Thủ tục giải quyết Tranh chấp đất đai có sổ đỏ và những lưu ý

Thủ tục giải quyết tranh chấp đất đai có sổ đỏ là vấn đề được nhiều người quan tâm khi giá trị quyền sử dụng đất ngày một tăng cao. Bài viết trình bày trình tự hòa giải tại UBND cấp xã và thủ tục khởi kiện tại Tòa án theo quy định pháp luật đất đai có hiệu lực tại thời điểm năm 2019.

Hòa giải tranh chấp đất đai tại UBND cấp xã

Nhà nước khuyến khích các bên tranh chấp tự hòa giải hoặc giải quyết thông qua hòa giải ở cơ sở. Theo khoản 2 Điều 202 Luật Đất đai 2013, khi các bên không hòa giải được thì gửi đơn đến UBND cấp xã nơi có đất để yêu cầu hòa giải.

Lưu ý: Hòa giải tại UBND cấp xã là thủ tục bắt buộc. Nếu không qua bước này mà gửi đơn yêu cầu Chủ tịch UBND cấp huyện, cấp tỉnh giải quyết hoặc khởi kiện tại Tòa án thì sẽ bị trả lại đơn.

• Thời hạn hòa giải tại UBND cấp xã: không quá 45 ngày kể từ ngày nhận được đơn yêu cầu.
• Theo khoản 4 Điều 202 Luật Đất đai 2013, việc hòa giải phải được lập thành biên bản có chữ ký của các bên tranh chấp và xác nhận hòa giải thành hoặc không thành của UBND cấp xã; biên bản được gửi ngay cho các bên và lưu tại UBND cấp xã.

Kết quả hòa giải tại UBND cấp xã có thể rơi vào một trong hai trường hợp:

• Hòa giải thành: nếu có thay đổi hiện trạng về ranh giới, người sử dụng đất thì UBND cấp xã gửi biên bản đến Phòng Tài nguyên và Môi trường để trình UBND cấp huyện quyết định công nhận việc thay đổi ranh giới thửa đất và cấp mới Sổ đỏ cho hộ gia đình, cá nhân.
• Hòa giải không thành: theo khoản 1 Điều 203 Luật Đất đai 2013, tranh chấp đất đai mà đương sự có Giấy chứng nhận hoặc một trong các loại giấy tờ quy định tại Điều 100 và tranh chấp về tài sản gắn liền với đất thì do Tòa án nhân dân giải quyết. Như vậy, khi có Sổ đỏ, lựa chọn duy nhất để giải quyết là khởi kiện tại Tòa án.

Thủ tục khởi kiện tranh chấp đất đai có sổ đỏ tại Tòa án

Bước 1 - Chuẩn bị đơn khởi kiện và tài liệu, chứng cứ. Chuẩn bị 01 bộ hồ sơ khởi kiện gồm:

• Đơn khởi kiện theo mẫu.
• Giấy tờ chứng minh quyền sử dụng đất: Sổ đỏ hoặc một trong các loại giấy tờ quy định tại Điều 100 Luật Đất đai 2013.
• Biên bản hòa giải có chứng nhận của UBND cấp xã và chữ ký của các bên tranh chấp.
• Giấy tờ của người khởi kiện: sổ hộ khẩu, chứng minh nhân dân hoặc thẻ căn cước công dân.
• Các giấy tờ chứng minh khác tùy theo yêu cầu khởi kiện (ví dụ văn bản đo đạc, trích lục hồ sơ địa chính đối với tranh chấp ranh giới thửa đất).

Bước 2 - Nộp đơn khởi kiện. Nơi nộp là Tòa án nhân dân cấp huyện nơi có đất đang tranh chấp. Theo khoản 1 Điều 190 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, có thể nộp trực tiếp tại Tòa án, gửi qua dịch vụ bưu chính, hoặc gửi trực tuyến qua Cổng thông tin điện tử của Tòa án (nếu có).

Bước 3 - Tòa thụ lý và giải quyết. Nếu hồ sơ chưa đủ nhưng đúng thẩm quyền, Tòa án yêu cầu bổ sung. Nếu hồ sơ đủ, Tòa thông báo nộp tạm ứng án phí; người khởi kiện nộp tại cơ quan thuế và nộp lại biên lai cho Tòa, sau đó Tòa thụ lý. Trong thời hạn 07 ngày kể từ ngày nhận giấy báo, người khởi kiện phải nộp tạm ứng án phí và nộp lại biên lai; trường hợp được miễn thì Thẩm phán thụ lý khi nhận được đơn và tài liệu kèm theo.

Thủ tục chuẩn bị xét xử và xét xử

Thời hạn chuẩn bị xét xử là 04 tháng, vụ việc phức tạp được gia hạn không quá 02 tháng (tổng tối đa 06 tháng theo Bộ luật Tố tụng dân sự 2015). Trong giai đoạn này, Tòa tổ chức hòa giải; nếu các bên không hòa giải thành, Tòa đưa vụ án ra xét xử sơ thẩm (trừ trường hợp tạm đình chỉ hoặc đình chỉ). Sau khi có bản án sơ thẩm, các bên có quyền kháng cáo nếu không đồng ý và có căn cứ.

Có thể thấy, việc giải quyết tranh chấp đất đai sẽ nhanh chóng và đơn giản hơn nếu các bên tự hòa giải hoặc hòa giải thành tại UBND cấp xã trước khi đưa vụ việc ra Tòa án.

Xem thêm các chủ đề khác

• Thủ tục khởi kiện tranh chấp đất đai theo quy định pháp luật
• Quy trình khiếu nại về việc chậm cấp sổ đỏ