Dịp Tết Âm lịch này, vì có đơn hàng lớn và rất gấp, Công ty yêu cầu hầu hết công nhân phải làm việc, không được nghỉ (có tính tiền làm thêm, bổ sung tiền ăn và thưởng năng suất…).
Đi làm cả năm, chúng em đều muốn về quê ăn Tết cùng gia đình. Xin hỏi các anh chị, trường hợp nào chúng em có thể từ chối yêu cầu nêu trên của Công ty mà không bị coi là không tuân thủ nội quy, quy chế hay không?
Trả lời
Theo khoản 1 Điều 112 Bộ luật Lao động năm 2019, người lao động được nghỉ làm việc, hưởng nguyên lương trong những ngày lễ, tết sau đây:
“a) Tết Dương lịch: 01 ngày (ngày 01 tháng 01 dương lịch);
b) Tết Âm lịch: 05 ngày;
c) Ngày Chiến thắng: 01 ngày (ngày 30 tháng 4 dương lịch);
d) Ngày Quốc tế lao động: 01 ngày (ngày 01 tháng 5 dương lịch);
đ) Quốc khánh: 02 ngày (ngày 02 tháng 9 dương lịch và 01 ngày liền kề trước hoặc sau);
e) Ngày Giỗ Tổ Hùng Vương: 01 ngày (ngày 10 tháng 3 âm lịch)”.
Như vậy, Tết Âm lịch người lao động được nghỉ 05 ngày, hưởng nguyên lương. Người lao động làm việc vào những ngày này là làm việc ngoài thời giờ làm việc bình thường, pháp luật lao động quy định là làm thêm giờ.
Thời giờ làm việc bình thường không quá 08 giờ trong 01 ngày và không quá 48 giờ trong 01 tuần. Người sử dụng lao động có quyền quy định thời giờ làm việc theo ngày hoặc tuần nhưng phải thông báo cho người lao động biết; trường hợp theo tuần thì thời giờ làm việc bình thường không quá 10 giờ trong 01 ngày và không quá 48 giờ trong 01 tuần. Nhà nước khuyến khích người sử dụng lao động thực hiện tuần làm việc 40 giờ đối với người lao động. Người sử dụng lao động có trách nhiệm bảo đảm giới hạn thời gian làm việc tiếp xúc với yếu tố nguy hiểm, yếu tố có hại đúng theo quy chuẩn kỹ thuật quốc gia và pháp luật có liên quan.
Khoản 2 Điều 107 Bộ luật lao động năm 2019 người sử dụng lao động được sử dụng người lao động làm thêm giờ khi đáp ứng đầy đủ các yêu cầu sau đây:
a) Phải được sự đồng ý của người lao động;
b) Bảo đảm số giờ làm thêm của người lao động không quá 50% số giờ làm việc bình thường trong 01 ngày; trường hợp áp dụng quy định thời giờ làm việc bình thường theo tuần thì tổng số giờ làm việc bình thường và số giờ làm thêm không quá 12 giờ trong 01 ngày; không quá 40 giờ trong 01 tháng;
c) Bảo đảm số giờ làm thêm của người lao động không quá 200 giờ trong 01 năm, trừ trường hợp quy định tại khoản 3 Điều này”.
Một trong những điều kiện Công ty nơi các bạn làm việc được sử dụng người lao động làm thêm giờ là phải có sự đồng ý của các bạn, trừ trường hợp được quy định tại Điều 108 của Bộ luật này, đó là: “Người sử dụng lao động có quyền yêu cầu người lao động làm thêm giờ vào bất kỳ ngày nào mà không bị giới hạn về số giờ làm thêm theo quy định tại Điều 107 của Bộ luật này và người lao động không được từ chối trong trường hợp sau đây:
1. Thực hiện lệnh động viên, huy động bảo đảm nhiệm vụ quốc phòng, an ninh theo quy định của pháp luật;
2. Thực hiện các công việc nhằm bảo vệ tính mạng con người, tài sản của cơ quan, tổ chức, cá nhân trong phòng ngừa, khắc phục hậu quả thiên tai, hỏa hoạn, dịch bệnh nguy hiểm và thảm họa, trừ trường hợp có nguy cơ ảnh hưởng đến tính mạng, sức khỏe của người lao động theo quy định của pháp luật về an toàn, vệ sinh lao động”.
Có thể khẳng định, Công ty yêu cầu phải làm việc, không được nghỉ Tết Âm lịch vì lý do có đơn hàng gấp mà không được sự đồng ý của người lao động là không đúng quy định của pháp luật.
Hướng dẫn cụ thể về sự đồng ý của người lao động khi làm thêm giờ ngoài các trường hợp được nêu tại Điều 108 Bộ luật Lao động năm 2019 nêu trên, theo khoản 1 Điều 59 Nghị định số 145/2020/NĐ-CP ngày 14/12/2020 của Chính phủ, khi tổ chức làm thêm giờ, người sử dụng lao động phải được sự đồng ý của người lao động tham gia làm thêm về các nội dung sau đây:
“a) Thời gian làm thêm;
b) Địa điểm làm thêm;
c) Công việc làm thêm”.
Về nguyên tắc, nếu ép buộc người lao động làm thêm giờ như thông tin của các bạn, Công ty nơi các bạn làm việc sẽ bị xử lý vi phạm hành chính. Bởi vì, khoản 2 Điều 17 Nghị định số 28/2020/NĐ-CP ngày 01/3/2020 của Chính phủ quy định: “Phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng đối với người sử dụng lao động có hành vi vi phạm quy định của pháp luật về nghỉ hằng tuần hoặc nghỉ hằng năm hoặc nghỉ lễ, tết”.
Tuy nhiên, theo chúng tôi, với tư cách người lao động, các bạn cũng nên cân nhắc về việc chia sẻ khó khăn, đóng góp với Công ty trong bối cảnh dịch bệnh ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất kinh doanh của họ.
Hùng Phi
Vũ Thị Thanh Tú
