Doanh nghiệp có giao dịch liên kết là gì ? Xác định chi phí để tính thuế đối với doanh nghiệp có giao dịch liên kết
Trong hoạt động quản lý thuế, việc xác định các mối quan hệ giữa các bên tham gia vào một giao dịch là yếu tố then chốt để đảm bảo nghĩa vụ thuế được thực hiện đúng quy định. Đặc biệt, đối với các đơn vị phát sinh giao dịch với các bên có quan hệ liên kết, việc kiểm soát chi phí và giá giao dịch cần tuân thủ nghiêm ngặt nguyên tắc giao dịch độc lập nhằm tránh tình trạng chuyển giá hoặc làm giảm nghĩa vụ thuế.
Theo quy định tại Điều 5 Nghị định số 132/2020/NĐ-CP, các bên được coi là có quan hệ liên kết khi thuộc một trong các trường hợp sau đây:
Việc xác định đúng đối tượng có giao dịch liên kết giúp doanh nghiệp chủ động trong việc xác định kỳ tính thuế thu nhập doanh nghiệp và thực hiện các nghĩa vụ kê khai theo đúng quy định của pháp luật về quản lý thuế.
Để đảm bảo tính khách quan, cơ quan thuế sẽ kiểm tra các khoản chi phí phát sinh từ giao dịch liên kết. Các chi phí không phù hợp với bản chất giao dịch độc lập hoặc không góp phần tạo ra doanh thu, thu nhập cho hoạt động sản xuất kinh doanh của người nộp thuế sẽ không được tính vào chi phí được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế. Cụ thể bao gồm:
Đối với các khoản chi phí dịch vụ, người nộp thuế chỉ được trừ vào chi phí tính thuế trong kỳ nếu đáp ứng đầy đủ các điều kiện sau:
Ngược lại, các khoản chi phí dịch vụ không được trừ bao gồm: Chi phí chỉ nhằm phục vụ lợi ích cho bên liên kết khác; dịch vụ phục vụ lợi ích cổ đông của bên liên kết; chi phí dịch vụ bị tính trùng lắp giữa nhiều bên liên kết hoặc các chi phí mang tính chất lợi ích tập đoàn mà không đóng góp thêm giá quan trọng cho người nộp thuế.
Trong trường hợp không thể áp dụng phương pháp so sánh giá giao dịch độc lập, doanh nghiệp có thể phải sử dụng phương pháp phân bổ tổng lợi nhuận. Phương pháp này thường áp dụng cho các trường hợp đặc thù như:
Nguyên tắc áp dụng: Đây là phương pháp phân bổ tổng lợi nhuận (bao gồm cả lợi nhuận thực tế và lợi nhuận tiềm năng) thu được để xác định phần lợi nhuận của người nộp thuế tham gia vào chuỗi giao dịch. Lợi nhuận này phải được xác định dựa trên các số liệu tài chính hợp lệ, có chứng từ đầy đủ và áp dụng cùng một phương pháp kế toán trong suốt thời gian thực hiện.
Cách thức xác định: Lợi nhuận của người nộp thuế sẽ bao gồm lợi nhuận cơ bản (xác định theo tỷ suất lợi nhuận) và lợi nhuận phụ trội. Lợi nhuận phụ trội được phân bổ dựa trên các yếu tố như doanh thu, chi phí, tài sản hoặc nhân lực nhằm đảm bảo phù hợp với nguyên tắc giao dịch độc lập. Trong trường hợp thiếu dữ liệu, việc phân bổ có thể dựa trên các chỉ số tương đương khác nhưng phải chứng minh được tính khách quan.
Việc nắm vững các quy định về giao dịch liên kết không chỉ giúp doanh nghiệp tuân thủ pháp luật mà còn là cơ sở để tối ưu hóa các loại ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp theo pháp luật hiện hành một cách hợp pháp. Doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý khi thực hiện kiểm tra thuế khi giải thể doanh nghiệp hoặc trong các kỳ quyết toán để tránh những rủi ro pháp lý không đáng có.
