực văn hóa và quảng cáo.
Việc nắm vững hệ thống văn bản hướng dẫn Luật Doanh nghiệp giúp doanh nghiệp chủ động trong quá trình vận hành, tránh các rủi ro pháp lý không đáng có trong quá trình thay đổi thông tin doanh nghiệp và thực hiện các nghĩa vụ với Nhà nước.
