Một số điểm mới về việc quy định xét xử theo thủ tục rút gọn theo quy định của pháp luật hiện nay. Liên hệ để được luật sư tư vấn miễn phí
Thủ tục rút gọn trong tố tụng hình sự đóng vai trò quan trọng về cả mặt pháp lý lẫn xã hội. Đây là cơ sở để các cơ quan tiến hành tố tụng giải quyết nhanh chóng, kịp thời các vụ án ít nghiêm trọng, có tính chất quả tang hoặc chứng cứ rõ ràng. Việc áp dụng thủ tục này giúp tiết kiệm thời quyết, chi phí và nguồn lực cho Nhà nước, đồng thời giảm thiểu tình trạng tồn đọng án. Bên cạnh đó, việc đẩy nhanh tiến độ giải quyết vụ án còn giúp bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các bên liên quan, giúp người tham gia tố tụng sớm ổn định cuộc sống. Trong quá trình thực hiện các thủ tục này, nếu gặp vướng mắc về mặt pháp lý, việc tìm hiểu có nên thuê luật sư hay không là điều cần thiết để đảm bảo quyền lợi.
Sự thay đổi giữa các giai đoạn pháp luật cho thấy xu hướng mở rộng phạm vi áp dụng nhằm tối ưu hóa hoạt động tư pháp:
Theo quy định tại Điều 318 Bộ luật Tố tụng hình sự (BLTTHS) năm 2003, thủ tục rút gọn chỉ được áp dụng trong các giai đoạn điều tra, truy tố và xét xử sơ thẩm; không áp dụng đối với giai đoạn xét xử phúc thẩm. Tuy nhiên, đến BLTTHS năm 2015, phạm vi này đã được mở rộng theo Điều 455, cho phép áp dụng thủ tục rút gọn ngay cả trong giai đoạn xét xử phúc thẩm, giúp quy trình tố tụng trở nên linh hoạt và toàn diện hơn.
Tại Khoản 1 Điều 456 BLTTHS năm 2015, các điều kiện để áp dụng thủ tục rút gọn bao gồm:
Riêng đối với giai đoạn xét xử phúc thẩm (Khoản 2 Điều 456 BLTTHS 2015), thủ tục rút gọn được áp dụng khi thuộc một trong hai trường hợp:
Có sự chuyển biến lớn về thẩm quyền giữa hai thời kỳ pháp luật nhằm nâng cao trách nhiệm của các cơ quan tố tụng:
Trong giai đoạn BLTTHS 2003, Viện kiểm sát là chủ thể duy nhất có thẩm quyền áp dụng và hủy bỏ thủ tục rút gọn. Điều này vô hình trung làm giảm vai trò chủ động của Cơ quan điều tra và Tòa án. Đến BLTTHS 2015, thẩm quyền này đã được mở rộng cho cả ba cơ quan: Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát và Tòa án.
Cơ chế kiểm soát được quy định chặt chẽ như sau:
BLTTHS năm 2015 đã có những điều chỉnh về thời hạn để tương ứng với việc tăng thời hạn điều tra, truy tố và xét xử. Cụ thể:
Về hoạt động thực tế, các quy định tại Điều 460, 461, 462 BLTTHS 2015 về điều tra, quyết định truy tố và chuẩn bị xét xử sơ thẩm cơ bản kế thừa từ luật cũ nhưng làm rõ hơn về hình thức, nội dung của Quyết định đề nghị truy tố và Quyết định truy tố. Đặc biệt, Viện kiểm sát được trao quyền không truy tố bị can và ra quyết định đình chỉ vụ án ngay trong giai đoạn truy tố.
Tại các phiên tòa theo thủ tục rút gọn (Điều 463, 464, 465 BLTTHS 2015), một điểm đặc trưng là không có thủ tục nghị án do phiên tòa chỉ do một Thẩm phán tiến hành. Đối với chuẩn bị xét xử phúc thẩm, trong vòng 15 ngày kể từ khi thụ lý, Thẩm phán phải ra quyết định đưa vụ án ra xét xử hoặc đình chỉ xét xử phúc thẩm. Nếu đưa vụ án ra xét xử, Tòa án phải mở phiên tòa trong vòng 7 ngày kể từ ngày ra quyết định.
Việc nắm rõ các quy trình này là cực kỳ quan trọng đối với người tham gia tố tụng. Trong nhiều trường hợp phức tạp liên quan đến tranh chấp hoặc tội phạm, việc xác định khi nào cần thuê luật sư sẽ giúp bảo vệ quyền lợi tối đa trước các quyết định tố tụng. Nếu bạn đang đối mặt với các vấn đề về chi phí pháp lý, có thể tham khảo thêm thông tin về chi phí thuê luật sư tư vấn để có sự chuẩn bị chủ động nhất.
