Căn cứ pháp lý để cấm nhập khẩu tôm hùm đất
Theo Thông tư số 35/2018 của Bộ Tài nguyên môi trường ngày 28/12/2018, tôm hùm nước ngọt (Procambarus clarkii, còn gọi là tôm hùm đất)
Việc cấm nhập khẩu tôm hùm đất tại Việt Nam dựa trên cơ sở pháp lý rõ ràng, do tôm hùm đất (tôm hùm nước ngọt, Procambarus clarkii) là loài ngoại lai có nguy cơ xâm hại đối với môi trường và hệ sinh thái. Hành vi nhập khẩu trái phép loài này có thể bị xử phạt vi phạm hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự.
Tôm hùm đất thuộc danh mục loài ngoại lai có nguy cơ xâm hại
Theo Thông tư số 35/2018/TT-BTNMT của Bộ Tài nguyên và Môi trường ngày 28/12/2018, tôm hùm nước ngọt (Procambarus clarkii, còn gọi là tôm hùm đất) thuộc danh mục loài ngoại lai có nguy cơ xâm hại.
Bên cạnh đó, theo Phụ lục VIII ban hành kèm theo Nghị định số 26/2019/NĐ-CP, tôm hùm đất không có tên trong danh mục loài thủy sản được phép kinh doanh tại Việt Nam.
Khoản 7 Điều 7 Luật Đa dạng sinh học 2008 quy định cấm nhập khẩu, phát triển loài ngoại lai xâm hại. Như vậy, hành vi nhập khẩu tôm hùm đất trái phép để buôn bán sẽ bị xử lý theo quy định pháp luật.
Xử phạt vi phạm hành chính
Theo khoản 7 Điều 43 Nghị định số 155/2016/NĐ-CP ngày 18/11/2016 quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường, hành vi nhập khẩu loài động vật, thực vật ngoại lai xâm hại bị phạt tiền từ 40 triệu đến một tỷ đồng đối với tang vật vi phạm trị giá đến dưới 250 triệu đồng.
Ngoài ra, khoản 3 Điều 42 Nghị định số 42/2019/NĐ-CP ngày 16/5/2019 cho phép phạt tiền 50-60 triệu đồng đối với hành vi nhập khẩu trái phép loài thủy sản không có tên trong Danh mục loài thủy sản được phép kinh doanh tại Việt Nam mà chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự.
Truy cứu trách nhiệm hình sự
Điều 246 Bộ luật Hình sự 2015 (tội Nhập khẩu, phát tán các loài ngoại lai xâm hại) quy định:
- Khoản 1: Người nhập khẩu trái phép loài ngoại lai xâm hại hoặc loài ngoại lai có nguy cơ xâm hại trong trường hợp vật phạm pháp trị giá từ 250-500 triệu đồng, hoặc trị giá dưới 250 triệu đồng nhưng đã bị xử phạt vi phạm hành chính mà còn vi phạm; hoặc phát tán loài ngoại lai gây thiệt hại về tài sản 150-500 triệu đồng thì bị phạt tiền từ 100 triệu đồng đến một tỷ đồng, phạt cải tạo không giam giữ đến ba năm hoặc phạt tù 1-5 năm.
- Khoản 2: Phạm tội có tổ chức; vật phạm pháp trị giá 500 triệu đồng trở lên; phát tán gây thiệt hại tài sản 500 triệu đồng trở lên; hoặc tái phạm nguy hiểm thì bị phạt tù 3-7 năm.
- Khoản 3: Người phạm tội còn có thể bị phạt tiền 50-500 triệu đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định 1-5 năm.
Đối với pháp nhân thương mại phạm tội: phạm tội theo khoản 1 bị phạt tiền 1-3 tỷ đồng; theo khoản 2 bị phạt tiền 3-5 tỷ đồng hoặc đình chỉ hoạt động có thời hạn từ 6 tháng đến ba năm; ngoài ra còn có thể bị phạt tiền từ 100 triệu đồng đến một tỷ đồng, cấm kinh doanh, cấm hoạt động trong một số lĩnh vực hoặc cấm huy động vốn 1-3 năm.
Như vậy, tùy theo tính chất và mức độ vi phạm, người nhập khẩu trái phép tôm hùm đất có thể bị xử phạt hành chính hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự với mức hình phạt nghiêm khắc.
