Trách nhiệm khi không chấp hành quyết định tạm dừng hoạt động kinh doanh, dịch vụ để phòng chống dịch bệnh

Đề nghị các anh chị cho biết:

- Cơ sở kinh doanh các loại hàng hóa, dịch vụ như thế nào trên địa bàn thành phố Hà Nội được xác định là thiết yếu và tiếp tục được hoạt động?

- Cơ sở kinh doanh, dịch vụ, chẳng hạn như hàng quán ăn uống, vi phạm thì sẽ bị xử lý như thế nào?

Trả lời

Ngày 01/04/2020, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 447/QĐ-TTg về việc công bố dịch truyền nhiễm tại Việt Nam. Nội dung cụ thể như sau:

- Tên dịch bệnh: COVID-19 (dịch viêm đường hô hấp cấp do chủng mới của vi rút Corona gây ra); Thời gian xảy ra dịch: từ ngày 23/01/2020 (thời điểm xác định trường hợp đầu tiên mắc ca bệnh viêm đường hô cấp do chủng mới của vi rút Corona gây ra);

- Địa điểm và quy mô xảy ra dịch: toàn quốc;

- Nguyên nhân: Do chủng mới của vi rút Corona gây ra;

- Tính chất, mức độ nguy hiểm của dịch: Bệnh truyền nhiễm nhóm A, nguy cơ ở mức độ đại dịch toàn cầu;

- Đường lây: Lây truyền qua đường hô hấp từ người sang người.

Trước đó, ngày 27/03/2020, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Chỉ thị số 15/CT-TTg về việc quyết liệt thực hiện đợt cao điểm phòng, chống dịch Covid-19. Theo điểm b mục 2 của Chỉ thị này, Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh chỉ đạo áp dụng biện pháp hạn chế tụ tập đông người 00 giờ ngày 28 tháng 3 đến hết ngày 15 tháng 4 năm 2020, bao gồm “tạm đình chỉ hoạt động các cơ sở kinh doanh dịch vụ trên địa bàn, trừ các cơ sở kinh doanh các loại hàng hóa, dịch vụ thiết yếu. Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương quyết định cơ sở kinh doanh, dịch vụ cần đóng cửa”.

Cụ thể hóa nội dung này, theo mục 3 Chỉ thị số 05/CT-UBND ngày 31/03/2020 của Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội, “các cơ sở kinh doanh dịch vụ đóng cửa, tạm dừng kinh doanh toàn bộ các dịch vụ kinh doanh trừ các trường hợp sau: Siêu thị tổng hợp (trừ dịch vụ vui chơi, ăn uống tại chỗ); Trung tâm thương mại (gồm siêu thị tổng hợp như trên, bệnh viện); Chợ dân sinh (gồm các gian hàng: lương thực, thực phẩm, rau hoa quả, đồ khô); Các cửa hàng tiện lợi, siêu thị mini (trừ dịch vụ ăn uống tại chỗ); Các cửa hàng tạp hóa, kinh doanh hoa, quả, trái cây; Cơ sở lưu trú du lịch; Chuỗi kinh doanh nông sản thực phẩm, thuốc chữa bệnh; Dịch vụ khám chữa bệnh; Dịch vụ bưu điện; Dịch vụ ngân hàng, thanh toán điện tử; Dịch vụ viễn thông truyền hình; Dịch vụ bảo vệ; Cửa hàng kinh doanh xăng dầu gas khí đốt; Dịch vụ tang lễ, nghĩa trang, hỏa táng, cơ sở cai nghiện, cơ sở bảo trợ xã hội. Khi giao dịch trong các loại hình kinh doanh dịch vụ nêu trên cần đeo khẩu trang và giữ khoảng cách tối thiểu 2m, vệ sinh khử khuẩn theo hướng dẫn của ngành Y tế”.

Như vậy, có thể hiểu cơ sở kinh doanh các loại hàng hóa, dịch vụ thiết yếu trên địa bàn thành phố Hà Nội không phải tạm dừng mà tiếp tục được hoạt động bao gồm Siêu thị tổng hợp, Trung tâm thương mại, Các cửa hàng tiện lợi, siêu thị mini (trừ dịch vụ vui chơi, ăn uống tại chỗ); Chợ dân sinh (gồm các gian hàng: lương thực, thực phẩm, rau hoa quả, đồ khô); Các cửa hàng tạp hóa, kinh doanh hoa, quả, trái cây; Cơ sở lưu trú du lịch; Chuỗi kinh doanh nông sản thực phẩm, thuốc chữa bệnh; Dịch vụ khám chữa bệnh; Dịch vụ bưu điện; Dịch vụ ngân hàng, thanh toán điện tử; Dịch vụ viễn thông truyền hình; Dịch vụ bảo vệ; Cửa hàng kinh doanh xăng dầu gas khí đốt; Dịch vụ tang lễ, nghĩa trang, hỏa táng, cơ sở cai nghiện, cơ sở bảo trợ xã hội.

