Tổng hợp những điểm mới của luật cư trú năm 2020. Liên hệ ngay hotline để được luật sư Legalzone tư vấn miễn phí 24/7
Ngày 13/11/2020, Quốc hội đã chính thức thông qua Luật Cư trú năm 2020. Đây là văn bản pháp lý quan trọng, đánh dấu bước ngoặt trong việc chuyển đổi từ quản lý cư trú bằng giấy tờ sang quản lý bằng phương thức số hóa. Luật có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01/7/2021 với nhiều thay đổi mang tính căn bản về thủ tục hành chính và quyền lợi của công dân.
Một trong những điểm đáng chú ý nhất là lộ trình bãi bỏ sổ hộ khẩu và sổ tạm trú giấy. Theo quy định chuyển tiếp, kể từ ngày Luật có hiệu lực (01/7/2021), các sổ hộ khẩu, sổ tạm trú đã được cấp trước đó vẫn tiếp tục được sử dụng và có giá trị xác nhận về cư trú cho đến hết ngày 31/12/2022. Tuy nhiên, nếu có sự sai lệch giữa thông tin trong sổ giấy và Cơ sở dữ liệu về cư trú, thì thông tin trên cơ sở dữ liệu sẽ là căn cứ pháp lý cao nhất để áp dụng.
Kể từ ngày 01/01/2023, việc sử dụng sổ hộ khẩu, sổ tạm trú bằng giấy chính thức chấm dứt. Về việc thu hồi sổ cũ, theo quy định tại khoản 3 Điều 38 Luật Cư trú 2020, cơ quan đăng ký cư trú có trách nhiệm thu hồi sổ hộ khẩu, sổ tạm trú đã cấp khi công dân thực hiện các thủ tục dẫn đến thay đổi thông tin như: thay đổi chủ hộ; thay đổi thông tin hộ tịch hoặc thay đổi địa chỉ do điều chỉnh địa giới hành chính, tên đường, phố... Trong quá trình tìm hiểu về các thủ tục pháp lý liên quan, người dân có thể cần cần thuê luật sư khi nào? để được hướng dẫn cập nhật thông tin chính xác nhất.
Theo khoản 4 Điều 3 Luật Cư trú 2020, thông tin về cư trú của công dân phải được cập nhật đồng bộ vào Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và Cơ sở dữ liệu về cư trú. Tại một thời điểm, mỗi công dân chỉ có duy nhất một nơi thường trú và có thể đăng ký thêm một nơi tạm trú. Việc quản lý sẽ chuyển từ phương thức thủ công sang số hóa thông qua số định danh cá nhân.
Khi thực hiện đăng ký thường trú, theo khoản 3 Điều 22 Luật Cư trú 2020, cơ quan đăng ký có trách nhiệm thẩm định, cập nhật thông tin vào hệ thống và thông báo kết quả cho người dân. Sự thay đổi này giúp giảm bớt các thủ tục rườm rà như tách sổ hộ khẩu hay điều chỉnh thông tin cư trú giấy, vì mọi biến động đã được thực hiện trực tiếp trên môi trường điện tử.
Luật Cư trú 202 trình đưa ra cơ chế rút ngắn đáng kể thời gian chờ đợi cho người dân. So với quy định tại Luật Cư trú 2006 (thời hạn là 15 ngày), thì theo khoản 3 Điều 22 Luật Cư trú 2020, thời hạn giải quyết đăng ký thường trú hiện nay chỉ còn tối đa 07 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ. Việc cắt giảm thời gian này giúp người dân tiết kiệm chi phí và công sức khi thực hiện các giao dịch hành chính khác.
Trước đây, việc đăng ký thường trú tại các thành phố trực thuộc Trung ương như Hà Nội hay TP. Hồ Chí Minh thường gặp nhiều rào cản về điều kiện đặc thù. Tuy nhiên, Luật Cư trú 2020 đã tạo ra sự bình đẳng khi áp dụng thống nhất quy định tại Điều 20 cho toàn quốc:
Quy định này giúp xóa bỏ sự phân biệt đối xử giữa các vùng miền, tạo điều kiện cho việc di cư tự do và ổn định cuộc sống của người lao động. Nếu bạn đang gặp vướng mắc về tranh chấp nơi ở, việc tìm hiểu chi phí thuê luật sư tư vấn sẽ giúp bạn bảo vệ quyền lợi cư trú của mình hiệu quả hơn.
Luật mới cho phép công dân được đăng ký thường trú tại địa điểm thuê, mượn, ở nhờ nếu đảm bảo điều kiện về diện tích sàn tối thiểu là 08 m2/người và được sự đồng ý của chủ sở hữu. Hồ sơ cần có tờ khai thay đổi thông tin cư trú và hợp đồng thuê/mượn nhà đã được công chứng hoặc chứng thực theo quy trình pháp luật.
Luật Cư trú 2020 có tác động trực tiếp đến Luật Bảo hiểm y tế. Theo khoản 2 Điều 37 Luật Cư trú, khái niệm "hộ gia đình" tham gia BHYT được xác định dựa trên việc những người cùng đăng ký thường trú hoặc cùng đăng ký tạm trú tại một chỗ ở hợp pháp. Quy định này thay thế cho cách hiểu cũ (dựa vào danh sách trong sổ hộ khẩu/tạm trú), giúp phản ánh chính xác thực tế cư trú và quyền lợi bảo hiểm của người dân.
Công dân có trách nhiệm khai báo tạm vắng trong các trường hợp quy định tại khoản 1 Điều 31 Luật Cư trú. Điểm mới là bổ sung thêm trường hợp: Công dân đi khỏi phạm vi đơn viên hành chính cấp xã nơi thường trú từ 12 tháng liên tục trở lên (trừ trường hợp đã đăng ký tạm trú nơi mới hoặc xuất cảnh ra nước ngoài) thì phải thực hiện khai báo tạm vắng.
Việc khai báo có thể thực hiện trực tiếp tại cơ quan đăng ký cư trú hoặc qua các phương tiện điện tử. Đối với người chưa thành niên, cha mẹ hoặc người giám hộ sẽ là người thực hiện thủ tục này. Nội dung khai báo bao gồm: họ tên, số định danh cá nhân/CCCD, lý do tạm vắng, thời gian và địa chỉ nơi đến.
Để đảm bảo trật tự quản lý nhà nước, Điều 23 Luật Cư trú 2020 quy định rõ các trường hợp không được đăng ký thường trú mới, bao gồm việc đăng ký tại các địa điểm thuộc khu vực cấm xây dựng, hoặc nơi lấn chiếm hành lang bảo vệ quốc phòng, an ninh, giao thông, thủy lợi, đê điều và các công trình hạ tầng kỹ thuật khác. Điều này nhằm đảm bảo sự phát triển bền vững và tuân thủ quy hoạch đô thị của Nhà nước.
Trong trường hợp có tranh chấp về quyền cư trú hoặc cần làm rõ các quy định pháp luật phức tạp, người dân nên tìm đến các chuyên gia pháp lý uy tín như Top 10 Luật sư tỉnh Khánh Hoà uy tín nhất để được hỗ trợ kịp thời.
