Bản án số 04/2019/DSST về tranh chấp chia thừa kế tài sản theo pháp luật, hợp đồng tặng cho tài sản là quyền sử dụng đất.
Trong thực tế đời sống, các tranh chấp liên quan đến di sản thừa kế là loại hình tranh chấp phổ biến tại Tòa án. Đặc biệt, khi người để lại di sản không để lại di chúc, việc phân chia tài sản theo pháp luật thường dẫn đến những xung đột về quyền lợi giữa các đồng thừa kế, nhất là đối với các tài sản là bất động sản gắn liền với nhà ở.
Vụ án xoay quanh di sản là một căn nhà cấp 4 cùng diện tích đất 446m2 đã được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất tại huyện Ninh Hải, tỉnh Ninh Thuận. Tài sản này do vợ chồng bà N và ông B tạo lập trong thời kỳ hôn nhân.
Năm 2016, ông B qua đời mà không để lại di chúc hợp pháp. Do đó, việc phân chia di sản phải tuân thủ theo các quy định về thừa kế theo pháp luật. Tại cơ quan xét xử, bà N có yêu cầu Tòa án phân chia tài sản như sau:
Thực tế tại thời điểm xét xử, bà N và con gái là chị D đang trực tiếp sinh sống trên mảnh đất này. Trên đất còn có sự hiện diện của một căn nhà tạm do chị T dựng lên để kinh doanh tạp hóa. Để đảm bảo quyền lợi cho các đồng thừa kế khác, bà N đã bày tỏ nguyện vọng: Nếu một trong những người con không đồng dụng việc chia đất bằng hiện vật, bà sẽ thực hiện trách toán hoàn trả giá trị tương đương với kỷ phần thừa kế mà người đó được hưởng.
Tuy nhiên, tranh chấp phát sinh khi chị V (con gái bà N) không đồng ý phương án phân chia này. Chị V mong muốn giữ lại toàn bộ căn nhà và đất để làm nơi thờ cúng tổ tiên. Chị V cũng tuyên bố không đồng ý nhận bất kỳ phần đất hay giá trị tiền mặt nào từ việc phân chia thừa kế nếu Tòa án thực hiện chia di sản theo pháp luật.
Trong quá trình giải quyết, các bên cũng cần lưu ý đến các vấn đề liên quan như thủ tục khởi kiện tranh chấp đất đai theo quy định pháp luật để đảm bảo quyền lợi hợp pháp khi có sự bất đồng về phân chia di sản.
Sau khi xem xét các tình tiết khách quan và hồ sơ vụ án, Hội đồng xét xử đưa ra các nhận định sau:
Từ những căn cứ trên, Tòa án chấp nhận yêu cầu của bà N. Quyết định buộc bà N phải có trách nhiệm hoàn trả lại giá trị tương đương với kỷ phần mà chị V được hưởng là: 31.354.930 đồng.
Để giải quyết vụ án này, Tòa án đã áp dụng các quy định của Bộ luật Dân sự năm 2015 về thừa kế và di sản như sau:
Việc áp dụng đúng quy định về hàng thừa kế giúp đảm bảo sự công bằng giữa các thành viên trong gia đình, tránh những sai sót trong việc xác định quyền lợi của từng cá nhân đối với tài sản chung và tài sản riêng. Trong trường hợp có sự nhầm lẫn về ranh giới hoặc diện tích khi phân chia, các bên có thể tham khảo thêm các tóm tắt bản án tranh chấp về quyền sử dụng đất để có cái nhìn đa chiều hơn về cách giải quyết của cơ quan tố tụng.
Trong các vụ việc tương tự, nếu phát sinh vấn đề về việc chuyển giao tài sản sau khi chia thừa kế, các bên cần lưu ý các quy định về tranh chấp hợp đồng chuyển quyền sử dụng đất để đảm bảo tính pháp lý của việc đăng ký biến động đất đai tại cơ quan có thẩm quyền.
