Vào dịp Tết Nguyên đán, nhiều nơi tổ chức Lễ hội truyền thống. Bên cạnh những giá trị tích cực mà Lễ hội truyền thống mang lại cho người dân thì khi tham dự, tôi chứng kiến không ít các biểu hiện...
Không biết, đó có phải là hành vi vi phạm quy định về tổ chức Lễ hội truyền thống hay không?
Trả lời
Lễ hội truyền thống là Di sản văn hóa phi vật thể - sản phẩm tinh thần có giá trị lịch sử, văn hoá, khoa học.
Điểm e khoản 1 Điều 2 Luật Di sản văn hóa năm 2001quy định: “Lễ hội truyền thống bao gồm lễ hội có nội dung đề cao tinh thần yêu nước, yêu thiên nhiên, lòng tự hào dân tộc, truyền thống chống ngoại xâm, tôn vinh các vị anh hùng dân tộc, danh nhân văn hoá, ca ngợi tinh thần cần cù lao động sáng tạo của nhân dân, đề cao lòng nhân ái, khát vọng tự do, hạnh phúc, tinh thần đoàn kết cộng đồng”.
Theo khoản 1 Điều 3 Nghị định số 110/2018/NĐ-CP ngày 29/8/2018 của Chính phủ, “Lễ hội truyền thống (bao gồm cả lễ hội tại các di tích lịch sử - văn hóa, lễ hội dân gian) là hình thức sinh hoạt văn hóa cộng đồng được tổ chức theo nghi lễ truyền thống, nhằm đáp ứng nhu cầu tinh thần của nhân dân”.
Việc tổ chức lễ hội nhằm giáo dục truyền thống yêu nước, lòng tự hào dân tộc, đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, tôn vinh công lao các bậc tiền nhân, nhân vật lịch sử, những người có nhiều đóng góp trong quá trình hình thành, phát triển đất nước; tuyên truyền giá trị về lịch sử, văn hóa, kiến trúc của di tích, truyền thống tốt đẹp của lễ hội. Về nguyên tắc, Lễ hội phải được tổ chức trang trọng, thiết thực, hiệu quả; phù hợp với quy mô, nội dung của lễ hội; tổ chức lễ hội truyền thống theo đúng bản chất, ý nghĩa lịch sử văn hóa; giảm tần suất, thời gian tổ chức lễ hội văn hóa. Nghi lễ của lễ hội phải trang nghiêm, bảo đảm truyền thống; không thực hiện nghi lễ có tính bạo lực, phản cảm, trái với truyền thống yêu hòa bình, nhân đạo của dân tộc Việt Nam. Giáo dục, định hướng con người hình thành các hành vi, thái độ, nhận thức cao đẹp; loại bỏ xu hướng chạy theo lợi ích vật chất, lòng tham và các lợi ích cá nhân. Phải thực hiện các biện pháp bảo vệ di tích, danh lam thắng cảnh; bảo đảm an ninh, trật tự, an toàn xã hội, phòng chống cháy nổ, an toàn giao thông và vệ sinh môi trường. Không lợi dụng việc tổ chức lễ hội nhằm mục đích trục lợi cá nhân, phục vụ lợi ích nhóm; không ép buộc tổ chức, cá nhân tham gia đóng góp kinh phí tổ chức lễ hội. Hạn chế sử dụng ngân sách nhà nước, đẩy mạnh xã hội hóa các nguồn lực trong việc tổ chức lễ hội; thực hành tiết kiệm, chống lãng phí.
Một trong các hành vi bị nghiêm cấm được quy định tại khoản 5 Điều 13 của Luật này là “Lợi dụng việc bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hoá để thực hiện những hành vi trái pháp luật”.
Nhóm các hành vi vi phạm về tổ chức lễ hội được quy định cụ thể, chi tiết và mức phạt tại Điều 14 Nghị định số 38/2021/NĐ-CP ngày 29/3/2021 của Chính phủ.
Ví dụ, theo điểm b khoản 2 Điều này, thực hiện hành vi “Chèo kéo người tham dự lễ hội sử dụng dịch vụ, hàng hóa của mình” bị phạt tiền từ 500.000 đồng đến 1.000.000 đồng.
Mức phạt tiền nêu trên áp dụng đối với cá nhân. Có nghĩa là, việc Ban tổ chức chèo kéo người tham dự lễ hội mua gói gạo muối như bạn thông tin sẽ bị phạt tiền từ 1.000.000 đồng đến 2.000.000 đồng.
Thực hiện hành vi “Ép buộc tổ chức, cá nhân tham gia đóng góp kinh phí tổ chức lễ hội” được quy định tại điểm b khoản 5 của Điều này, Ban tổ chức bị phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng. Đồng thời, bị áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả buộc hoàn lại số tiền có được do thực hiện hành vi vi phạm.
Tóm lại, Nhà nước tạo điều kiện duy trì và phát huy giá trị văn hoá của các lễ hội truyền thống; bài trừ các hủ tục và chống các biểu hiện tiêu cực, thương mại hoá trong tổ chức và hoạt động lễ hội. Việc tổ chức lễ hội truyền thống phải theo quy định của pháp luật. Nếu vi phạm sẽ bị xử lý tương ứng.
Thu Hường
Vũ Thị Thanh Tú
