Khoảng một tuần nay, kể từ khi thông tin về Dịch viêm đường hô hấp cấp do chủng mới của virus corona (nCoV) được đánh giá là nghiêm trọng, tôi thấy người dân lùng mua khẩu trang y tế, nước rửa tay...
Cũng chính vì vậy, không ít cửa hàng dược phẩm, mỹ phẩm đã tăng giá các mặt hàng nêu trên lên gấp nhiều lần. Ví dụ, khẩu trang trước đó giá chỉ 50 nghìn đồng/1 hộp (50 chiếc), thì nay được bán tới 300 nghìn; nước rửa tay trước đó giá chỉ 30 nghìn đồng/1 lọ thì nay được bán tới 150 nghìn. Chủ các cửa hàng đều nói do giá họ nhập tăng, đồng thời các mặt hàng này nhà nước không áp đặt giá, “thuận mua vừa bán”. Do nhu cầu cấp thiết để phòng dịch bệnh nên ai cũng cắn răng mua cho bằng được.
Đề nghị các anh chị cho biết, việc chủ các cửa hàng tăng giá lên gấp nhiều lần, thậm chí tiếp tục găm hàng để chờ tăng giá có vi phạm pháp luật hay không? Nếu có thì hành vi của họ bị xử lý như thế nào?
Trả lời
Theo khoản 2 Điều 6 Luật Giá năm 2012, “Tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh hàng hóa, dịch vụ thực hiện công khai thông tin về giá hàng hóa, dịch vụ gắn với thông số kinh tế - kỹ thuật cơ bản của hàng hóa, dịch vụ đó bằng hình thức niêm yết giá. Đối với hàng hóa, dịch vụ thuộc Danh mục hàng hóa, dịch vụ thực hiện bình ổn giá, Danh mục hàng hóa, dịch vụ do Nhà nước định giá, tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh lựa chọn thêm một hoặc một số hình thức như họp báo, đăng tải trên phương tiện thông tin đại chúng hoặc hình thức thích hợp khác”.
Các mặt hàng như khẩu trang y tế, nước rửa tay sát khuẩn không phải là mặt hàng nhà nước bình ổn giá, nhưng theo quy định của pháp luật, cửa hàng kinh doanh bắt buộc phải niêm yết giá bán.
Khoản 6 Điều 4 của Luật này quy định: “Niêm yết giá là việc tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh thông báo công khai bằng các hình thức thích hợp, rõ ràng và không gây nhầm lẫn cho khách hàng về mức giá mua, giá bán hàng hóa, dịch vụ bằng Đồng Việt Nam bằng cách in, dán, ghi giá trên bảng, trên giấy hoặc trên bao bì của hàng hóa hoặc bằng hình thức khác tại nơi giao dịch hoặc nơi chào bán hàng hóa, dịch vụ để thuận tiện cho việc quan sát, nhận biết của khách hàng, cơ quan nhà nước có thẩm quyền”.
Bên cạnh đó, một trong những hành vi bị nghiêm cấm được quy định tại điểm c khoản 2 Điều 10 của Luật này đối với tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh là “lợi dụng khủng hoảng kinh tế, thiên tai, địch họa, hỏa hoạn, dịch bệnh và điều kiện bất thường khác; lợi dụng chính sách của Nhà nước để định giá mua, giá bán hàng hóa, dịch vụ bất hợp lý”.
Ngày 31/1/2020, Tổ chức y tế thế giới đã công bố dịch bệnh này là sự kiện y tế công cộng khẩn cấp gây quan ngại toàn cầu Ngày 01/02/2020 Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc vừa ký Quyết định số 173/QĐ-TTg về việc công bố dịch viêm đường hô hấp cấp do nCoV gây ra. Trong đó nêu rõ: Công bố dịch truyền nhiễm tại Việt Nam. Tính chất, mức độ nguy hiểm của dịch: Bệnh truyền nhiễm nhóm A, nguy cơ ở mức độ khẩn cấp toàn cầu.
