Quy định của pháp luật về việc bồi thường khi bị xâm phạm quyền hình ảnh

Quy định của pháp luật về việc bồi thường khi bị xâm phạm quyền hình ảnh

Trong kỷ nguyên số hiện nay, tình trạng sử dụng trái phép hình ảnh cá nhân diễn ra hết sức phổ biến. Việc tự ý đăng tải, sử dụng hình ảnh người khác mà chưa được sự cho phép có thể gây ra những hệ lụy nghiêm trọng về danh dự và uy tín. Vậy pháp luật quy định như thế kèm theo các cơ chế bồi thường thiệt hại khi quyền hình ảnh bị xâm phạm như thế nào?

Quyền của cá nhân đối với hình ảnh

Quyền đối với hình ảnh là một trong những quyền nhân thân gắn liền với mỗi cá nhân. Theo quy định tại Điều 32 Bộ luật Dân sự 2015, các nguyên tắc về việc sử dụng hình ảnh được xác lập như sau:

• Nguyên tắc đồng ý: Cá nhân có quyền đối với hình ảnh của mình; do đó, việc sử dụng hình ảnh của một cá nhân phải được người đó cho phép.
• Sử dụng vì mục đích thương mại: Khi sử dụng hình ảnh của người khác nhằm mục đích lợi nhuận (thương mại), bên sử dụng phải trả thù lao cho người có hình ảnh, trừ trường hợp các bên đã có thỏa thuận khác trước đó.
• Các trường hợp không cần sự đồng ý: Pháp luật cho phép sử dụng hình ảnh mà không cần sự cho phép của chủ thể hoặc người đại diện theo pháp luật trong hai trường hợp cụ thể: Hình ảnh được sử dụng vì lợi ích quốc gia, dân tộc hoặc lợi ích công cộng. Hình ảnh được sử dụng từ các hoạt động công cộng (như hội nghị, hội thảo, thi đấu thể thao, biểu diễn nghệ thuật...) nhưng không làm tổn hại đến danh dự, nhân phẩm hay uy tín của người có hình ảnh.
• Hệ quả pháp lý khi vi phạm: Nếu việc sử dụng hình ảnh vi phạm các quy định nêu trên, người có hình ảnh có quyền yêu cầu Tòa án ra quyết định buộc bên vi phạm phải thu hồi, tiêu hủy hoặc chấm dứt hành vi sử dụng hình ảnh trái phép; đồng thời yêu cầu bồi thường thiệt hại và áp dụng các biện pháp xử lý khác theo quy định.

Trong những trường hợp phức tạp liên quan đến tranh chấp quyền sở hữu trí tuệ hoặc xâm phạm quyền nhân thân nghiêm trọng, việc xác định cần thuê luật sư khi nào là điều cực kỳ quan trọng để bảo vệ quyền lợi hợp pháp.

Quy định về bồi thường thiệt hại khi bị xâm phạm quyền hình ảnh

Căn cứ phát sinh trách nhiệm bồi thường

Mặc dù Bộ luật Dân sự không có một điều khoản riêng biệt chỉ dành duy nhất cho việc "bồi thường khi bị xâm phạm hình ảnh", nhưng hành vi này được điều chỉnh dưới góc độ xâm phạm quyền nhân thân. Khi việc sử dụng hình ảnh trái phép gây ra các tác động xấu đến tinh thần, danh dự, nhân phẩm hoặc uy tín của cá nhân, căn cứ phát sinh trách nhiệm bồi thường sẽ dựa trên Điều 584 Bộ luật Dân sự 2015:

Căn cứ pháp lý: Người nào có hành vi xâm phạm tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm, uy tín, tài sản, quyền, lợi ích hợp pháp khác của người khác mà gây thiệt hại thì phải bồi thường (trừ trường hợp luật có quy định khác).

Cách xác định các khoản thiệt hại

Để yêu cầu bồi thường thành công, cá nhân bị xâm phạm cần chứng minh được các tổn thất thực tế. Theo Điều 592 Bộ luật Dân lập 2015, thiệt hại do danh dự, nhân phẩm, uy tín bị xâm phạm bao gồm:

• Chi phí hợp lý: Các khoản chi phí cần thiết để hạn chế hoặc khắc phục hậu quả của việc bị xâm phạm hình ảnh.
• Thu nhập thực tế bị mất hoặc giảm sút: Những khoản lợi ích kinh tế mà cá nhân đáng lẽ được hưởng nếu không có hành vi xâm phạm xảy ra.
• Bồi thường tổn thất về tinh thần: Ngoài các thiệt hại vật chất, người bị xâm phạm còn được bồi thường một khoản tiền để bù đắp tổn thất về mặt tinh thần. Mức bồi thường này do các bên tự thỏa thuận; nếu không thỏa thuận được, mức tối đa cho một người không vượt quá mười lần mức lương cơ sở do Nhà nước quy định.

Ngoài ra, khi xem xét chi tiết hơn về việc xác định thiệt hại, cần tham chiếu hướng dẫn tại Nghị quyết 03/2006/NQ-HĐTP để làm rõ các thành phần sau:

• Chi phí khắc phục: Bao gồm chi phí thu hồi ấn phẩm có nội dung xâm phạm; chi phí thu thập chứng cứ, tài liệu; chi phí đi lại, thuê nhà trọ để xác minh sự việc; chi phí tổ chức xin lỗi hoặc cải chính công khai trên các phương tiện thông tin đại chúng.
• Xác định thu nhập bị mất: Nếu do hành vi xâm phạm mà cá nhân phải dành thời gian, công sức để khắc phục hậu quả dẫn đến việc không thể thực hiện các công việc tạo ra thu nhập như trước, họ sẽ được bồi thường phần thu nhập bị giảm sút này.
• Mức độ tổn thất tinh thần: Việc xác định mức tiền bù đắp tinh thần phải căn cứ vào hình thức xâm phạm (lời nói hay đăng tải trên báo chí, mạng xã hội...), hành vi cụ thể và mức độ lan truyền của thông tin xúc phạm.

Trong quá trình giải quyết tranh chấp tại Tòa án, thẩm phán sẽ xem xét các chứng cứ về thiệt hại thực tế để đưa ra phán quyết về trách nhiệm bồi thường của bên vi phạm. Nếu bạn đang đối mặt với tình trạng hình ảnh bị sử dụng trái phép và không biết cách khởi kiện, hãy tìm hiểu thêm về chi phí thuê luật sư khởi kiện để có sự chuẩn bị về tài chính và pháp lý phù hợp.

Việc nắm vững các quy định này giúp mỗi cá nhân chủ động hơn trong việc bảo vệ quyền nhân thân. Trong trường hợp cần làm rõ các khía cạnh chuyên sâu về chứng minh thiệt hại, bạn có thể tham khảo dịch vụ tư vấn pháp luật theo giờ để nhận được sự hỗ trợ kịp thời từ các chuyên gia pháp lý.