Tóm tắt quyết định giám đốc thẩm số 32/2021/HC-GĐT ngày 14/9/2021 về khiếu nại quyết định hành chính trong lĩnh vực quản lý đất đai.
Trong hoạt động quản lý nhà nước, các quyết định hành chính liên quan đến quyền sử dụng đất thường là tâm điểm của các tranh chấp pháp lý phức tạp. Việc xem xét lại tính hợp pháp của các quyết định này thông qua giai đoạn giám đốc thẩm đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các bên liên quan. Bài viết dưới đây phân tích nội dung tóm tắt từ Quyết định giám đốc thẩm số 32/2021/HC-GĐT ngày 14/9/2021 liên quan đến tranh chấp khiếu nại quyết định hành chính trong lĩnh vực đất đai.
Vụ việc khởi nguồn từ mâu thuẫn giữa ông L và bà T về việc sử dụng diện tích đất tại thành phố Buôn Ma Thuột. Cụ thể, sau nhiều lần yêu cầu tháo dỡ công trình để trả lại đất nhưng bà T không thực hiện, ông L đã tiến hành khởi kiện vụ án dân sự về "Tranh chấp quyền sử dụng đất; tài sản gắn liền với đất và bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng".
Tại cấp sơ thẩm, Tòa án nhân dân thành phố Buôn Ma Thuột đã bác yêu cầu đòi bồi thường của ông L và tuyên bố yêu cầu đòi trả lại đất của ông L không thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án trong vụ án dân sự này. Bản án phúc thẩm của Tòa án tỉnh Đắk Lắk sau đó cũng giữ nguyên quyết định của bản án sơ thẩm.
Liên quan đến khía cạnh hành chính, ngày 12/9/2014, Chủ tịch UBND thành phố Buôn Ma Thuột đã ban hành quyết định yêu cầu bà T phải trả lại đất cho ông L trong thời hạn 30 ngày. Nếu quá thời hạn nêu trên mà không thực hiện, cơ quan chức năng sẽ tiến hành cưỡng chế theo quy định về quản lý hành chính đối với bất động sản.
Sau khi quyết định hành chính được ban hành, bà T đã thực hiện quyền khiếu nại theo quy định. Ngày 22/4/2015, bà T gửi đơn khiếu nại đến Chủ tịch UBND tỉnh Đắk Lắk. Tuy nhiên, nội dung khiếu nại của bà không được chấp nhận và cơ quan có thẩm quyền quyết định giữ nguyên tính pháp lý của quyết định do Chủ tịch UBND thành phố Buôn Ma Thuột đã ban hành trước đó.
Không đồng ý với kết quả giải quyết khiếu nại, ngày 29/10/2015, bà T đã khởi kiện vụ án hành chính, yêu cầu hủy bỏ các quyết định hành chính nêu trên và yêu cầu UBND bồi thường thiệt hại. Diễn biến tại các cấp tòa như sau:
Trong quá trình này, nếu người dân gặp khó khăn trong việc thực hiện thủ tục giải quyết khiếu nại đất đai lần thứ hai, cần nắm vững các bước trình tự để bảo vệ quyền lợi chính đáng.
Sau khi xem xét hồ sơ vụ án và các tình tiết pháp lý, Hội đồng giám đốc thẩm đã đưa ra những nhận định quan trọng nhằm làm rõ bản chất của tranh chấp:
Thứ nhất, về tư cách sử dụng đất: Bà T là người thuê đất, do đó theo nghĩa vụ của bên thuê, bà có trách nhiệm hoàn trả lại diện tích đất cho chủ sở hữu/người sử dụng hợp pháp khi ông L có yêu cầu hợp lệ. Việc duy trì hiện trạng không trả lại đất là không phù hợp với thỏa thuận và quy định pháp luật.
Thứ hai, về tính hợp pháp của quyết định hành chính: Các quyết định của UBND thành phố Buôn Ma Thuột và UBND tỉnh Đắk Lắk được xác định là có căn cứ pháp lý và thực hiện đúng trình tự, thẩm quyền theo quy định của pháp luật về quản lý đất đai tại thời điểm đó.
Thứ ba, về sai phạm của bản án phúc thẩm: Việc Tòa án cấp phúc thẩm tuyên hủy các quyết định hành chính của UBND là không có cơ sở pháp lý và không đúng với thực tế khách quan của vụ việc. Do đó, quyết định hủy bỏ các quyết định hành chính này cần phải được xem xét lại.
Từ những nhận định trên, Tòa án đã quyết định giao hồ sơ vụ án để Tòa án tỉnh Đắk Lắk tiến hành xét xử sơ thẩm lại nhằm đảm bảo tính khách quan và đúng pháp luật.
Để đưa ra quyết định kháng nghị giám đốc thẩm, Hội đồng xét xử đã căn cứ vào các quy định của Luật Tố tụng hành chính năm 201 nghiệm (áp dụng tại thời điểm xét xử), cụ thể:
Việc hiểu rõ các quy định này là cực kỳ cần thiết khi người dân thực hiện các quy trình khiếu nại về việc chậm cấp sổ đỏ hoặc các sai phạm trong quản lý đất đai khác, nhằm đảm bảo mọi quyết định hành chính đều tuân thủ nghiêm ngặt các chuẩn mực pháp lý hiện hành.