Chính vì vậy, việc các cửa hàng lợi dụng tình hình dịch bệnh để tăng giá hàng hóa bất hợp lý như thông tin bạn nêu là vi phạm điều cấm của pháp luật. Tùy theo tính chất, mức độ và hậy quả xảy ra, họ có thể bị xử lý vi phạm hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự như sau:
Xử lý vi phạm hành chính:
Khoản 1 Điều 17 Nghị định số 109/2013/NĐ-CP ngày 24/09/2013 của Chính phủ quy định: “Phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng đối với hành vi lợi dụng khủng hoảng kinh tế, thiên tai, địch họa, hỏa hoạn, dịch bệnh và điều kiện bất thường khác, lợi dụng chính sách của Nhà nước để định giá mua, giá bán hàng hóa, dịch vụ bất hợp lý”.
Đồng thời, người có hành vi vi phạm còn bị áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả được quy định tại khoản 2 của Điều này là “buộc nộp vào ngân sách nhà nước số tiền thu lợi do định giá mua, giá bán hàng hóa, dịch vụ bất hợp lý”.
Truy cứu trách nhiệm hình sự:
Điều 196 Bộ luật Hình sự năm 2015 quy định về Tội đầu cơ như sau::
“1. Người nào lợi dụng tình hình khan hiếm hoặc tạo ra sự khan hiếm giả tạo trong tình hình thiên tai, dịch bệnh, chiến tranh hoặc tình hình khó khăn về kinh tế mua vét hàng hóa thuộc danh mục mặt hàng bình ổn giá hoặc thuộc danh mục hàng hóa được Nhà nước định giá nhằm bán lại để thu lợi bất chính thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tiền từ 30.000.000 đồng đến 300.000.000 đồng hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm:
a) Hàng hóa trị giá từ 500.000.000 đồng đến dưới 1.500.000.000 đồng;
b) Thu lợi bất chính từ 100.000.000 đồng đến dưới 500.000.000 đồng.
2. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tiền từ 300.000.000 đồng đến 1.500.000.000 đồng hoặc phạt tù từ 03 năm đến 07 năm:
a) Có tổ chức;
b) Lợi dụng chức vụ, quyền hạn;
c) Lợi dụng danh nghĩa cơ quan, tổ chức;
d) Hàng hóa trị giá từ 1.500.000.000 đồng đến dưới 3.000.000.000 đồng;
đ) Thu lợi bất chính từ 500.000.000 đồng đến dưới 1.000.000.000 đồng;
e) Gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội.
3. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tiền từ 1.500.000.000 đồng đến 5.000.000.000 đồng hoặc phạt tù từ 07 năm đến 15 năm:
a) Hàng hóa trị giá 3.000.000.000 đồng trở lên;
b) Thu lợi bất chính 1.000.000.000 đồng trở lên;
c) Tái phạm nguy hiểm.
4. Người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 200.000.000 đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm.
5. Pháp nhân thương mại phạm tội quy định tại Điều này, thì bị xử phạt như sau:
5. Pháp nhân thương mại phạm tội quy định tại Điều này, thì bị xử phạt như sau:
a) Phạm tội thuộc trường hợp quy định tại khoản 1 Điều này, thì bị phạt tiền từ 300.000.000 đồng đến 1.000.000.000 đồng;
b) Phạm tội thuộc trường hợp quy định tại khoản 2 Điều này, thì bị phạt tiền từ 1.000.000.000 đồng đến 4.000.000.000 đồng;
c) Phạm tội thuộc trường hợp quy định tại khoản 3 Điều này, thì bị phạt tiền từ 4.000.000.000 đồng đến 9.000.000.000 đồng;
d) Pháp nhân thương mại còn có thể bị phạt tiền từ 100.000.000 đồng đến 300.000.000 đồng, cấm kinh doanh, hoạt động một số lĩnh vực nhất định hoặc cấm huy động vốn từ 01 năm đến 03 năm.
Trong tình hình dịch bệnh nguy hiểm như hiện nay, nguy cơ ảnh hưởng đến cộng đồng là rất lớn. Việc lợi dụng tình trạng này để tăng giá bất hợp lý không chỉ vi phạm đạo đức kinh doanh, mà còn vi phạm pháp luật, tùy theo tính chất, mức độ và hậu quả xảy ra sẽ bị xử lý như trên. Bạn có thể cung cấp thông tin vi phạm của các chủ cửa hàng, kèm theo bằng chứng (ví dụ: hóa đơn mua hàng giá cao) đến cơ quan nhà nước có thẩm quyền để ngăn chặn, xử lý hành vi vi phạm của họ.
Thu Hường
Vũ Thị Thanh Tú
