Vi phạm nghĩa vụ thực hiện hợp đồng do sự kiện bất khả kháng là dịch COVID-19

Vẫn biết trong tình hình dịch bệnh, cần chia sẻ với đối tác. Tuy vậy, tôi cũng gặp khó khăn khi bị chậm tiến độ thi công công trình và có nguy cơ phải bồi thường do chậm giao nhà cho khách hàng.

Đề nghị các anh chị giải đáp: Tôi có được đơn phương hủy hợp đồng đã ký với Công ty cung cấp thiết bị vệ sinh và yêu cầu họ bồi thường thiệt hại phát sinh hay không?

Trả lời

Thông tin của bạn cho thấy, giữa bạn và Công ty cung cấp thiết bị vệ sinh đã giao kết hợp đồng mua bán tài sản.

Hợp đồng mua bán tài sản, theo Điều 430 Bộ luật Dân sự năm 2015, “là sự thỏa thuận giữa các bên, theo đó bên bán chuyển quyền sở hữu tài sản cho bên mua và bên mua trả tiền cho bên bán”.

Thời hạn thực hiện hợp đồng mua bán được quy định tại khoản 1 Điều 434 của Bộ luật này như sau: “Thời hạn thực hiện hợp đồng mua bán do các bên thỏa thuận. Bên bán phải giao tài sản cho bên mua đúng thời hạn đã thỏa thuận; bên bán chỉ được giao tài sản trước hoặc sau thời hạn nếu được bên mua đồng ý”.

Khi các bên không thỏa thuận thời hạn giao tài sản thì bên mua có quyền yêu cầu bên bán giao tài sản và bên bán cũng có quyền yêu cầu bên mua nhận tài sản bất cứ lúc nào, nhưng phải báo trước cho nhau một thời gian hợp lý.

Thông tin của bạn cho thấy, hai bên đã thỏa thuận về thời hạn giao hàng, nhưng nhà cung cấp không thực hiện đúng thỏa thuận này. Trách nhiệm dân sự do vi phạm nghĩa vụ được quy định tại Điều 351 của Bộ luật này. Đó là:

“1. Bên có nghĩa vụ mà vi phạm nghĩa vụ thì phải chịu trách nhiệm dân sự đối với bên có quyền.

Vi phạm nghĩa vụ là việc bên có nghĩa vụ không thực hiện nghĩa vụ đúng thời hạn, thực hiện không đầy đủ nghĩa vụ hoặc thực hiện không đúng nội dung của nghĩa vụ.

2. Trường hợp bên có nghĩa vụ không thực hiện đúng nghĩa vụ do sự kiện bất khả kháng thì không phải chịu trách nhiệm dân sự, trừ trường hợp có thỏa thuận khác hoặc pháp luật có quy định khác.

3. Bên có nghĩa vụ không phải chịu trách nhiệm dân sự nếu chứng minh được nghĩa vụ không thực hiện được là hoàn toàn do lỗi của bên có quyền”.

Về nguyên tắc, không giao hàng đúng thời hạn, Công ty cung cấp thiết bị vệ sinh đã vi phạm nghĩa vụ được thỏa thuận trong hợp đã ký. Tuy vậy, nếu việc họ không thực hiện đúng nghĩa vụ nhưng do sự kiện bất khả kháng thì căn cứ quy định nêu trên, họ không phải chịu trách nhiệm dân sự.

Khoản 1 Điều 156 Bộ luật này quy định, “sự kiện bất khả kháng là sự kiện xảy ra một cách khách quan không thể lường trước được và không thể khắc phục được mặc dù đã áp dụng mọi biện pháp cần thiết và khả năng cho phép.

Trở ngại khách quan là những trở ngại do hoàn cảnh khách quan tác động làm cho người có quyền, nghĩa vụ dân sự không thể biết về việc quyền, lợi ích hợp pháp của mình bị xâm phạm hoặc không thể thực hiện được quyền, nghĩa vụ dân sự của mình”.

Thêm nữa, theo khoản 2 Điều 584 của Bộ luật này, “người gây thiệt hại không phải chịu trách nhiệm bồi thường thiệt hại trong trường hợp thiệt hại phát sinh là do sự kiện bất khả kháng hoặc hoàn toàn do lỗi của bên bị thiệt hại, trừ trường hợp có thỏa thuận khác hoặc luật có quy định khác”.

Chính vì vậy, về nguyên tắc, mặc dù vi phạm nghĩa vụ về thời hạn giao hàng cho bạn, nhưng do sự kiện bất khả kháng là dịch COVID-19, Công ty cung cấp thiết bị vệ sinh được xác định không phải chịu trách nhiệm dân sự. Đồng thời, cũng vì lý do này, trừ trường hợp hai bên có thỏa thuận khác, họ không phải chịu trách nhiệm bồi thường thiệt hại cho cửa hàng của bạn. Tương ứng, trong quan hệ với người mua nhà, đó cũng có thể là lý do để bạn thông báo, thỏa thuận về lùi thời hạn bàn giao nhà và không phải chịu trách nhiệm bồi thường cho họ.

Về việc đơn phương chấm dứt thực hiện hợp đồng, Điều 428 của Bộ luật này quy định:

“1. Một bên có quyền đơn phương chấm dứt thực hiện hợp đồng và không phải bồi thường thiệt hại khi bên kia vi phạm nghiêm trọng nghĩa vụ trong hợp đồng hoặc các bên có thỏa thuận hoặc pháp luật có quy định.

2. Bên đơn phương chấm dứt thực hiện hợp đồng phải thông báo ngay cho bên kia biết về việc chấm dứt hợp đồng, nếu không thông báo mà gây thiệt hại thì phải bồi thường.

3. Khi hợp đồng bị đơn phương chấm dứt thực hiện thì hợp đồng chấm dứt kể từ thời điểm bên kia nhận được thông báo chấm dứt. Các bên không phải tiếp tục thực hiện nghĩa vụ, trừ thỏa thuận về phạt vi phạm, bồi thường thiệt hại và thỏa thuận về giải quyết tranh chấp. Bên đã thực hiện nghĩa vụ có quyền yêu cầu bên kia thanh toán phần nghĩa vụ đã thực hiện.

4. Bên bị thiệt hại do hành vi không thực hiện đúng nghĩa vụ trong hợp đồng của bên kia được bồi thường.

5. Trường hợp việc đơn phương chấm dứt thực hiện hợp đồng không có căn cứ quy định tại khoản 1 Điều này thì bên đơn phương chấm dứt thực hiện hợp đồng được xác định là bên vi phạm nghĩa vụ và phải thực hiện trách nhiệm dân sự theo quy định của Bộ luật này, luật khác có liên quan do không thực hiện đúng nghĩa vụ trong hợp đồng”.

Căn cứ quy định nêu trên, về nguyên tắc nếu Công ty cung cấp thiết bị vệ sinh vi phạm nghĩa vụ trong hợp đồng mà hai bên không thỏa thuận khác, bạn có quyền đơn phương chấm dứt thực hiện hợp đồng với Công ty này. Lưu ý, bạn cần thông báo ngay về việc đơn phương chấm dứt thực hiện hợp đồng cho họ biết.

Hùng Phi

Vũ Thị Thanh Tú