Nuôi con nuôi không được cơ quan có thẩm quyền đăng ký có giá trị pháp lý gì không?

ở xa mỗi khi về nhà. Tuy không có làm giấy nhận con nuôi vì tôi còn ba mẹ ruột ở nhà nhưng từ đó, tôi gọi ông bà bằng ba mẹ. Mọi việc trong ngoài nhà tôi thường đảm trách, ba mẹ thường xuyên cho tiền tôi thêm để trang trải cuộc sống, tôi không khác gì con của ba mẹ. Vừa qua, ba nuôi tôi bị tai nạn tử vong, 1 năm sau vì buồn mẹ nuôi tôi lâm bệnh vừa qua đời. Nhà cửa một mình tôi quản lý trông nom. Mới đây, các con của ba mẹ ở xa về định chia thừa kế nhà và đất đai của ba mẹ để lại nhưng không nghe nói gì đến tôi ngoài lời cảm ơn về những gì tôi đã phụ giúp họ thời gian qua. Tôi nghe nói con nuôi cũng được chia thừa kế. Vậy, tôi có quyền yêu cầu được chia thừa kế không?

Trả lời:

- Khoản 1, khoản 2, khoản 3 Điều 3 Luật Nuôi con nuôi quy định:

“1. Nuôi con nuôi là việc xác lập quan hệ cha, mẹ và con giữa người nhận con nuôi và người được nhận làm con nuôi.

2. Cha mẹ nuôi là người nhận con nuôi sau khi việc nuôi con nuôi được cơ quan nhà nước có thẩm quyền đăng ký.

3. Con nuôi là người được nhận làm con nuôi sau khi việc nuôi con nuôi được cơ quan nhà nước có thẩm quyền đăng ký”.

- Điều 22 Luật Nuôi con nuôi quy định về đăng ký việc nuôi con nuôi như sau:

“1. Khi xét thấy người nhận con nuôi và người được giới thiệu làm con nuôi có đủ điều kiện theo quy định của Luật này thì Ủy ban nhân dân cấp xã tổ chức đăng ký nuôi con nuôi, trao Giấy chứng nhận nuôi con nuôi cho cha mẹ nuôi, cha mẹ đẻ hoặc người giám hộ hoặc đại diện cơ sở nuôi dưỡng, tổ chức giao nhận con nuôi và ghi vào sổ hộ tịch trong thời hạn 20 ngày, kể từ ngày có ý kiến đồng ý của những người quy định tại Điều 21 của Luật này.

2. Trường hợp Ủy ban nhân dân cấp xã từ chối đăng ký thì phải trả lời bằng văn bản cho người nhận con nuôi, cha mẹ đẻ hoặc người giám hộ hoặc đại diện cơ sở nuôi dưỡng và nêu rõ lý do trong thời hạn 10 ngày, kể từ ngày có ý kiến của những người quy định tại Điều 21 của Luật này.

3. Giấy chứng nhận nuôi con nuôi được gửi Ủy ban nhân dân cấp xã nơi thường trú của người nhận con nuôi hoặc của người được nhận làm con nuôi ».

- Điều 650 Bộ luật dân sự 2015 có quy định về những trường hợp thừa kế theo pháp luật như sau:

“a) Không có di chúc;

b) Di chúc không hợp pháp;

c) Những người thừa kế theo di chúc chết trước hoặc chết cùng thời điểm với người lập di chúc; cơ quan, tổ chức được hưởng thừa kế theo di chúc không còn tồn tại vào thời điểm mở thừa kế;

d) Những người được chỉ định làm người thừa kế theo di chúc mà không có quyền hưởng di sản hoặc từ chối nhận di sản.

2. Thừa kế theo pháp luật cũng được áp dụng đối với các phần di sản sau đây:

a) Phần di sản không được định đoạt trong di chúc;

b) Phần di sản có liên quan đến phần của di chúc không có hiệu lực pháp luật;

c) Phần di sản có liên quan đến người được thừa kế theo di chúc nhưng họ không có quyền hưởng di sản, từ chối nhận di sản, chết trước hoặc chết cùng thời điểm với người lập di chúc; liên quan đến cơ quan, tổ chức được hưởng di sản theo di chúc, nhưng không còn tồn tại vào thời điểm mở thừa kế”.

- Điều 651 Bộ luật dân sự 2015 có quy định về người thừa kế theo pháp luật như sau:

“1. Những người thừa kế theo pháp luật được quy định theo thứ tự sau đây:

a) Hàng thừa kế thứ nhất gồm: vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết;

b) Hàng thừa kế thứ hai gồm: ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại, anh ruột, chị ruột, em ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại;

c) Hàng thừa kế thứ ba gồm: cụ nội, cụ ngoại của người chết; bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột; chắt ruột của người chết mà người chết là cụ nội, cụ ngoại.

2. Những người thừa kế cùng hàng được hưởng phần di sản bằng nhau.

3. Những người ở hàng thừa kế sau chỉ được hưởng thừa kế, nếu không còn ai ở hàng thừa kế trước do đã chết, không có quyền hưởng di sản, bị truất quyền hưởng di sản hoặc từ chối nhận di sản”.

Do ba mẹ nuôi của anh qua đời không để lại di chúc, di sản của ông bà sẽ được chia thừa kế theo pháp luật. Khi chia thừa kế theo pháp luật, đúng là con nuôi cũng sẽ được hưởng thừa kế như con ruột theo quy định tại điểm a, khoản 1, Điều 651 Bộ luật Dân sự 2015. Điều luật này quy định: Hàng thừa kế thứ nhất gồm: vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết. Tuy nhiên, trường hợp này mặc dù anh được ba mẹ nuôi công nhận là con nuôi nhưng không đến cơ quan có thẩm quyền đăng ký nhận nuôi con nuôi. Do vậy, về danh nghĩa anh được xem là con nuôi nhưng về pháp luật anh chưa được công nhận là con nuôi của ba mẹ nuôi nên anh sẽ không thể yêu cầu các con của ba mẹ nuôi chia thừa kế di sản của ba mẹ nuôi cho anh theo khoản 1, Điều 651 Bộ luật Dân sự.

Như Quỳnh

Đỗ Như Quỳnh