Công chứng viên và giao dịch của người thân
Anh Nam là công chứng viên tại Văn phòng công chứng. Chị gái ruột của anh Nam là chị Lan muốn bán căn nhà của mình cho một người bạn.
Để tin tưởng và thuận tiện, chị Lan đã mang toàn bộ hồ sơ đến văn phòng của anh Nam và nhờ anh trực tiếp công chứng hợp đồng mua bán nhà đất này.. Xin hoir anh Nam có được thực hiện việc công chứng hợp đồng cho chị gái mình không? Trường hợp anh Nam công chứng hợp đồng này, thi hậu quả pháp lý đối với hợp đồng này như thế nào?
Trả lời:
Theo quy định tại điểm c, khoản 1, Điều 9 của Luật Công chứng 46/2024/QH15, công chứng viên bị nghiêm cấm " Công chứng giao dịch có liên quan đến tài sản, lợi ích của bản thân mình hoặc của người thân thích là vợ hoặc chồng; cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi; cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi của vợ hoặc chồng; con đẻ, con nuôi, con dâu, con rể; ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại; anh ruột, chị ruột, em ruột; anh ruột, chị ruột, em ruột của vợ hoặc chồng; cháu là con của con đẻ, con nuôi; ".
Tại Điều 123 Bộ luật Dân sự năm 2015 quy định như sau:
Điều 123. Giao dịch dân sự vô hiệu do vi phạm điều cấm của luật, trái đạo đức xã hội
Giao dịch dân sự có mục đích, nội dung vi phạm điều cấm của luật, trái đạo đức xã hội thì vô hiệu.
Điều cấm của luật là những quy định của luật không cho phép chủ thể thực hiện những hành vi nhất định.
Đạo đức xã hội là những chuẩn mực ứng xử chung trong đời sống xã hội, được cộng đồng thừa nhận và tôn trọng.
Như vậy, anh Nam không được phép công chứng hợp đồng này vì chị Lan là chị ruột của anh, thuộc đối tượng người thân thích theo quy định. Nếu anh Nam thực hiện là vi phạm pháp luật và văn bản công chứng có thể bị xem xét tuyên vô hiệu do vi phạm điều cấm theo khoản 1 Điều 123 Bộ Luật Dân sự năm 2025. Anh Nam phải từ chối và hướng dẫn chị Lan đến một tổ chức hành nghề công chứng khác. Trường hợp tuyên giao dịch vô hiệu thì hậu quả pháp lý sẽ được thực hiện theo quy định tại Điều 131 Bộ luật Dân sự năm 2015.
Theo Điều 131 Bộ luật Dân sự 2015, hậu quả pháp lý của hợp đồng dân sự vô hiệu được quy định như sau:
- Hợp đồng dân sự vô hiệu không làm phát sinh, thay đổi, chấm dứt quyền, nghĩa vụ dân sự của các bên kể từ thời điểm giao dịch được xác lập.
- Khi hợp đồng dân sự vô hiệu thì các bên khôi phục lại tình trạng ban đầu, hoàn trả cho nhau những gì đã nhận.
Trường hợp không thể hoàn trả được bằng hiện vật thì trị giá thành tiền để hoàn trả.
- Bên ngay tình trong việc thu hoa lợi, lợi tức không phải hoàn trả lại hoa lợi, lợi tức đó.
- Bên có lỗi gây thiệt hại thì phải bồi thường.
- Việc giải quyết hậu quả của hợp đồng dân sự vô hiệu liên quan đến quyền nhân thân do Bộ luật Dân sự 2015, luật khác có liên quan quy định.
Hùng Phi
Vũ Thị Thanh Tú