Nhằm giúp bạn đọc hiểu rõ hơn Quy định pháp luật về động sản, bất động sản Legalzone mời bạn đọc cùng theo dõi bài viết.
Trong hệ thống pháp luật dân sự, việc phân loại tài sản thành động sản và bất động sản đóng vai trò nền tảng để xác định phương thức giao dịch, đăng ký quyền sở hữu và thực hiện các nghĩa vụ liên quan. Việc hiểu rõ đặc điểm của từng loại tài sản không chỉ giúp cá nhân, tổ chức bảo vệ quyền lợi hợp pháp mà còn là cơ sở để thực hiện các thủ tục góp vốn bằng quyền sử dụng đất theo pháp luật hiện hành hoặc các giao dịch chuyển nhượng khác.
Để xác định chính xác một tài sản thuộc nhóm nào, chúng ta cần căn cứ vào quy định tại Bộ luật Dân sự năm 2015. Cụ thể:
Theo Điều 107 Bộ luật Dân sự 2015, tài sản được phân chia dựa trên phương pháp loại trừ như sau:
Bất động sản: Thường được hiểu là các loại địa ốc hoặc những gì gắn liền vĩnh viễn với đất đai. Đặc tính quan trọng nhất của bất động sản là tính cố định, không thể di dời về mặt cơ học mà không làm thay đổi cấu trúc hoặc giá trị của nó. Các thành phần như nhà cửa, hệ thống hạ tầng, mỏ khoáng sản dưới lòng đất hay các tài sản gắn liền với đất đều được coi là bất động sản. Việc quản lý loại tài sản này thường đi kèm với yêu cầu đăng ký quyền sở hữu tại cơ quan nhà nước có thẩm quyền nhằm đảm bảo sự kiểm soát của pháp luật.
Động sản: Là những tài sản có khả năng di chuyển hoặc chuyển dịch từ vị trí này sang vị trí khác trong không gian mà vẫn giữ nguyên được tính năng, công dụng ban đầu. Động sản bao gồm các vật tự thân chuyển động (như súc vật) và các vật không tự chuyển động nhưng có thể di dời bằng ngoại lực (như máy móc, thiết bị, tiền tệ, hàng hóa...). Tuy nhiên, trong một số trường hợp đặc biệt, tùy theo quy định pháp luật của từng quốc gia hoặc tính chất chuyên dụng, một số loại tài sản như tàu thủy hay máy bay có thể được điều chỉnh bởi các chế độ pháp lý gần tương đồng với bất động sản.
Việc phân chia tài sản thành động sản và bất động sản không phải là mới mà đã có sự kế thừa từ các văn bản pháp luật cũ tại Việt Nam. Điều này cho thấy tính nhất quán trong tư duy pháp lý về việc quản lý tài sản theo đặc điểm vật lý.
Trong lịch sử pháp luật Việt Nam, các bộ luật như Dân luật Bắc Kỳ (1931), Dảng luật Trung Kỳ (1936) và Sắc lệnh Điền thổ năm 1925 đều đã xác lập sự phân biệt rõ ràng giữa hai loại tài sản này.
Cụ thể, theo Điều 3 Sắc lệnh Điền thổ ngày 21/07/1925, bất động sản được định nghĩa dựa trên tính chất bao gồm: đất đai (điền địa), nhà cửa (trừ các loại nhà có thể tháo lắp không gây hư hại), hệ thống tường vây, ao hồ, sông đào, công trình thủy lợi, rừng núi, cây cối mọc liền trên đất và các khoáng sản chưa khai thác. Ngoài ra, bất động sản còn bao gồm cả các hoa lợi mùa màng đã chín nhưng chưa được thu hoạch.
Về phía động sản, pháp luật thời kỳ này xác định đây là tất cả những tài sản không thuộc nhóm bất động sản nêu trên. Động sản bao gồm các vật có khả năng di dời như tàu thuyền, nhà lắp ghép; các loại quyền như cổ phần trong hội buôn, nghiệp sản thương mại, các khoản nợ, công trái và cả quyền sở hữu trí tuệ (văn học, nghệ thuật, khoa học...).
Sự khác biệt giữa động sản và bất động sản không chỉ nằm ở đặc tính vật lý mà còn thể hiện qua các quyền năng pháp lý. Đối với bất động sản, các quyền như quyền sở hữu, quyền dụng ích, quyền dùng và ở, quyền cho thuê dài hạn, hay quyền địa dịch đều được pháp luật bảo hộ nghiêm ngạnh thông qua cơ chế đăng ký. Việc nắm vững các quy định này là cực kỳ quan trọng khi thực hiện các giao dịch liên quan đến pháp luật về sàn giao dịch bất động sản và thực trạng hiện nay.
Việc phân định rõ ràng giữa động sản và bất động sản là cơ sở để xác lập các chế độ pháp lý khác nhau:
Tóm lại, việc phân loại tài sản dựa trên đặc tính tự nhiên là một phương pháp khách quan, phù hợp với thực tiễn quản lý xã hội và bảo đảm quyền lợi của chủ sở hữu trong mọi giao dịch dân sự.
