Giao dịch do người không có quyền đại diện xác lập nhưng vẫn có hiệu lực thực hiện
Vợ chồng bạn tôi sắp đi định cư ở nước ngoài, nên muốn ủy quyền cho em trai quản lý, ký hợp đồng cho thuê căn nhà ở Việt Nam. Xin hỏi, người em trai có được ủy quyền lại để người khác thực hiện các...
Trả lời
Hợp đồng ủy quyền, theo Điều 562 Bộ luật Dân sự năm 22015, “là sự thỏa thuận giữa các bên, theo đó bên được ủy quyền có nghĩa vụ thực hiện công việc nhân danh bên ủy quyền, bên ủy quyền chỉ phải trả thù lao nếu có thỏa thuận hoặc pháp luật có quy định”.
Khi ký kết hợp đồng ủy quyền, bên được ủy quyền có nghĩa vụ thực hiện công việc theo ủy quyền và báo cho bên ủy quyền về việc thực hiện công việc đó; báo cho người thứ ba trong quan hệ thực hiện ủy quyền về thời hạn, phạm vi ủy quyền và việc sửa đổi, bổ sung phạm vi ủy quyền; bảo quản, giữ gìn tài liệu và phương tiện được giao để thực hiện việc ủy quyền; giữ bí mật thông tin mà mình biết được trong khi thực hiện việc ủy quyền; giao lại cho bên ủy quyền tài sản đã nhận và những lợi ích thu được trong khi thực hiện việc ủy quyền theo thỏa thuận hoặc theo quy định của pháp luật; bồi thường thiệt hại do vi phạm nghĩa vụ.
Như vậy, với tư cách người được ủy quyền, người em trai có các nghĩa vụ nêu trên, bao gồm trực tiếp ký kết hợp đồng cho thuê nhà theo ủy quyền của anh chị.
Việc quỷ quyền lại được quy định cụ thể tại Điều 564 của Bộ luật này như sau:
“1. Bên được ủy quyền được ủy quyền lại cho người khác trong trường hợp sau đây:
a) Có sự đồng ý của bên ủy quyền;
b) Do sự kiện bất khả kháng nếu không áp dụng ủy quyền lại thì mục đích xác lập, thực hiện giao dịch dân sự vì lợi ích của người ủy quyền không thể thực hiện được.
2. Việc ủy quyền lại không được vượt quá phạm vi ủy quyền ban đầu.
3. Hình thức hợp đồng ủy quyền lại phải phù hợp với hình thức ủy quyền ban đầu”.
Có nghĩa là, nếu trong hợp đồng hoặc trong quá trình thực hiện không có sự đồng ý của người ủy quyền, bên được ủy quyền không được ủy quyền lại.
Ủy quyền là một hình thức đại diện. Người đại diện chỉ được xác lập, thực hiện giao dịch dân sự trong phạm vi đại diện được xác định trong hợp đồng ủy quyền.
Việc ủy quyền lại trong trường hợp này không chỉ vi phạm nghĩa vụ hợp đồng ủy quyển, mà hợp đồng được ký bởi người được ủy quyền lại có thể bị vô hiệu. Bởi vì, Điều 117 của Bộ luật này quy định về điều kiện có hiệu lực của giao dịch dân sự như sau:
“1. Giao dịch dân sự có hiệu lực khi có đủ các điều kiện sau đây:
a) Chủ thể có năng lực pháp luật dân sự, năng lực hành vi dân sự phù hợp với giao dịch dân sự được xác lập;
b) Chủ thể tham gia giao dịch dân sự hoàn toàn tự nguyện;
c) Mục đích và nội dung của giao dịch dân sự không vi phạm điều cấm của luật, không trái đạo đức xã hội.
2. Hình thức của giao dịch dân sự là điều kiện có hiệu lực của giao dịch dân sự trong trường hợp luật có quy định”.
Giao dịch dân sự không có một trong các điều kiện nêu trên thì vô hiệu, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác.
Hậu quả pháp lý của giao dịch dân sự vô hiệu được quy định tại Điều 131 của Bộ luật này như sau:
“1. Giao dịch dân sự vô hiệu không làm phát sinh, thay đổi, chấm dứt quyền, nghĩa vụ dân sự của các bên kể từ thời điểm giao dịch được xác lập.
2. Khi giao dịch dân sự vô hiệu thì các bên khôi phục lại tình trạng ban đầu, hoàn trả cho nhau những gì đã nhận.
Trường hợp không thể hoàn trả được bằng hiện vật thì trị giá thành tiền để hoàn trả.
3. Bên ngay tình trong việc thu hoa lợi, lợi tức không phải hoàn trả lại hoa lợi, lợi tức đó.
4. Bên có lỗi gây thiệt hại thì phải bồi thường.
5. Việc giải quyết hậu quả của giao dịch dân sự vô hiệu liên quan đến quyền nhân thân do Bộ luật này, luật khác có liên quan quy định”.
Giao dịch dân sự do người không có quyền đại diện xác lập, thực hiện không làm phát sinh quyền, nghĩa vụ đối với người được đại diện, trừ một trong các trường hợp được quy định tại khoản 1 Điều 142 của Bộ luật này. Đó là:
“a) Người được đại diện đã công nhận giao dịch;
b) Người được đại diện biết mà không phản đối trong một thời hạn hợp lý;
c) Người được đại diện có lỗi dẫn đến việc người đã giao dịch không biết hoặc không thể biết về việc người đã xác lập, thực hiện giao dịch dân sự với mình không có quyền đại diện”.
Theo đó, mặc dù không có nội dung được ủy quyền lại, nhưng nếu vợ chồng chủ sở hữu căn nhà công nhận hoặc không phản đối việc em trai ủy quyền lại cho người khác ký hợp đồng cho thuê thì giao dịch cho thuê đó vẫn có hiệu lực pháp luật.
Thu Hường
Vũ Thị Thanh Tú