Tóm tắt bản án số 06/2019/LĐ-ST ngày 11/06/2019 về tranh chấp sổ bảo hiểm xã hội
Trong quan hệ lao động, việc chốt và trả sổ bảo hiểm xã hội (BHXH) cho người lao động khi chấm dứt hợp đồng là nghĩa vụ pháp lý bắt buộc của đơn vị sử dụng lao động. Tuy nhiên, thực tế vẫn tồn tại những tranh chấp phát sinh khi doanh nghiệp không thực hiện đúng trách nhiệm này, gây ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi về chế độ ốm đau, thai sản hoặc thất nghiệp của người lao động. Bài viết dưới đây phân tích chi tiết một bản án cụ thể liên quan đến việc tranh chấp sổ BHXH để làm rõ trách nhiệm của các bên.
Căn cứ vào hồ sơ Bản án số 06/2019/LĐ-ST ngày 11/06/2019, diễn biến vụ tranh chấp được tóm lược như sau:
Vào ngày 01/08/2015, bà L. bắt đầu làm việc tại Công ty GB với vai trò công nhân theo hợp đồng lao động có thời hạn 12 tháng. Mức lương cơ bản ban đầu của bà L. là 3,4 triệu đồng/thốt. Sau khi hợp đồng hết hạn, phía Công ty GB đã thực hiện gia hạn hợp đồng với bà L. và đến tháng 02/2018, mức lương của bà L. được điều chỉnh tăng lên thành 4,259 triệu đồng/tháng.
Trong suốt quá trình làm việc, Công ty GB đã thực hiện khấu trừ tiền đóng các loại bảo hiểm bao gồm: Bảo hiểm xã hội (BHXH), Bảo hiểm y tế (BHYT) và Bảo hiểm thất nghiệp (BHTN) trực tiếp vào tiền lương hàng tháng của bà L. Do có những vướng mắc liên quan đến việc thực hiện nghĩa vụ đóng bảo hiểm, bà L. đã khởi kiện yêu cầu Công ty GB phải thanh toán các khoản tiền tương ứng với số tiền đã khấu trừ nhưng chưa được đóng đầy đủ cho cơ quan BHXH, cụ thể:
Tại diễn biến phiên tòa, bà L. đã có sự thay đổi trong yêu cầu khởi kiện. Nguyên đơn quyết định rút các yêu cầu liên quan đến việc buộc Công ty GB phải thanh toán các khoản tiền bảo hiểm nêu trên, nhưng vẫn giữ nguyên yêu cầu cốt lõi là buộc Công ty GB phải trả lại sổ BHXH cho mình.
Sau khi xem xét các tình tiết khách quan và căn cứ vào quy định pháp luật tại thời điểm xét xử, Hội đồng xét xử đã đưa ra các quyết định sau:
Để giải quyết tranh chấp này, Tòa án đã áp dụng các quy định pháp luật hiện hành về lao động nhằm xác định nghĩa vụ của người sử dụng lao động khi chấm dứt hợp đồng. Cụ thể:
CĂN CỨ PHÁP LUẬT:
Theo quy định tại Điều 47 Bộ luật Lao động 2012, khi hợp đồng lao động chấm dứt, người sử dụng lao động có trách nhiệm hoàn thành đầy đủ các thủ tục về xác nhận thời gian đóng BHXH, BHYT, BHTN và thực hiện việc trả lại sổ bảo hiểm xã hội cùng các giấy tờ khác mà người sử dụng lao động đã giữ của người lao động. Việc giữ sổ BHXH trái pháp luật không chỉ vi phạm nghĩa vụ hợp đồng mà còn ngăn cản quyền hưởng các chế độ bảo hiểm của người lao động khi có sự kiện bảo hiểm xảy ra.
Trong trường hợp doanh nghiệp gặp khó khăn về tài chính dẫn đến việc chậm trễ đóng các khoản phí, cần lưu ý các quy định về lãi suất chậm đóng theo Thông báo 230/TB-BHXH TP.HCM 2022 điều chỉnh lãi suất tính lãi chậm đóng, truy đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp để hiểu rõ hơn về trách nhiệm tài chính phát sinh.
Từ vụ việc trên, các bên trong quan hệ lao động cần lưu ý các vấn đề sau:
Người lao động cần thường xuyên kiểm tra quá trình đóng BHXH của mình thông qua các ứng dụng quản lý bảo hiểm hoặc đối soát trực tiếp với bảng lương hàng tháng. Nếu phát hiện tình trạng công ty nợ bảo hiểm xã hội hoặc không thực hiện chốt sổ khi nghỉ việc, cần nhanh chóng thực hiện các thủ tục pháp lý để bảo vệ quyền lợi. Đặc biệt, khi có sự thay đổi về mức lương, người lao động cần lưu ý quy trình đăng ký bảo hiểm xã hội và đóng đúng mức theo quy định để tránh các tranh chấp về sau.
Doanh nghiệp cần tuân thủ nghiêm túc việc trích đóng đầy đủ và đúng hạn các khoản BHXH, BHYT, BHTN vào quỹ bảo hiểm. Việc chậm trễ hoặc không hoàn trả sổ BHXH khi chấm dứt hợp đồng có thể dẫn đến các vụ kiện tụng kéo dài, gây tổn hại đến uy tín doanh nghiệp và phát sinh chi phí án phí. Trong trường hợp xảy ra các tranh chấp phức tạp về chế độ thôi việc, doanh nghiệp nên tham khảo các bản án về tranh chấp Bảo hiểm xã hội và các chế độ thôi việc để có phương án xử lý rủi ro pháp lý phù hợp.
