Tháng trước tôi có mang điện thoại đi sửa. Ngay sau đó, một số hình ảnh của tôi và bạn gái xuất hiện trên chính fanpage của cửa hàng sửa chữa điện thoại này. Khi tôi liên hệ với họ thì được giải...
… Mặc dù họ đã gỡ những hình ảnh đó, nhưng có vài trang mạng, facebook là cộng tác viên của họ đã lưu và đăng lại.
Xin hỏi, nếu tôi tố cáo, hành vi nêu trên sẽ bị xử lý như thế nào?
Trả lời
Quyền đối với hình ảnh là một trong những quyền nhân thân quan trọng của cá nhân. Quyền nhân thân được pháp luật quy định là quyền dân sự gắn liền với mỗi cá nhân, không thể chuyển giao cho người khác, trừ trường hợp luật khác có liên quan quy định khác.
Cụ thể, theo khoản 1 Điều 32 Bộ luật Dân sự năm 2015, “Cá nhân có quyền đối với hình ảnh của mình. Việc sử dụng hình ảnh của cá nhân phải được người đó đồng ý. Việc sử dụng hình ảnh của người khác vì mục đích thương mại thì phải trả thù lao cho người có hình ảnh, trừ trường hợp các bên có thỏa thuận khác”.
Có thể thấy, cửa hàng sửa chữa điện thoại tự ý sử dụng hình ảnh của các bạn là vi phạm quyền nhân thân của người khác. Ngoài ra, sử dụng hình ảnh của người khác để quảng cáo, chạy doanh số như thông tin họ thừa nhận không chỉ cần sự đồng ý của các bạn, mà về nguyên tắc còn phải trả thù lao cho các bạn theo thỏa thuận.
Pháp luật hiện nay cũng quy định một số trường hợp được sử dụng hình ảnh của người khác mà không cần có sự đồng ý của người có hình ảnh hay người đại diện hợp pháp của họ. Đó là các trường hợp được quy định tại khoản 2 của Điều này, bao gồm:
“a) Hình ảnh được sử dụng vì lợi ích quốc gia, dân tộc, lợi ích công cộng;
b) Hình ảnh được sử dụng từ các hoạt động công cộng, bao gồm hội nghị, hội thảo, hoạt động thi đấu thể thao, biểu diễn nghệ thuật và hoạt động công cộng khác mà không làm tổn hại đến danh dự, nhân phẩm, uy tín của người có hình ảnh”.
Như vậy, các trường hợp sử dụng hình ảnh của người khác mà không cần có sự đồng ý của người có hình ảnh không có trường hợp như của bạn nêu.
Với tư cách người bị vi phạm quyền nhân thân về hình ảnh, bạn có quyền yêu cầu cơ quan nhà nước có thẩm quyền xử lý hành vi vi phạm của cửa hàng sữa chữa điện thoại cho bạn. Bởi vì, khoản 3 của Điều này quy định: “Việc sử dụng hình ảnh mà vi phạm quy định tại Điều này thì người có hình ảnh có quyền yêu cầu Tòa án ra quyết định buộc người vi phạm, cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan phải thu hồi, tiêu hủy, chấm dứt việc sử dụng hình ảnh, bồi thường thiệt hại và áp dụng các biện pháp xử lý khác theo quy định của pháp luật”.
Bạn có quyền yêu cầu cửa hàng có hành vi xâm phạm quyền nhân thân của mình chấm dứt hành vi vi phạm; Khởi kiện yêu cầu chấm dứt hành vi vi phạm và bồi thường thiệt hại cho bạn và bạn gái về vật chất, tinh thần (nếu có); Khởi kiện yêu cầu họ trả thù lao cho việc sử dụng hình ảnh của các bạn nhằm mục đích thương mại.
Thiệt hại do danh dự, nhân phẩm, uy tín bị xâm phạm, theo khoản 1 Điều 592 Bộ luật này bao gồm:
“a) Chi phí hợp lý để hạn chế, khắc phục thiệt hại;
b) Thu nhập thực tế bị mất hoặc bị giảm sút;
c) Thiệt hại khác do luật quy định”.
Người chịu trách nhiệm bồi thường trong trường hợp danh dự, nhân phẩm, uy tín của người khác bị xâm phạm phải bồi thường thiệt hại và một khoản tiền khác để bù đắp tổn thất về tinh thần mà người đó gánh chịu. Mức bồi thường bù đắp tổn thất về tinh thần do các bên thỏa thuận; nếu không thỏa thuận được thì mức tối đa cho một người có danh dự, nhân phẩm, uy tín bị xâm phạm không quá mười lần mức lương cơ sở do Nhà nước quy định.
Tùy theo tính chất, mức độ vi phạm và hậu quả của hành vi, họ còn bị xử phạt vi phạm hành chính, truy cứu trách nhiệm hình sự.
Theo điểm e khoản 3 Điều 102 Nghị định số 15/2020/NĐ-CP ngày 03/02/2020 của Chính phủ, hành vi “thu thập, xử lý và sử dụng thông tin của tổ chức, cá nhân khác mà không được sự đồng ý hoặc sai mục đích theo quy định của pháp luật” bị phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng.
Điều 288 Bộ luật Hình sự năm 2015 quy định về Tội đưa hoặc sử dụng trái phép thông tin mạng máy tính, mạng viễn thông như sau:
“1. Người nào thực hiện một trong các hành vi sau đây, thu lợi bất chính từ 50.000.000 đồng đến dưới 200.000.000 đồng hoặc gây thiệt hại từ 100.000.000 đồng đến dưới 500.000.000 đồng hoặc gây dư luận xấu làm giảm uy tín của Cơ quan, tổ chức, cá nhân, thì bị phạt tiền từ 30.000.000 đồng đến 200.000.000 đồng, phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc bị phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm:
a) Đưa lên mạng máy tính, mạng viễn thông những thông tin trái với quy định của pháp luật, nếu không thuộc một trong các trường hợp quy định tại các điều 117, 155, 156 và 326 của Bộ luật này;
b) Mua bán, trao đổi, tặng cho, sửa chữa, thay đổi hoặc công khai hóa thông tin riêng hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân trên mạng máy tính, mạng viễn thông mà không được phép của chủ sở hữu thông tin đó;
c) Hành vi khác sử dụng trái phép thông tin trên mạng máy tính, mạng viễn thông.
2. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tiền từ 200.000.000 đồng đến 1.000.000.000 đồng hoặc phạt tù từ 02 năm đến 07 năm:
a) Có tổ chức;
b) Lợi dụng quyền quản trị mạng máy tính, mạng viễn thông;
c) Thu lợi bất chính 200.000.000 đồng trở lên;
d) Gây thiệt hại 500.000.000 đồng trở lên;
đ) Xâm phạm bí mật cá nhân dẫn đến người bị xâm phạm tự sát;
e) Gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội hoặc quan hệ đối ngoại của Việt Nam;
g) Dẫn đến biểu tình.
3. Người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 200.000.000 đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm”.
Thu Hường
Vũ Thị Thanh Tú
