Theo thông báo của Chính quyền địa phương, các cơ sở kinh doanh, dịch vụ được phép hoạt động trở lại phải có mã QR và yêu cầu khách khai báo y tế bằng mã QR này.
Đề nghị các anh chị cho biết:
- Yêu cầu nêu trên có phải là một biện pháp phòng chống lây lan dịch bệnh COVID-19 bắt buộc các cơ sở kinh doanh, dịch vụ thực hiện hay không?
- Nếu không thực hiện theo thông báo của Chính quyền địa phương, ví dụ tại cửa hàng không có mã QR, có mã QR nhưng không yêu cầu khách quét mã, chủ cơ sở kinh doanh, dịch vụ có bị xử phạt vi phạm hành chính hay không?
Trả lời
Như chúng ta đã biết, Điều 1 Quyết định số 447/QĐ-TTg ngày 01/4/2021 của Thủ tướng Chính phủ quy định công bố dịch truyền nhiễm tại Việt Nam như sau:
“1. Tên dịch bệnh: COVID-19 (dịch viêm đường hô hấp cấp do chủng mới của vi rút Corona gây ra).
2. Thời gian xảy ra dịch: từ ngày 23 tháng 01 năm 2020 (thời điểm xác định trường hợp đầu tiên mắc ca bệnh viêm đường hô cấp do chủng mới của vi rút Corona gây ra).
3. Địa điểm và quy mô xảy ra dịch: toàn quốc.
4. Nguyên nhân: Do chủng mới của vi rút Corona gây ra.
5. Tính chất, mức độ nguy hiểm của dịch: Bệnh truyền nhiễm nhóm A, nguy cơ ở mức độ đại dịch toàn cầu.
6. Đường lây: Lây truyền qua đường hô hấp từ người sang người.
7. Các biện pháp phòng, chống dịch: thực hiện theo Luật phòng, chống bệnh truyền nhiễm, gồm:
a) Thành lập Ban chỉ đạo quốc gia phòng, chống dịch.
b) Khai báo, báo cáo dịch.
c) Tổ chức cấp cứu, khám bệnh, chữa bệnh.
d) Tổ chức cách ly y tế.
đ) Vệ sinh, diệt trùng, tẩy uế trong vùng có dịch.
e) Các biện pháp bảo vệ cá nhân.
g) Kiểm soát ra, vào vùng có dịch.
h) Huy động, trưng dụng các nguồn lực cho hoạt động chống dịch.
i) Hợp tác quốc tế trong hoạt động chống dịch.
k) Các biện pháp chống dịch khác trong thời gian có dịch.
8. Các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh thực hiện việc tiếp nhận, cách ly, theo dõi, điều trị người mắc bệnh:
a) Bệnh viện tuyến tỉnh, tuyến Trung ương, bệnh viện trong ngành Công an, Quân đội và các bệnh viện khác có điều kiện.
b) Bệnh viện dã chiến (khi được huy động)”.
Như vậy, kiểm soát ra, vào vùng có dịch là một trong những biện pháp phòng chống dịch COVID-19.
Theo khoản 1 Điều 53 Luật Phòng chống bệnh truyền nhiễm năm 2007, các biện pháp kiểm soát ra, vào vùng có dịch đối với bệnh dịch thuộc nhóm A, trong đó có COVID-19, bao gồm:
“a) Hạn chế ra, vào vùng có dịch đối với người và phương tiện; trường hợp cần thiết phải kiểm tra, giám sát và xử lý y tế;
b) Cấm đưa ra khỏi vùng có dịch những vật phẩm, động vật, thực vật, thực phẩm và hàng hóa khác có khả năng lây truyền bệnh dịch;
c) Thực hiện các biện pháp bảo vệ cá nhân đối với người vào vùng có dịch quy định tại khoản 1 Điều 51 của Luật này;
d) Các biện pháp cần thiết khác theo quy định của pháp luật”.
Ngày 20/9/2021, UBND thành phố Hà Nội đã ban hành Chỉ thị số 22/CT-UBND về việc điều chỉnh các biện pháp phòng, chống dịch bệnh COVID-19 trên địa bàn Thành phố trong tình hình mới. Tại mục 5 của Chỉ thị này nêu rõ, đối với các cơ sở kinh doanh, dịch vụ được phép hoạt động phải đảm bảo các yêu cầu:
“- Xây dựng phương án thích ứng an toàn phòng, chống dịch. Chủ cơ sở phải chịu trách nhiệm đảm bảo an toàn cho người lao động và cộng đồng; yêu cầu kiểm soát phòng, chống dịch đối với toàn bộ người đến mua hàng/sử dụng dịch vụ và khai báo y tế bằng mã QR và thực hiện 5K.
- Thực hiện sản xuất, kinh doanh và các hoạt động đảm bảo theo hướng dẫn an toàn phòng, chống dịch bệnh COVID-19 (tại phụ lục kèm theo) và các quy định do Trung ương và Thành phố ban hành”.
