Xác định Quyền thừa kế đất đai theo quy định của Luật đất đai 2013: Xác định cụ thể người hưởng di sản là ai và phần di sản được hưởng
Khi một người qua đời, những người còn lại có thể được hưởng thừa kế tài sản mà người chết để lại. Nếu người chết không để lại di chúc định đoạt cụ thể ai là người hưởng di sản và phần được hưởng là bao nhiêu thì việc thừa kế sẽ được giải quyết theo pháp luật. Với di sản là đất đai, việc xác định quyền thừa kế đất đai còn phải tuân theo các điều kiện riêng của pháp luật đất đai. Bài viết phân tích quyền thừa kế đất đai theo khung pháp lý áp dụng tại thời điểm năm 2019.
Theo pháp luật dân sự, cá nhân có quyền lập di chúc để định đoạt tài sản của mình, để lại tài sản cho người thừa kế. Riêng với đất đai, việc thực hiện quyền thừa kế phải đáp ứng các điều kiện tại khoản 1 Điều 188 Luật Đất đai năm 2013:
Ngoài ra, việc thừa kế quyền sử dụng đất phải được đăng ký tại cơ quan đăng ký đất đai và có hiệu lực kể từ thời điểm đăng ký vào sổ địa chính. Từ năm 2009, Nhà nước thống nhất ban hành Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất, thay cho cách gọi "sổ đỏ", "sổ hồng" trước đây.
Trường hợp người để lại di sản có di chúc hợp pháp, người được chỉ định trong di chúc sẽ hưởng di sản theo nội dung định đoạt. Để tránh tranh chấp về sau, người thừa kế cần làm thủ tục khai nhận di sản. Hồ sơ khai nhận di sản thừa kế là đất đai thường gồm:
Thừa kế theo pháp luật được áp dụng trong các trường hợp: không có di chúc; di chúc không hợp pháp; người thừa kế theo di chúc chết trước hoặc cùng thời điểm với người lập di chúc; người được chỉ định thừa kế không có quyền hưởng hoặc từ chối nhận di sản. Thừa kế theo pháp luật cũng áp dụng với phần di sản không được định đoạt trong di chúc hoặc phần di chúc không có hiệu lực.
Khi chia thừa kế theo pháp luật, di sản được phân chia theo các hàng thừa kế:
Những người thừa kế cùng hàng được hưởng phần di sản bằng nhau. Người ở hàng thừa kế sau chỉ được hưởng nếu không còn ai ở hàng thừa kế trước do đã chết, không có quyền hưởng, bị truất quyền hoặc từ chối nhận di sản.
Vì di sản là đất đai liên quan đến nhiều quy định chuyên ngành, người thừa kế nên kiểm tra kỹ tình trạng pháp lý của thửa đất (Giấy chứng nhận, tranh chấp, kê biên, thời hạn sử dụng) trước khi làm thủ tục. Đối chiếu trực tiếp với Luật Đất đai 2013 và các văn bản hướng dẫn sẽ giúp xác định đúng quyền và nghĩa vụ của mình.
