Vi phạm bản quyền
Vi phạm bản quyền là một trong những hành vi xâm phạm trực tiếp tới tài sản vô hình – tài sản được coi là khó bảo vệ và kiểm soát
Bồi thường vi phạm bản quyền là vấn đề được nhiều chủ sở hữu quyền tác giả quan tâm, bởi quyền tác giả là loại tài sản vô hình rất khó kiểm soát và dễ bị xâm phạm. Khi quyền sở hữu trí tuệ bị xâm phạm, pháp luật cho phép chủ thể quyền yêu cầu bồi thường nhằm khôi phục những tổn thất về vật chất và tinh thần.
Vào thời điểm bài viết (năm 2019), việc xác định mức bồi thường vi phạm bản quyền được áp dụng theo Luật Sở hữu trí tuệ 2005 (đã được sửa đổi, bổ sung), Nghị định 105/2006/NĐ-CP và hướng dẫn tại Thông tư liên tịch số 02/2008/TTLT-TANDTC-VKSNDTC-BVHTT&DL-BKH&CN-BTP của các cơ quan liên ngành về giải quyết tranh chấp quyền sở hữu trí tuệ tại Tòa án.
Xác định thiệt hại làm căn cứ bồi thường vi phạm bản quyền
Thiệt hại do hành vi xâm phạm quyền tác giả gây ra bao gồm thiệt hại về vật chất và thiệt hại về tinh thần.
Thiệt hại về vật chất
- Tổn thất về tài sản: khi yêu cầu bồi thường, người bị thiệt hại phải nêu rõ giá trị tính được thành tiền của đối tượng quyền sở hữu trí tuệ tại thời điểm bị xâm phạm và căn cứ xác định giá trị đó. Ví dụ, nếu nhãn hiệu bị xâm phạm thì phải nêu giá trị của nhãn hiệu và cơ sở định giá.
- Mức giảm sút về thu nhập, lợi nhuận: bao gồm thu nhập từ việc trực tiếp sử dụng, khai thác; từ cho thuê bản gốc hoặc bản sao tác phẩm điện ảnh, chương trình máy tính; hoặc từ chuyển giao quyền sử dụng đối tượng quyền sở hữu trí tuệ.
- Tổn thất về cơ hội kinh doanh: là khoản thu nhập đáng lẽ có được nhưng thực tế không có do hành vi xâm phạm. Người bị thiệt hại phải chứng minh cơ hội kinh doanh bị mất và giá trị tính được thành tiền.
- Chi phí hợp lý để ngăn chặn, khắc phục thiệt hại.
Thiệt hại về tinh thần
Bao gồm các tổn thất về danh dự, nhân phẩm, uy tín, danh tiếng và những tổn thất khác về tinh thần gây ra cho tác giả tác phẩm văn học, nghệ thuật, khoa học, người biểu diễn, tác giả sáng chế, kiểu dáng công nghiệp, thiết kế bố trí. Khi quyền nhân thân bị xâm phạm khiến tác giả bị giảm sút hoặc mất uy tín, lòng tin thì cần được bồi thường thiệt hại về tinh thần.
Căn cứ xác định mức bồi thường vi phạm bản quyền
- Tổng thiệt hại vật chất tính bằng tiền cộng với khoản lợi nhuận mà bên xâm phạm thu được, nếu khoản lợi nhuận bị giảm sút của bên bị thiệt hại chưa được tính vào tổng thiệt hại vật chất.
- Giá chuyển giao quyền sử dụng đối tượng sở hữu trí tuệ, với giả định bên xâm phạm được chuyển giao quyền sử dụng theo hợp đồng trong phạm vi tương ứng với hành vi xâm phạm.
- Trường hợp không thể xác định được mức bồi thường thiệt hại về vật chất theo hai căn cứ trên thì mức bồi thường do Tòa án ấn định tùy mức độ thiệt hại, nhưng không quá năm trăm triệu đồng.
Thẩm quyền giải quyết yêu cầu bồi thường
Khi xác định được hành vi xâm phạm và thiệt hại phát sinh, chủ sở hữu quyền có quyền nộp đơn khởi kiện đến Tòa án nhân dân có thẩm quyền theo quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 để được giải quyết.
