Phải giao kết hợp đồng lao động bằng văn bản với lao động là người giúp việc gia đình
Tôi nghe nói, sắp tới đây nếu thuê người giúp việc trong gia đình cũng phải ký kết hợp đồng lao động, đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế như tuyển dụng công nhân của doanh nghiệp. Xin hỏi các anh...
Trước đây, để bảo đảm trách nhiệm của người giúp việc, thường họ viết cam kết, đưa chứng minh thư hoặc căn cước công dân để gia đình tôi giữ. Điều này có được tiếp tục thực hiện nữa hay không?
Trả lời
Theo khoản 1 Điều 161 Bộ luật Lao động năm 2019, “lao động là người giúp việc gia đình là người lao động làm thường xuyên các công việc trong gia đình của một hoặc nhiều hộ gia đình.
Các công việc trong gia đình bao gồm công việc nội trợ, quản gia, chăm sóc trẻ em, chăm sóc người bệnh, chăm sóc người già, lái xe, làm vườn và các công việc khác cho hộ gia đình nhưng không liên quan đến hoạt động thương mại”.
Người giúp việc gia đình là người lao động làm việc cho người sử dụng lao động theo thỏa thuận, được trả lương và chịu sự quản lý, điều hành, giám sát của người sử dụng lao động.
Điều 162 của Bộ luật này quy định về hợp đồng lao động đối với lao động là người giúp việc gia đình như sau:
“1. Người sử dụng lao động phải giao kết hợp đồng lao động bằng văn bản với lao động là người giúp việc gia đình.
2. Thời hạn của hợp đồng lao động đối với lao động là người giúp việc gia đình do hai bên thỏa thuận. Một bên có quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động bất kỳ khi nào nhưng phải báo trước ít nhất 15 ngày.
3. Hai bên thỏa thuận trong hợp đồng lao động về hình thức trả lương, kỳ hạn trả lương, thời giờ làm việc hằng ngày, chỗ ở”.
Khi sử dụng người giúp việc gia đình, gia đình bạn và họ phải ký hợp đồng lao động bằng văn bản. Nội dung này đã được quy định tại Bộ luật Lao động năm 2012, tiếp tục được quy định tại Bộ luật Lao động năm 2019, không phải quy định mới.
Với tư cách người sử dụng lao động, gia đình bạn có nghĩa vụ như thực hiện đầy đủ thỏa thuận đã giao kết trong hợp đồng lao động; tôn trọng danh dự, nhân phẩm của người giúp việc gia đình; bố trí chỗ ăn, ở hợp vệ sinh cho người giúp việc gia đình nếu có thỏa thuận; tạo cơ hội cho người giúp việc gia đình được tham gia học văn hóa, giáo dục nghề nghiệp; trả tiền tàu xe đi đường khi người giúp việc gia đình thôi việc về nơi cư trú, trừ trường hợp người giúp việc gia đình chấm dứt hợp đồng lao động trước thời hạn. Một trong các nghĩa vụ quan trọng khác, theo khoản 2 Điều 163 của Bộ luật này là “trả cho người giúp việc gia đình khoản tiền bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế theo quy định của pháp luật để người lao động chủ động tham gia bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế”.
Vì đó là nghĩa vụ của người sử dụng lao động, cho nên, nếu không thực hiện, gia đình bạn sẽ bị xử lý theo quy định của pháp luật. Cụ thể, theo điểm a khoản 1 Điều 29 Nghị định số 28/2020/NĐ-CP ngày 01/3/2020 của Chính phủ, hành vi “không ký kết hợp đồng lao động bằng văn bản với người giúp việc gia đình” sẽ bị phạt cảnh cáo. Đồng thời, bị áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả được quy định tại điểm a khoản 3 của Điều này là “buộc người sử dụng lao động phải giao kết hợp đồng lao động bằng văn bản với người giúp việc gia đình khi vi phạm điểm a khoản 1 Điều này”.
Một trong những hành vi bị nghiêm cấm đối với người sử dụng lao động được quy định tại khoản 3 Điều 165 Bộ luật Lao động năm 2019 là “giữ giấy tờ tùy thân của người lao động”. Vì vậy, nếu giữ chứng minh thư hoặc căn cước công dân của người giúp việc gia đình, bạn sẽ bị “phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 15.000.000 đồng” theo quy định tại điểm a khoản 2 Điều 29 Nghị định số 28/2020/NĐ-CP ngày 01/3/2020 của Chính phủ. Theo điểm c khoản 3 của Điều này, bạn còn bị áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả “buộc trả lại giấy tờ tùy thân cho người giúp việc gia đình đối với hành vi vi phạm quy định tại điểm a khoản 2 Điều này”.
Tóm lại, theo chúng tôi, mặc dù là quan hệ lao động giúp việc gia đình, hai bên cần thưc hiện nghiêm túc quy định về việc ký kết hợp đồng bằng văn bản. Trong đó, ghi nhận rõ ràng quyền và nghĩa vụ của mỗi bên để làm căn cứ thực hiện và làm cơ sở giải quyết tranh chấp (nếu phát sinh).
Thu Hường
Vũ Thị Thanh Tú