Các cơ sở cung ứng hàng hóa, dịch vụ thiết yếu; siêu thị, chợ, cửa hàng tiện lợi, siêu thị mini, cửa hàng tạp hóa, cửa hàng kinh doanh hoa, quả, trái cây, chuỗi kinh doanh nông sản thực phẩm trên địa bàn… được phép hoạt động trở lại, nhưng phải đảm bảo các yêu cầu nêu trên.
Nhằm tăng cường công tác phòng chống dịch, đảm bảo việc truy vết được nhanh chóng, khoanh vùng chính xác, đúng đối tượng, kịp thời ngăn chặn lây lan bằng ứng dụng công nghệ trong trạng thái bình thường mới, ngày 22/9/2021, Sở Thông tin và Truyền thông Hà Nội đã ban hành công văn số 2665/STTTT-CNTT về việc triển khai nền tảng khai báo y tế điện tử, quản lý thông tin người ra vào địa điểm bằng mã QR.
Căn cứ các quy định nêu trên, các cơ sở kinh doanh, dịch vụ được phép hoạt động phải chịu trách nhiệm đảm bảo an toàn, phòng, chống dịch bệnh COVID-19 cho người lao động và cộng đồng; yêu cầu kiểm soát phòng, chống dịch đối với toàn bộ người đến mua hàng/sử dụng dịch vụ và khai báo y tế bằng mã QR và thực hiện 5K (Khẩu trang - Khử khuẩn - Khoảng cách - Không tụ tập đông người - Khai báo y tế).
Nếu không thực hiện, chủ cơ sở kinh doanh, dịch vụ đã vi phạm một trong những điều cấm của pháp luật, được quy định tại khoản 7 Điều 8 Luật Phòng chống bệnh truyền nhiễm năm 2007. Đó là: “Không chấp hành các biện pháp phòng, chống bệnh truyền nhiễm theo yêu cầu của cơ quan, tổ chức có thẩm quyền”.
Khoản 2 Điều 14 Nghị định số 117/2020/NĐ-CP ngày 28/9/2020 của Chính phủ quy định: “Phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng đối với hành vi không chấp hành các biện pháp phòng, chống dịch bệnh truyền nhiễm theo yêu cầu của cơ quan, tổ chức có thẩm quyền, trừ các trường hợp quy định tại các điều 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12 và 13 Nghị định này”.
Tại khoản 5 Điều 4 Nghị định số 117/2020/NĐ-CP ngày 28/9/2020 của Chính phủ quy định:
Điều 4. Quy định về mức phạt tiền đối với cá nhân, tổ chức
5. Mức phạt tiền được quy định tại Chương II Nghị định này là mức phạt tiền đối với cá nhân. Đối với cùng một hành vi vi phạm hành chính thì mức phạt tiền đối với tổ chức bằng 02 lần mức phạt tiền đối với cá nhân.
Tóm lại, nếu không kiểm soát phòng, chống dịch đối với toàn bộ người đến mua hàng/sử dụng dịch vụ và khai báo y tế bằng mã QR và thực hiện 5K, cơ sở kinh doanh, dịch vụ được phép hoạt động theo Chỉ thị số 22/CT-UBND của UBND thành phố Hà Nội sẽ bị phạt tiền từ 5 triệu đồng đến 10 triệu đồng đối với cá nhân, từ 10 triệu đồng đến 20 triệu đồng đối với tổ chức
. Thậm chí, ngoài hình thức phạt tiền, cơ sở kinh doanh, dịch vụ vi phạm còn có thể bị áp dụng biện pháp cao hơn cho phù hợp với tình hình thực tế phòng, chống dịch như tạm đình chỉ hoạt động...
Ngoài ra, trường hợp cơ sở kinh doanh dịch vụ không thực hiện quy định trên gây lây truyền dịch bệnh cho người khác còn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định tại Điều 240 Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017)
Điều 240. Tội làm lây lan dịch bệnh truyền nhiễm nguy hiểm cho người
1. Người nào thực hiện một trong các hành vi sau đây, làm lây lan dịch bệnh truyền nhiễm nguy hiểm cho người, thì bị phạt tiền từ 50.000.000 đồng đến 200.000.000 đồng hoặc phạt tù từ 01 năm đến 05 năm:
a) Đưa ra hoặc cho phép đưa ra khỏi vùng có dịch bệnh động vật, thực vật, sản phẩm động vật, thực vật hoặc vật phẩm khác có khả năng lây truyền dịch bệnh nguy hiểm cho người, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác;
b) Đưa vào hoặc cho phép đưa vào lãnh thổ Việt Nam động vật, thực vật hoặc sản phẩm động vật, thực vật bị nhiễm bệnh hoặc mang mầm bệnh nguy hiểm có khả năng lây truyền cho người;
c) Hành vi khác làm lây lan dịch bệnh nguy hiểm cho người.
2. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 05 năm đến 10 năm:
a) Dẫn đến phải công bố dịch thuộc thẩm quyền của Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh hoặc Bộ trưởng Bộ Y tế;
b) Làm chết người.
3. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 10 năm đến 12 năm:
a) Dẫn đến phải công bố dịch thuộc thẩm quyền của Thủ tướng Chính phủ;
b) Làm chết 02 người trở lên.
4. Người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm.
Hùng Phi
Vũ Thị Thanh Tú