Bên cạnh đó, khi các cơ sở kinh doanh dịch vụ nêu trên hoạt động, phải tuân thủ các yêu cầu để phòng chống dịch bệnh theo hướng dẫn của ngành Y tế. Ví dụ: Khi giao dịch cần đeo khẩu trang và giữ khoảng cách tối thiểu 2m, vệ sinh khử khuẩn...

Điều đó cũng đồng nghĩa, cơ sở kinh doanh các loại hàng hóa, dịch vụ không được liệt kê nêu trên sẽ bắt buộc phải đóng cửa, tạm dừng kinh doanh. Nếu không tuân thủ, chủ cơ sở, người quản lý đã vi phạm điều cấm của pháp luật. Đó là “Không chấp hành các biện pháp phòng, chống bệnh truyền nhiễm theo yêu cầu của cơ quan, tổ chức có thẩm quyền”, được quy định tại khoản 7 Điều 8 Luật Phòng, chống bệnh truyền nhiễm năm 2007. Tùy theo tính chất, mức độ và hậu quả xảy ra, người thực hiện hành vi này sẽ bị xử phạt vi phạm hành chính, truy cứu trách nhiệm hình sự.

Theo điểm a khoản 1 Điều 11 Nghị định số 176/2013/NĐ-CP ngày 14/11/2013 của Chính phủ, hành vi “không thực hiện quyết định áp dụng biện pháp tạm đình chỉ hoạt động của cơ sở dịch vụ ăn uống công cộng có nguy cơ làm lây truyền bệnh dịch tại vùng có dịch” bị phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng.

Nếu việc không chấp hành quyết định của cơ quan có thẩm quyền về việc tạm thời đóng cửa cơ sở kinh doanh, dịch vụ để phòng chống dịch bệnh, gây hậu quả lớn, người vi phạm còn có thể phải chịu trách nhiệm hình sự. Bởi vì, theo điểm 1.3 công văn số 45/TANDTC-PC ngày 30/03/2020 về việc xét xử tội phạm liên quan đến phòng, chống dịch bệnh Covid-19 của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao, “Chủ cơ sở kinh doanh, người quản lý cơ sở kinh doanh dịch vụ (như quán ba, vũ trường, karaoke, dịch vụ mát-xa, cơ sở thẩm mỹ...) thực hiện hoạt động kinh doanh khi đã có quyết định tạm đình chỉ hoạt động kinh doanh để phòng chống dịch bệnh Covid-19 của cơ quan, người có thẩm quyền, gây thiệt hại từ 100.000.000 đồng trở lên do phát sinh chi phí phòng, chống dịch bệnh thì bị xử lý về tội vi phạm quy định về an toàn ở nơi đông người theo quy định tại Điều 295”.

Căn cứ để chủ cơ sở, người quản lý có thể bị xử lý trách nhiệm hình sự là:

- Thực hiện hoạt động kinh doanh khi đã có quyết định tạm đình chỉ;

- Gây thiệt hại từ 100.000.000 đồng

trở lên do phát sinh chi phí phòng, chống dịch bệnh.

Điều 295 Bộ luật Hình sự năm 2015, được sửa đổi, bổ sung năm 2017 quy định về Tội vi phạm quy định về an toàn lao động, vệ sinh lao động, về an toàn ở nơi đông người như sau:

“1. Người nào vi phạm quy định về an toàn lao động, vệ sinh lao động, về an toàn ở nơi đông người gây thiệt hại cho người khác thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng, phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 01 năm đến 05 năm:

a) Làm chết người;

b) Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của 01 người mà tỷ lệ tổn thương cơ thể 61% trở lên;

c) Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của 02 người trở lên mà tổng tỷ lệ tổn thương cơ thể của những người này từ 61% đến 121%;

d) Gây thiệt hại về tài sản từ 100.000.000 đồng đến dưới 500.000.000 đồng.

2. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 03 năm đến 07 năm:

a) Làm chết 02 người;

b) Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của 02 người trở lên mà tổng tỷ lệ tổn thương cơ thể của những người này từ 122% đến 200%;

c) Gây thiệt hại về tài sản từ 500.000.000 đồng đến dưới 1.500.000.000 đồng;

d) Là người có trách nhiệm về an toàn lao động, vệ sinh lao động, về an toàn ở nơi đông người.

3. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 06 năm đến 12 năm:

a) Làm chết 03 người trở lên;

b) Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của 03 người trở lên mà tổng tỷ lệ tổn thương cơ thể của những người này 201% trở lên;

c) Gây thiệt hại về tài sản 1.500.000.000 đồng trở lên.

4. Vi phạm quy định về an toàn lao động, vệ sinh lao động, về an toàn ở nơi đông người trong trường hợp có khả năng thực tế dẫn đến hậu quả quy định tại một trong các điểm a, b và c khoản 3 Điều này nếu không được ngăn chặn kịp thời, thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến 02 năm hoặc phạt tù từ 03 tháng đến 02 năm.

5. Người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm”.

Thu Hường

Vũ Thị Thanh Tú